Кіріспе

Норвегиядағы Byfjorden арқылы өтетін аспалы көпір. Askøy Bridge (Askøybroen) – Норвегияның Вестланд округінің Берген және Аской муниципалитеттері арасындағы Byfjorden арқылы өтетін аспалы көпір. Ол ұзын және оның негізгі аралығы 2013 жылдың тамызында Хардангер көпірі ашылғанға дейін Норвегиядағы ең ұзын аспалы көпір болды. Қазір бұл көпір Норвегиядағы үшінші ең ұзын көпір. Ол 562 округтік жолының екі қатарын және жаяу және велосипед жолын біріктіреді. Көпірдің екі бетон тірегі биік және Берген муниципалитетінде (Берген жарты аралындағы) Brøstadneset және Аской муниципалитетінде (Аской аралындағы) Storeklubben орналасқан. Көпірдің барлығы жеті аралығы бар, бірақ негізгі аралықтан басқасы бетон виадуктардан тұрады. Көпірдің астындағы қашықтық . Клеппестё–Нёстет паромын көпірмен алмастыру жоспары, Аской аралына тұрақты байланыс орнатуға мүмкіндік береді, 1960 жылдары басталды. Көптеген ұсыныстар жасалды, оның ішінде көпірді шығысқа қарай, Бергенге жақын орналастыру және су астындағы қозғалмалы туннель салу ұсынылған. 1970 жылдардың басында көпірді қаржыландыру үшін жол ақысы компаниясы құрылды, бірақ жоспарланған шығындар тек жол ақысымен жабу мүмкін болмады, сондай-ақ батыстан Бергенге автомагистральдің болмауы да себеп болды. Осы себептерге байланысты көпірдің құрылысы кейінге шегерілді. 1980 жылдардың басында паромға жол ақысын алдын ала төлеу керек пе деген мәселе талқыланды, бірақ ақыры 1984 жылдан бастап көпір ашылғанға дейін төленді. Құрылыс 1989 жылы басталды және көпір жоспардан бұрын, 1992 жылдың 12 желтоқсанында ашылды, сонымен қатар жолдың жаңа бөлігіне Stongafjell туннелі мен Olsvik туннелі де кірді. Көпір 2006 жылға дейін ақылы болып қалды.

Сипаттамалар

Көпір – ұзын аспалы көпір, негізгі аралығы бар. Онда екі бетон пилоны бар, әрқайсысы , бірақ аспалы кабельді орнатуға арналған бекіткіштерді ескергенде биік. Пилондар кең, жоғарғы жағынан төменгі жағына қарай ені әртүрлі – жоғарғы жағында , ал төменгі жағында . Пилондарда үш көлденең байланыс бар: біреуі палубаның астында, біреуі және біреуі жоғарыда. Көпір жеті аралықтан тұрады, негізгі аралықтан басқасы бетондық виадуктар, сондықтан аспалы кабельге қосылмайды. Аэродинамикалық жабық көпірдің тік радиусы , биіктігі және ені . 2010 жылы көпірде күніне орташа 17 251 көлік өткен. Кеңес инженер Каспар Трампқа көпір салу жөнінде ұсыныс дайындауды тапсырды. 1961 жылдың 8 наурызында Лаксевагта өткен қоғамдық тыңдалымда Бергеннің батысындағы, Лаксеваг, Сотра және Аской аймақтарының көлік мәселелері талқыланды. 8 қыркүйекте муниципалдық кеңес Трамптың бес ұсынысын қарады, олардың құны әртүрлі болды. Төрт ұсыныс Кварвенге дейін, ал біреуі Storeklubben-нен Бёстаднесетке дейін созылды. Барлығына екі жағында қосымша жолдар қажет болды. Ұсыныстарды қарау үшін муниципалитет 1961 жылдың 30 қарашасында көпiр комитетiн құрды, оған мэр Олав Бьёркас төрағалық етті, ал төрағаның орынбасары Йохан Соренсен болды. Комитет 1966 жылдың 8 желтоқсанында муниципалдық кеңеске қорытындыларын ұсынды: көпірді 1975 жылға дейін аяқтау экономикалық тұрғыдан мүмкін екенін, оны Storeklubben мен Brøstadneset арасында салу керек және көпірді қаржыландыру үшін жол ақысын қабылдау компаниясын құру қажет екенін атап өтті. Әкімшілік басшысы бағалауда адамдар көпірді қаншалықты пайдаланатыны туралы нақты болжамдардың болмағанын және егер олар күтілгендей болмаса, жол ақысын қабылдау компаниясы үлкен шығынға ұшырайтынын, оны муниципалитет өтеуі керегін мәлімдеді. Паромды тек жолаушылар тасымалы үшін қалдыру туралы да сөз болды. Сондай-ақ, Аскойдан Бергенге саяхат уақыты пароммен бірдей болады және көпірді пайдалану үшін жол ақысы болғандықтан, көптеген адамдар көлікпен жұмысқа бармайды деген қорытындыға келді. Кеңес комитет ұсынысын 35 дауысқа 8 қарсы дауыспен қолдады. 1969 жылы Трамптың көпірге қатысты қосымша жоспарлары ұсынылды, олар екі және төрт жолақты көпірлерді қамтыды. Соңғысы көпір құнының өсуына әкелер еді. Байфьорденнің тереңдігі орташа теңіз деңгейінен төмен болғандықтан, Трамп дәстүрлі теңіз асты туннелін қарастырмады. Алайда, ол су астындағы жүзбелі туннельді қарастырды, бірақ оны іске асыру мүмкін емес деп шешті, себебі зәкірлеу тереңдігі, күшті ағыс және мұндай туннель бұрын ешқашан салынбаған. 1969 жылдың 21 наурызында инженер Пер Твейт Бергенде лекция оқыды, онда ол Кварнендегі Аскойға туннель салу 28 миллион норвегиялық кронаға тұратынын болжады. Трамп туннельдің құны су астында және 150 миллион NOK-қа жетеді деп есептеді. 1970 жылы теңіз түбіне бекітілмей, екі шетінен тасқа ілінетін су асты туннелінің жаңартылған жоспарлары ұсынылды. 1970 жылдың 12 қарашасында муниципалдық кеңес көпірді қаржыландыру үшін акционерлік қоғам құруға келісім берді. Askøybrua AS акционерлік капиталы 775 000 NOK құрады және ол Askøy, Laksevåg, Åsane, Fjell, Sund және Øygarden муниципалитеттеріне, Hordaland округі муниципалитетіне және Rutelaget Askøy–Bergen—аралдардағы автобус маршруттарын және паромды басқаратын компанияға тиесілі болды. Кеңес отырысында муниципалитет әкімшілігінің өкілдері Аской тұрғындарының 85 пайызы муниципалитеттен тыс жерде, Берген қаласының орталығында жұмыс істейтінін мәлімдеді; олар кептеліске ұшырамаған паромдармен жылдам тасымалданды. Егер көпір салынса, ол тек көпірді пайдаланатындар есебінен ғана қаржыландырылатын болады, сондықтан жоғары сапалы қызмет көрсеткенімен, паромды тоқтату ұсынылды. Көпірдің жоспарлары мен қаржыландыру сметалары 1972 жылдың 7 шілдесінде Норвегияның қоғамдық жол басқармасына жіберілді, ол содан бері көпірді жоспарлауда жетекші рөл атқара бастады. Әкімшілік сол айда Storeklubben мен Brøstadneset арасындағы көпір жоспарларын әзірлеуге ниеттенгенін мәлімдеді. 1974 жылы әкімшілік көпірді және қосалқы жолдарды күтіп-ұстауға қаражат бөлетінін мәлімдеді, бұл жол ақысын қабылдау компаниясына жылына 700 000 NOK үнемдейді. 1972 жылдың 1 қаңтарында Арна, Асан, Фана және Лаксеваг муниципалитеттерімен біріккен Берген муниципалитеті жаңа көпір жоспарларына күмәнмен қарады. Олар қосымша көліктер мен автобустардың қала орталығын одан да тығыздап қояды деп уайымдады. Берген муниципалитеті ішінде жол ақысын қабылдау компаниясына қосылу мәселесі тоқтап қалды, ал Берген қажетті үлеске қол қоймаса, компания құрыла алмады. Берген муниципалдық кеңесі 1973 жылдың 5 қарашасында ғана компаниядағы үлестерді сатып алуға дауыс берді. Олар осы лауазымдарда 1993 жылға дейін қалатын еді. 1970 жылы туннель жобалары тоқтап қалғаннан кейін жобаға қарсы екі маңызды топ қалды: жоспардың егжей-тегжейіне қарсы болған, бірақ көпірді қолдағандар және көпірге қарсы болған, паром қызметін сақтап қалғысы келгендер. Бірінші топ көбінесе Кварвенге бағытталған ішкі жолға қарағанда сыртқы маршрутты таңдау туралы алаңдады. Соңғысы қала орталығына айтарлықтай қысқа маршрутты және Берген әуежайы, Флесланд сияқты Бергеннің оңтүстігіндегі жерлерге бірдей қашықтықты ұсынатын еді. Тағы бір мәселе – Бергенде көпірден келетін трафикті қабылдауға жеткілікті жол желісінің болмауы. 1970 жылдың соңында қай бағытты таңдау керектігі туралы референдум талап етуші петиция жасалды. Мәселе 23 сәуірде муниципалдық кеңесте талқыланды және референдум өткізуге қатысты бес дауыспен қабылданбады. 1970-ші жылдардың басындағы инфляция төрт жолақты көпір құнының 1974 жылы 120 миллион NOK-қа, ал қосалқы жолдарды ескергенде 166 миллион NOK-қа дейін өсуіне әкелді. 1976 жылы Қоғамдық жол басқармасы көпірді екі жолақты және жаяу және велосипед жолымен салуды ұсынды, оны кейінірек үшінші жолаққа айналдыруға болады. 1977 жылдың 6 маусымында жол ақысын қабылдау компаниясы округтен қанша округтік және мемлекеттік гранттар ала алатынын және округтің қарызға кепілдік беруі мүмкін бе екенін сұрап өтініш берді. Компания оларға бұрын аяқталған Сотра көпірі сияқты жағдайлар берілуі керек деп мәлімдеді, онда мемлекет қосалқы жолдарға және көпірдің үштен біріне төлеген. Компания мемлекеттік гранттардың көп бөлігін алдын ала төлеуге және оларды он екі жыл ішінде қайтаруға ұсыныс жасады. Сол кездегі жоспарлар көпірді Кёккелвикке жақын жердегі қазіргі округтік жолға қосуды және одан Лоддефьордқа қарай жалғастыруды көздеді. 1976 жылы Клеппестеден Кёккелвикке материкке жаңа паром қызметін құру туралы ұсыныс жасалды. Бұл қысқа паром сапары мен батыс Бергенге бағытталған көліктер үшін қысқа тасымалды қамтамасыз ететін еді. Ақпан айында Аской муниципалдық кеңесі бұл идеяны мақұлдады және Бергеннің атқару комитеті де қолдады. Алайда, Кёккелвик және Кёккелвикдалендегі жергілікті тұрғындар наразылық білдірді. Қоғамдық жол басқармасы 1979 жылы екі паром жоспарын ұсынды, біреуі Кёккелвикке, екіншісі шығысқа қарай Кварвенге, ол Оңтүстік Гравдалсватнетке туннель арқылы өтуі керек, онда ол 555 ұлттық жолымен қиылысады. Соңғысы Аской мен Берген арасындағы барлық тасымалды қабылдай алатын еді, ал Nøstet-ке бағытталған паром қызметі тек жолаушылар тасымалымен айналысатын еді. Кёккелвиктегі жергілікті наразылықты басу үшін Rutelaget 1980 жылы Brøstadneset-тің шығысында жер сатып алды. Кварвен ұсынысына Норвегияның ...

Соңғы жоспарлау

1984 жылы BMV жаңа құрылыс алаңдарының портқа қол жеткізуді талап ететінін, бұл төменгі деңгейдегі келісімді талап ететінін мәлімдеді. Бұл талапты Берген портының басқармасы қолдады. Бұл пилондардың биіктігі Алтын қақпа көпірінен кейін екінші орынға ие болады. 1985 жылы келісімдердің баламалы нұсқаларына жұмсалған шығын 370 млн. NOK құрады, ал BMV су астындағы жүзбелі туннель салуды ұсынды, оның құны 500 млн. NOK деп бағаланды. Жауап ретінде Жол басқармасы биік құрылыстардың Аскойдың шығыс жағында орналасқан Хердлафьорден арқылы Бергенге жүзуі мүмкін екенін ұсынды. Бұл жағалау кемелер үшін әдеттегі жағдай болғанымен, екі нүкте – Det NEue және herdlaflaket – терең кемелер үшін тым шалқақ, сондықтан кең және терең ор қазу қажет болады. Бұл операцияның құны 30 млн. NOK шамасында бағаланды, бұл көпірдің биіктігін көтеруден арзан болатын. Кейіннен жол төлемі компаниясы ор қазу шығындарын жабуды ұсынды, ал порт басқармасы көпірдің биіктігіне рұқсат беруге келісті. Askøy муниципалитетінің кеңесі 1982 жылғы 26 тамызда көпірден қала орталығына Kjøkkelvik-тен Gravdalsvatnet-ке дейін туннель арқылы қосылыс жасауды жөн көретінін шешті. Бұл екі жаңа туннель – Lyderhorn және Damsgård туннельдерін салуды қамтиды. Соңғысы жол құрылысының жоспарларында болған және 1992 жылы аяқталуы күтілген. Алайда Lyderhorn туннелін 1996 жылы аяқтау жоспарланғандықтан, оны жылдамдату қажет болды. Жол төлемі компаниясы туннель құнының 70 млн. NOK-тың 50 млн. NOK-ын 1994 және 1995 жылдары қайтарылатын жағдайда алдын ала төлеуді ұсынды, сондай-ақ Берген муниципалитеті пайыздық төлемдердің жартысын төлеуге келісті. Бұл ұсыныс екі муниципалитет тарапынан да мақұлданды. 1982 жылы Kristian Jebsens Rederi, BMV және Lau Eide консорциумы шетелден жеке қарыз алу және көпір салу үшін Жапонияның Ishikawajima Harima Heavy Industries компаниясын жалдау туралы ұсыныс жасады. Алайда, Жол басқармасы бұл ұсынысты қабылдамады, себебі олар ашық тендер өткізіп, жобаны өздері басқаратын стандартты жол құрылысы ретінде ұйымдастырғысы келді. Жол басқармасы шетелдік қарызды қамтитын модельмен жұмыс істеуді жалғастырды, бірақ Қаржы министрлігінен рұқсат ала алмады. Оның орнына, жол төлемі компаниясы отандық банктермен келіссөздер жүргізе бастады және 1984 жылдың қыркүйегінде Den norske Creditbank (DnC) және Nevi банктерінен мемлекеттік кепілдіксіз 1983 жылы 600 млн. NOK және 1991 жылы 1,2 млрд. NOK қарыз алуға келісті. Жол төлемі компаниясы көпірге жол төлемін белгілеу үшін Көлік және коммуникация министрлігінен рұқсат алуы керек болды, бірақ олар жобаның ауқымын соншалықты үлкен деп санады, осыған байланысты Парламент дауыс беруі қажет болды. Бұл компаниядан капитал қажеттілігі, қайтару шарттары, трафик көлемін бағалау сияқты мәселелерді құжаттауды талап етті, бұл жұмыс 1986 жылдың сәуірінде аяқталды. Содан кейін бұл құжаттар Жол басқармасына жіберілді. Парламенттің Көлік және коммуникация комитеті 1987 жылдың 29 қазанында Бергенге сапар шекті. Askøy және Nordhordland көпірлерін салу Парламентте 9 желтоқсанда мақұлданды. Askøy көпірі бірауыздан қабылданды, бірақ Прогресс партиясы мен Социалистік солшы партиясы алдын ала төлемді тоқтатуға дауыс берді. Жол төлемі компаниясы көпірді қаржыландыруға жауапты болды, ал Жол басқармасы құрылыс жұмыстарын жүргізіп, көпірге меншік құқығын сақтап, оны күтіп ұстауға жауапты болды. DnC компаниясымен келісім 1989 жылғы 9 қаңтарда жасалды. 555 ұлттық жолының құрылысы 150 млн. NOK-қа артық шығынға түсті, ал 1989 жылы жол төлемі компаниясы 1994 және 1996 жылдар аралығында капитал қайтарылған жағдайда осы шығынның 30 млн. NOK-ын жабуды ұсынды. 1990 жылдың 1 шілдесінен бастап Джон Соренсен жол төлемі компаниясының басқарушы директоры болып тағайындалды, осыған дейін бұл жұмысты басқарма мен консультанттар атқарған болатын.

Құрылыс

Құрылыс 1989 жылғы 24 сәуірде басталды. Бұл көпірдің өзіндегі жұмыстарды ғана емес, сонымен қатар Storeklubben көпірінен Krokåsskiftet және көпірден Kleppestø-ге дейін 562 ұлттық жолды, және Аскойдағы 563 ұлттық жолды қамтыды. Берген жағындағы жұмыстар 1 маусымда Storavatnet және Olsvik туннелінде басталды. Туннельдің қазылымы 1 желтоқсанда аяқталды, содан кейін ол уақытша жол ретінде пайдаланыла бастады. Сонымен қатар 555 ұлттық жолдың құрылысы да басталды, оның ішінде Лиаватнет және Гравдалсватнет учаскелері, сондай-ақ Lyderhorn және Damsgård туннельдерінің құрылысы жүргізілді. Аской жағындағы тіреудің жұмысы қыркүйекте аяқталды, ал 31 қазанда виадук аяқталды. 1990 жылдың соңына қарай көпірдің құрылысында 210 адам жұмыс істеді. Ілгекті кабельдерді Германияның Thyssen компаниясы, ал тік ілгекті Bridon Ropes компаниясы (Англия) өндірді. 24 болаттық дек бөліктері Мосс қаласындағы Kværner Eureka компаниясында жасалды. 1991 жылғы 1 шілдеде ілгекті кабельдің алғашқы сымы тіреулер арасына орнатылды. Аскойдағы үш қосалқы жол 1991 жылғы желтоқсанға дейін аяқталды. Жұмыс жоспардан озат жүрді, ал жоспарланған ашылу күні 1992 жылғы 1 сәуірден 1993 жылғы мамырға, содан кейін 1992 жылғы 12 желтоқсанға ауыстырылды. Соңғы дек бөлігі 1992 жылғы 4 сәуірде орнатылды. Damsgård туннелінің бірінші түтігі 10 желтоқсанда ашылды, ал екіншісі 1993 жылғы 1 мамырға жоспарланған. 555 ұлттық жолының батыс бағытындағы қозғалыс уақытша Laksevåg арқылы жүзеге асырылды. Lyderhorn туннелінің тек бір түтігі ашық болды, бірақ ол әр бағытқа бір жолақты қамтамасыз етті.

Ашу және пайдалану

Көпір 1992 жылғы 12 желтоқсанда ресми түрде ашылды. 14:25-те соңғы автомобиль паромдары фьорд арқылы өтті. Көпір ашылған кезде әлемдегі ең ұзын он үшінші аспалы көпір болып, Норвегия мен Скандинавия елдеріндегі ең ұзын аралығын қамтыды. Жол ақысы компаниясы әр өту үшін 100 NOK төлеуді ұсынды, бұл паромдардағы бағаға, соның ішінде алдын ала төлемдерге тең. Олар сондай-ақ баға санаттарының санын он бірден төртке дейін азайтуды ұсынды. Бұл ұсыныс муниципалитет кеңесі тарапынан қабылданбады, олар санаттар санын сақтап, жол ақысын 87 NOK-қа дейін төмендетуді қалады. Жергілікті саясаткерлердің тілегі Жолдар басқармасымен қабылданбады, ол жол ақысы компаниясы ұсынған шарттарға келісті. Сондықтан, жол ақысы ұзындығына қарай автокөліктер үшін 100 NOK, көліктер үшін 250 NOK және одан да ұзын көліктер үшін 500 NOK белгіленді. Жол ақысы тек бір бағытта ғана жиналды, себебі көпір Аскойға жалғыз құрлыққа қосылатын жол еді. 2003 жылы Жолдар басқармасы Askøy көпірінде Autopass электронды жол ақысын жинау жүйесін енгізуді бастады. Ұлттық стандарт Берген аймақтық жол ақысы шеңбері, Askøy және Osterøy көпірлерінде бір уақытта іске қосылуы жоспарланған. Бұл жол ақысын төлеу кабинасын қажет етпейтіндей етіп, көліктердің тоқтамай өтуіне мүмкіндік берді. Үнемделген қаражат жол ақысын жинау мерзімін бір айға қысқартуға мүмкіндік берді. Autopass жылдық 6 миллион NOK үнемдеуге мүмкіндік береді. Бұл ұсынысқа қарсылық білдірген жергілікті тұрғындар тобы қолмен жинау жүйесін сақтау үшін 9000 қол жинады. Ескі жүйеде билеттерді 60 NOK-қа сатып алуға болар еді. Askøybrua AS компаниясымен келісімшарт жасаған адамдарға сол жеңілдік берілгенімен, басқа жол ақысы компанияларымен келісімшарт жасаған және қосымша келісімшартқа қол қоймаған адамдарға бұл қатысты емес. Өтініш берушілер құрлықтан келген достарына билет сатып ала алмайтынына алаңдады, себебі олар тек Askøybrua компаниясымен келісімшарт жасаса ғана жеңілдік ала алатын еді. 22 желтоқсанда жол ақысы компаниясы Autopass және ескі билеттерді қабылдайтын екі жүйелі жүйені енгізуге дауыс берді, бірақ бұл жүйені пайдалануға қымбат түсетіні белгілі болды. Көпір пайдалануға берілген алғашқы жылы күніне орташа есеппен 5000 көлік өткен. 2006 жылға қарай бұл көрсеткіш 10000-ға жетті. Көпірдегі жол ақысы қоғамдық көліктің үлесін арттырды; 2006 жылы Берген аймағында қоғамдық көлікпен жүретіндердің үлесі 20 пайызды құраса, Аскойдан құрлыққа қатынайтындардың үлесі 35 пайызды құрады. Көпірдің құны 18 қарашада 2006 жылы төленді және жол ақысы алынып тасталды. 23 жыл ішінде 1,2 миллиард NOK жол ақысы түсті. 2007 жылы көпірден күніне орташа есеппен 14 634 көлік өткен. Сондай-ақ, қазіргі көпірдің қасына төрт жолақты тас жолды құруға мүмкіндік беретін екінші көпір салу туралы ұсыныстар да бар. Тағы бір ұсыныс - екі жобадан тұратын Cross Link құрылысын салу: солтүстік Аскойдағы Хердладан оңтүстікке қарай шығысқа қарай Меландқа дейінгі теңіз асты автомобиль туннелі және солтүстік Аскойдан батысқа қарай Ойгарденге дейінгі паромдық байланыс. Жобаның мақсаты - Нордхордланд аймағында және одан Аской мен Ойгарденге дейінгі жол жүру уақытын қысқарту. Бұл сондай-ақ Берген қаласының орталығындағы жол жүруін жеңілдетуге көмектеседі. Хардангер көпірі 2013 жылы аяқталуы жоспарланған және ол Норвегиядағы ең ұзын көпір ретінде Askøy көпірін басып өтеді.