Кіріспе
"Мастық шебері II" және "Мастық тұмсығы II" – 1994 жылы Лау Кар Ленг режиссерлік еткен гонконгтық комедиялық-әрекет фильмдері. Бұл фильмде Джеки Чан қытай жекпе-жек өнерінің шебері және халық қаһарманы Уон Фэй Хун рөлінде ойнайды. Бұл Чанның 1983 жылғы "Қорқынышсыз гиена II" фильмінен бергі алғашқы дәстүрлі стильдегі жекпе-жек фильмі. Фильм Солтүстік Америкада 2000 жылы "Мастық шебер туралы аңыз" деген атпен шықты. Бұл фильм 1978 жылы Юэн Ву Пинг режиссерлік еткен Чанның "Мастық шебер" фильмінің жалғасы. Тағы бір фильм, "Мастық шебер III" (1994, режиссері Лау Кар Лён) осы фильмке де, оның алдыңғысына да көп ұқсамайды және жалғасы саналмайды. 2005 жылы "Мастық шебер II" фильмі Time журналының барлық уақыттардағы ең жақсы 100 фильмнің бірі деп танылды. 2015 жылы Британдық кино институты (BFI) "Мастық шебері II" фильмін барлық уақыттардағы он үздік әрекет фильмінің бірі деп таңдады.
Сюжет
Фильмнің оқиғасы ХХ ғасырдың басында Қытайда орын алады. Вонг Фэй Хунг әкесі Вонг Кэй Инг пен қызметшісі Цомен бірге солтүстік-шығысқа саяхаттан кейін Кантонға қайтып келе жатқанда, Цин дәуірінің әскери емтиханындағы бұрынғы жоғары үміткер Фу Вэньчимен кездеседі. Бір-біріне соққы бергеннен кейін Вонг пен Фу өздері ұрысып жүрген қораптарды бір-біріне ауыстырып алады. Вонг Император мөрімен аяқталады, ал Фу Вонгтың әкесі клиентіне сатып алған женшенді алады. Вонг патшаның белгісі Қытайдан Ұлыбританияға әкетуге тырысып жатқан көптеген қытайлық бұйымдардың бірі екенін білмеді. Кантонға оралғанда Вонг клиентіне әкесі сүйікті бонсайдан шыққан тамырды женьшень ретінде беруге береді. Вонгтың өгей анасы Линг Вонгқа жаңа женьшень сатып алу үшін ақша үшін өзінің алқасын қарыз беру арқылы көмектесуге тырысқанда жағдайды қиындатады; олардың көршілері Вонгтардың қаржылық қиындыққа тап болғанын қате айтады. Осы арада британдық консул Вонгты іздеп, императорлық мөрді алуға адамдарын жібереді. Вонг пен оның қолбасшылары арасында ұрыс басталады, өйткені соңғылары Лингтен мөрді қамтиды деп ойлап, қапшықты тартып алуға тырысады. Лингтің үгіт-насихатымен Вонг мас болып, әкесі келіп, оны тоқтатқанша, маскүнемдікпен қоқан-лоқы жасайды. Үлкен Вонг ұлына ашулы, өйткені ол мас болып, жұрт алдында ұрыс-керіс жасап, отбасын ұятқа қалдырды. Жаманшасы, клиент жалған женьшенді ішкеннен кейін ауырып қалады, ал оның әйелі Вонгтың әкесіне хабарлайды. Женшен мен бонсайдың ақиқатын білгеннен кейін, үлкен Вонг ашуланып, ұлын ұрып, үйден қуып шығады. Вонг қайғысын ішімдікпен басуға тырысқанда, оны қолбасшылары ұрып-соғып, көпшілік алдында қорлайды, өйткені ол қарсы күресуге тым мас. Отбасы оны құтқарып, үйге әкелгеннен кейін Вонг өзінің мас мінез-құлқынан қатты ұялады және ешқашан ішімдік ішпейтінін айтып, әкесімен кешірім сұрайды. Осы арада Фу Вэнь-чи Вонгтың үйіне барып, оларға британдық консулдың контрабанда операциясы туралы айтады. Келесі күні Фу мен Вонгқа консул жалдаған қылмыскерлер тобы - Балта тобы ресторанға шабуыл жасайды. Фу өлтіріледі, ал Император мөрін консулдің адамдары алады. Өлер алдында Фу Вонг пен достарына мөрді тауып, консулды қытайлық жәдігерлерді ұрлаудан тоқтатуды сұрайды. Бір күні түнде Вонг досы Цангпен бірге киімін ауыстырып, британдық консулдыққа кіреді. Олар ұсталып, консулдың шабуылына ұшырап, төлем талап етеді. Консул Вонгтың әкесі олардың босатылуына алмасу үшін жерін сатуды талап етеді. Кейін Вонгтың достары британдық консулдың ұрланған бұйымдарды болаттан жасалған жәшіктер арқылы Кантоннан шығарып салуды жоспарлап отырғанын біледі. Олар Вонг пен Цанға хабарлап, олар британдық болат зауытында жұмысшыларға қосылып, консулдың заңсыз әрекеттеріне қарсы наразылық білдіреді. Өкінішке қарай, ол өзінің уәдесін бұзады және консулдың басты орындаушысы Джонды жеңу үшін мас бокс техникасын қолдану үшін қайтадан ішіп жатыр. Ұзақ күресден кейін Вонг және оның достары консулдің қолбасшыларын жеңіп, контрабанда операциясына тоқтам жасайды. Фильмнің соңында қытайлық генерал Вонгқа елге атқарған қызметі үшін құрметті тақташа береді және Вонгқа жұмыс ұсынады, бірақ Вонгтың ішімдік ішуіне байланысты қатты масқара болғанын біледі.
Каскадерлік жекпе-жек сахналары мен жекпе-жек өнерлері
"Мас шебер 2" фильмінде әртүрлі жекпе-жек стильдерін көруге болатын бірнеше төбелес сахналары бар. Фильмдегі төбелес сахналарында мынадай жекпе-жек стильдері байқалады:
Фильмнің басындағы пойызбен сахнада Вонг Фей Хун (Джеки Чан) мен Фу Вэнь Чи (Лау Кар Лэун) арасындағы төбелесте, Вонг Фей Хун мен Фу Вэнь Чи екеуі де Хун Га стилін қолданады. Фу Вэнь Чи найзаны (Циан) ал, Вонг Фей Хун – Тыңайып қалған қылышты қолданады. Ресторандағы төбелес сахнасында Вонг Фей Хун мен Фу Вэнь Чи Хун Га және Шаолин Кунг Фу стилін қолданады, ал олардың қолдаушылары Синг-Икван стилін қолданады. Қаланың орталық алаңындағы төбелесте Вонг Фей Хун басты қарсыластың қолдаушыларына қарсы Мас бокс стилін қолданады. Вонг Фей Хун мен басты қарсыластардың бірі – Джон (Кен Ло) арасындағы соңғы төбелесте Джон Вонг Фей Хунға қарсы таэквондо қолданады және оны жеңу үшін әдеттегі таэквондо тепкілерін пайдаланады. Ал Вонг Фей Хун Джонға қарсы шабуыл жасау үшін Мас бокс стилінің ең танымал түрлерінің бірі – Дао стилін немесе Мас Сегіз Өлместік стилін қолданады (Ескертпе: Кен Ло таэквондодан қара белбеуге ие және осы жекпе-жек түрінен көптеген турнирлерде жеңіс туған).
In the fight scene on the train, at the beginning of the film, between Wong Fei hung (Jackie Chan) and Fu Wen chi (Lau Kar leung), both Wong Fei hung and Fu Wen chi use the Hung Ga, in addition to weapons known as the spear (or Qiang), used by Fu Wen chi and the Tiger Sword, used by Wong Fei hung. In the fight scene at the restaurant, Wong Fei hung and Fu Wen chi uses both Hung Ga and Shaolin Kung Fu, while the henchmen use the Xingyiquan. In the fight scene in the central square of the city, Wong Fei hung uses the Drunken boxing against the main antagonist's goons. In the savage final fight scene between Wong Fei hung and one of the main antagonists, John (Ken Lo) uses Taekwondo against Wong Fei hung and uses typical Taekwondo kicks to try to defeat him. Wong Fei hung on the other hand uses one of the most popular styles of Drunken boxing, the Daoist style or the Drunken Eight Immortals style to counter attack John (Note: Ken Lo is a black belt in Taekwondo and has won numerous tournaments with this martial art).
Үй медиасы
Қазірге дейін фильмнің түпнұсқалық экрандық пропорциясы мен түпнұсқа кантон тіліндегі дыбыс жолы бар, толық нұсқасы сақталған DVD шығарылмады. Фильмнің ең таза ағылшын тіліне бейімделген нұсқасын қазір басылымнан тыс қалған Mei Ah VCD және LaserDisc, Tai Seng's VHS (өзі Mei Ah LaserDisc-тің жазбасы), сондай-ақ Chinatown Video (Siren Visual суб-бренді) австралиялық VHS-де ғана табуға болады. Бұл нұсқаларға қытай-ағылшын субтитрлері енгізілген. Көптеген гонконг киносының жанкүйерлері үшін жақсы бейне сапасы, түпнұсқа дыбыс жолы және түпнұсқа экрандық пропорциясы бар толық нұсқасы – «қиял» саналады. Thakral компаниясының Drunken Master II DVD-сі – ағылшын тіліндегі субтитрлері бар толық нұсқаны қамтиған жалғыз ресми DVD болды. Алайда, ол гонконгтық түпнұсқа театрлық нұсқасының орнына қытайлық басылымды қамтиды. Қытайлық басылым гонконгтық басылымға ұқсас, бірақ бір маңызды айырмашылығы бар: Фэй Хунгтың ашық ауадағы мейрамханада мас күйде ән шырқаған көрінесі қайта өңделіп, басқаша түсірілген. Нәтижесінде Фэй Хунг мандарин тілінде басқа ән айтады, кантон тілінде емес. Thakral-дың экрандық пропорциясы түпнұсқа театрлық 2.35:1-ден 1.78:1-ге дейін қысқартылған. Гонконг пен Кореяға арналған 3-аймақтық нұсқасында ағылшын тіліндегі экспорттық нұсқасы бар, ол 2.35:1 аномарттық емес экрандық пропорциясын сақтайды. Фильмнің бұл нұсқасы Фэй Хунг Джонды жеңгеннен кейін бірден аяқталады. Дыбыс жолдарына қысқартылған кантон және мандарин тілдеріндегі саундтректер, сондай-ақ Dimension компаниясынан өзгеше Golden Harvest ағылшын тіліндегі түпнұсқа дубляжы кіреді. Бұл нұсқада түпнұсқа музыка мен дыбыс эффектілері бар, бірақ ағылшын тіліндегі субтитрлер жоқ. Солтүстік Америкада кинотеатрларда көрсетілген Чанның барлық фильмдерінің ішінде «Шарапшы шебер 2» ең аз өңделген. Вонгтың кафеде мас күйде ән салған көрінесі сәл өңделген, түпнұсқа кантон нұсқасында жоқ бірнеше басқа түсірілімдер пайдаланылған. Сонымен қатар, фильмнің соңғы сахнасы – Вонгтың фильмнің соңғы жекпе-жегі кезінде өнеркәсіптік спирт ішу салдарынан соқыр және психикалық мүкіяттігінен айырылған көрінесі 35 секундқа қысқартылған. Күлкі ойнату үшін түсірілген бұл көрініс американдық дистрибьютор Dimension Films компаниясының пікірінше, жаман талғамды болған. АҚШ нұсқасында жасалған басқа да маңызды өзгерістерге атаудың өзгеруі («Шарапшы шебердің жырлары»), ағылшын тілінде дубляж (Чан өзін дубляждаған) және жаңа музыкалық қосымша кіреді. Саундтректің қайта жазылуы дыбыс эффектілерінің өзгеруіне, кейде жекпе-жек сахналарының ырғағын толығымен өзгертуге әкелді. Ағылшын тіліндегі дубляжда «Мас маймыл» сияқты жануарлардың кунг-фу стиліне сілтеме жасалып, Вонг Фэйдің мас бокс қолдануының алғашқы екі сахнасында кездейсоқ қимылдарға арналған ойдан шығарылған атаулар қолданылған. Түпнұсқа диалогта Сегіз Мас Өлмес техникасы туралы айтылған, ол 1978 жылғы «Шарапшы шебер» фильмінде де кездеседі және мас тұмсықтың нақты даостық стиліне негізделген. Бұл өзгеріс, әрине, батыс көрермендерінің қытай мифологиясымен және алғашқы фильммен таныс болмауына байланысты жасалған. Австралиялық (4-аймақ) және жапондық (2-аймақ) нұсқалары АҚШ нұсқасындағы сияқты кесулер мен қайта жазылған музыканы қамтиды. Blu-ray нұсқасы 2009 жылдың 15 қыркүйегінде АҚШ-та шығарылды, онда АҚШ-тың кесілген нұсқасы түпнұсқа 2.35:1 экрандық пропорциясында көрсетілген. Ұлыбританияда ол 2012 жылдың 16 сәуірінде Blu-ray форматында «Шарапшы шебердің жырлары» деген атаумен шығарылды. Гонконгтың түпнұсқа, толық нұсқасы ақыры 2018 жылдың 11 қазанында Warner Bros. компаниясының көмегімен Қытай, Корея және Жапонияда Blu-ray форматында «Шарапшы шебер 2» деген атаумен қолжетімді болды.
Кассалық жинақ
"Шарақ шебері II" Гонконгта үлкен жетістікке жетті, прокатта HK$40,971,484 табыс әкелді, бұл рекордтық көрсеткіш. Бұл сәттілік таңқаларлық болды, өйткені түсірілім алаңында Чан мен Лау Кар Ленг арасындағы шиеленіс туралы хабарлар тарады. 1995 жылдың қаңтарына дейін фильм Шығыс Азияның тағы бес мемлекетінен табыс жинады, ал Тайваньда ол жылдың ең табысты он фильмнің қатарына кірді. Жапонияда фильм табыс әкелді. Оңтүстік Кореяда 1,136,145 билет сатылып, табыс құрады, бұл елдегі жылдың ең табысты фильмі болды. Алғашқы көрсетілімінен алты жыл өткен соң, 2000 жылы "Dimension Films" компаниясы "Шарақ шебері туралы аңыз" деген атпен "Шарақ шебері II" фильмін Солтүстік Американың 1345 кинотеатрында көрсетті. Бұл қайта өңделген нұсқасы алғашқы демалыс күндерінде 3,845,278 АҚШ доллары (экранға 2,865 АҚШ доллары) жинады, ал АҚШ және Канададағы жалпы табысы 11,555,430 АҚШ долларын құрады. 2000 жылы Францияда көрсетілгенде фильм 28,681 билет сатты, бұл шамамен тең. Жалпы, фильмнің дүниежүзілік табысы шамамен құрады, инфляцияға байланысты түзетілгенде тең.
Сыни жауап
Роджер Эберт Chicago Sun Times газетінде фильмге төрт мүмкіндігінен үш жарым жұлдыз берді: Бірнеше жыл бұрын Гавайи кинофестивалінде Чан мен Бастер Китонның физикалық комедиясын салыстырып, семинар өткізгенімде, жекпе-жек өнерінің жанкүйерлері осы фильмнің Гонконгтағы лазерлік дискілерін алып келді және маған соңғы 20 минуттық жекпе-жек сахнасын көру керектігін айтты. Олар дұрыс айтқан. Бұл фильмнің соңында, таң қалдыратын әрекеттерге толы фильмнен кейін, осы ұзақ виртуоздық көрсетілім қандай да бір стандартты белгілейді: одан жақсы жекпе-жек сахнасын түсіру мүмкін емес. Entertainment Weekly журналында Лиза Шварцбаум фильмге A− бағасын беріп, былай деп жазды: Азияда шыққаннан кейін алты жыл өткен соң, және Джеки Чанды Гонконгтағы жұлдызға айналдырғаннан кейін екі онжылдықтан астам уақыт өткеннен кейін, "The Legend of Drunken Master" американдық кино көрермендерінің көпшілігі үшін бұл шудың не туралы екенін көрсетуі мүмкін. Көптеген жанкүйерлер үшін (видеода "Drunken Master II" деп белгілі), 1994 жылғы бұл сүйікті фильм, жаңартылып, "классикалық" қытай акцентімен дубляждалған, Чанның ең керемет бейнесін көрсетеді, оның күрделі және қиын жекпе-жекті оңай көңілді ойынға айналдыру қабілетімен таң қалдырады. Time журналы "Drunken Master II" фильмін Time киносыншылары Ричард Корлис пен Ричард Шикел таңдаған "Барлық уақыттың 100 фильмі" тізіміне енгізді: Шығыс Азия киносының ең маңызды және көңілді жұлдызы Джеки Чан балалық шағын қатал Пекин опера мектебінде өткізіп, алғашқы экрандық күндерін "келесі Брюс Ли" ретінде өткізіп, өзінің жекпе-жек комедия жанрын жасады. Джеки Голливудқа дейінгі күндері көптеген керемет әрекет фильмдерінде ойнады және режиссерлік етті. Бұл фильм олардың ең жақсысы болуы мүмкін. Джеймс Берардинелли одан аз ынталы сыншылардың бірі болды: "The Legend of Drunken Master" - бұл Гонконгтың әдеттегі Чан фильмі – бес тамаша әрекет сахнасы, көптеген сәтсіз комедиялар мен мағынасыз сөздер фильмнің ұзақтығын толтырады. Көптеген түсіндіру және кейіпкерді қалыптастыру сахналары үш санаттың біріне жатады: (1) ақымақтық, (2) түсініксіз немесе (3) жалықтыратын. Фильмнің тоны да өте тұрақсыз. Кейбір сахналар клоунадалық комедияға толы, ал басқалары ата-ананың ересек балаға жасаған жазалауы мен қатаң тәртібінен өте ыңғайсыз. (Мәдениеттердің айырмашылығы американдық көрермендерге қарағанда қытай көрермендеріне бұл көбірек сәйкес келуі мүмкін.) Сондықтан фильмді әрекет сахналары құтқаруы керек – және ол оны белгілі бір деңгейде орындайды. Rotten Tomatoes сайтында "Drunken Master II" 80 сыншының пікіріне сүйене отырып, 84% рейтингке ие, ал сайттың консенсусы былай деді: "Джеки Чан "The Legend of Drunken Master" фильмінде таңғажайып және қызықты жекпе-жек сахналарын ұсынады".