Кіріспе

Гонконг кинорежиссері, сценарист және кино продюсері. infobox тұлға. құрмет префиксі =. аты = Джон Ву. құрмет жұрнағы = SBS. сурет = John Woo Cannes 2005.jpg. alt =. сурет сипаттамасы = Ву 2005 жылы. туған аты = 吳. туған аты тілі = zh. айтылуы =. туған күні = 22 қыркүйек 1946, жасы: 77. Ол Голливудта жұмыс істеместен бұрын, Гонконгтағы қаһармандық қантөгіс фильмдерінің (қытай триадаларының қатысуымен қылмыс пен әрекет жанры) және пистолет-фу жанрының негізін қалаушы. Ол өте хаотикалық "оқтар биі" экшн-сахналарымен, стильді түсірілімдермен, мексикалық тұрқындасулармен, жиі баяу қозғалыс қолдануымен және ушу, нуар фильмдері мен батыс киносына сілтемелер жасауымен танымал. Оның Голливуд фильмдеріне Hard Target (1993), Broken Arrow (1996), Face/Off (1997) және Mission: Impossible 2 (2000) кіреді. Ву Гонконг киносыйлығының «Үздік фильм», «Үздік режиссер» және «Үздік монтаж» жүлделерін, сондай-ақ «Алтын жылқы» сыйлығын, Азия-Тынық мұхиты экран сыйлығын және «Сатурн» сыйлығын жеңіп алды.

Ерте өмір

Ву 1946 жылдың 22 қыркүйегінде Қытайдың Гуанчжоу қаласында, Қытай Азамат соғысының қайнаған кезінде Ву Ю сенг (кантон тілінде Нг Ю сум) болып дүниеге келді. Мектеп жасына қатысты шектеулер болғандықтан, анасы оның туған күнін 1948 жылдың 22 қыркүйегіне өзгертіп, осы күнді паспортында қалдырды. Протестант христиандары болған Ву отбасы, Қытайдағы коммунистік революциядан кейін Мао Цзэдунның буржуазияға қарсы алғашқы тазалаулары кезінде қуғынға ұшырап, ол бес жасында Гонконгқа қашып кетті. Төтенше жағдайда қалған Ву отбасы Шек Кип Мейдегі шағын аудандарда тұрды. Әкесі мұғалім болған, бірақ туберкулез салдарынан жұмыс істей алмады, ал анасы құрылыс алаңдарында қолмен жұмыс істеді. 1953 жылғы Шек Кип Мей өрті отбасын үйсіз қалдырды. Оның фильмдерінде христиандық тәрбиенің ықпалы байқалады. Кішкентай кезінде Ву христиан дін қызметкері болуды армандаған. Кейіннен ол француз жаңа толқынынан, әсіресе Жан-Пьер Мелвильден әсер алған фильмдерге құмарлық танытты. Ву өзін ұялшақ, сөйлеуде қиындық көретін адам ретінде сипаттап, фильмдер түсіру арқылы өзінің сезімдерін және ойларын зерттейтінін, ал "киноны тіл ретінде пайдаланатынын" айтты. Ол "Бутч Кэссиди мен Санденс Кид" фильмінің соңғы сахнасы жастығынан бастап оған ерекше әсер еткенін, екі серіктің әрқайсысы екі қолынан тапанша атуы кейіннен оның туындыларында жиі кездесетін көрініс болғанын атап өтті.

1969-1985: Гонконгте мансап бастау

1969 жылы Ву Cathay студиясына сценарий жетекшісі болып жұмысқа қабылданды. 1971 жылы ол Shaw Studios студиясында режиссердің ассистенты болды. Сол жылы ол Брюс Лидің "Ұлы босс" фильмін көрді, ол оған бұрынғы шайқас өнері фильмдерінен өзгешелігімен үлкен әсер қалдырды. Лидің фильмдері оны өзінің әрекет фильмдерін түсіруге шабыттандырды. Ол кунг-фу жанрындағы фильмдерде Жаки Чан хореографиялық жұмыстарын жасады, динамикалық камера жұмысы мен әсем әрекет сахналарына ие болды. Фильмді Golden Harvest студиясы сатып алды, ол содан кейін тағы да шайқас өнері фильмдерін түсірді. Кейін ол Гонконг комедияшылары Рикки Хуи мен Ричард Нг қатысқан "Ақшаға құмар" (發錢寒, Fā qián hàn) (1977) комедиялық фильмімен табысқа жетті.

1986-1992: "Қаһармандық қантөгіс", жаңалық және халықаралық танылу

1980 жылдардың ортасында Ву кәсіби қанағатсыздыққа ұшырады. Оның бірнеше фильмі коммерциялық сәтсіздікке ұшырады және ол шығармашылық бақылаудың жетіспеушілігін сезінді. Осы кезеңде режиссер/продюсер Цуй Харк Вуға ұзақ уақыттан бері жобалап келген "Жақсы ертең" (1986) фильмін түсіру үшін қаржылай көмек көрсетті. Екі бауырдың – бірі заңды тәртіп сақшысы, екіншісі қылмыскер – тарихы қаржылық табысқа ие болды. "Жақсы ертең" Гонконгтағы әрекет фильмдерінің маңызды жетістігіне айналды. Оның екі қолмен, екі мылтықпен жақын арадағы атыс-шабуылдары – көбінесе "gun fu" деп аталады – жаңалық болды, ал кейіпкерлерді сомдаудағы "жақсы жігіттер мен жаман жігіттер" формуласының кері бұрылысы кейінгі американдық фильмдерге әсер етті. Ву 1980-ші жылдардың соңы мен 1990-шы жылдардың басында тағы бірнеше "Қанды шайқас" фильмдерін түсірді, олардың көпшілігінде Чоу Юн Фат ойнады. Бұл зорлық-зомбылыққа толы триллерлер көбінесе құрмет пен адалдықпен байланысты ер адамдарға назар аударады, бұл заманауи уақытшалық және пайдакүнемдік құндылықтарға қайшы келеді. Сондықтан осы фильмдердің кейіпкерлері "Үш патшалықтың романсы" (三國演義) сияқты классикалық туындыларда бейнеленген генералдар арасындағы адалдық дәстүрімен байланысты екенін айтуға болады. Ву "Қойшы" фильмінің шығуымен халықаралық деңгейде танымал болды, ол Брюс Лидің "Аждаһаға кіру" (1973) фильмінен бері Америкадағы ең табысты Гонконг фильмі болды және Ву американдық жанкүйерлердің сүйіктісіне айналды. Бір жылдан кейін "Оқ басқан бас" фильмінің түсірілімі басталды, бірақ ол саяси мәнін қабылдаған көрермендерді таба алмады және үлкен бюджетін қайтара алмады. Ву келесі жылы 1991 жылы шыққан "Бір уақытта ұры" комедиясымен қайтадан өркендеді, ол қаржылық табысқа жетті. АҚШ-қа көшіп барғанға дейін Гонконгтағы соңғы фильмі – "Қайнаған қазан" (1992) полициялық триллері, ол оның бұрынғы бандиттерді даңқтап көрсетуіне қарама-қайшы болды. Оның көптеген әрекет көріністерінің ең көрнектісі – ауруханадағы 30 минуттық кульминациялық сахна. Бір ұзақ кадрда екі кейіпкер аурухана қабаттары арасында 2 минут 42 секунд бойы күресіп жүргені көрсетіледі. Criterion DVD және лазерлік дискілерде бұл бөлім "2 минут, 42 секунд" деп аталады. Фильм Вудың бұрынғы фильмдеріне қарағанда әлдеқайда қараңғы болды, онда полиция күштері қалаға келген бандиттерді тоқтатуға және жазықсыз адамдардың беймәселе өлтірілуіне көмектесе алмайды. Нәтижесінде, ол оның басқа фильмдерінің табысына жете алмады, бірақ бәрібір сыншылардың оң пікірлерін алды және кейінгі жылдары оның ең танымал фильмдерінің бірі болды. "Джон Ву: Сұхбаттамалар" редактор Роберт К. Эльдердің Вумен арналған 36 беттік сұхбатын қамтиды, ол 1968 жылдан 1990 жылға дейінгі кезеңді қамтиды. Бұл Вудың комедиялардағы ерте мансабы, оның кунг-фу фильмдеріндегі жұмысы (сол кезде ол Джеки Чанға оның алғашқы маңызды фильмдеріндегі рөлдерінің бірін берді) және соңғы кезде Гонконгтағы оның оқ-дәріге толы моральдық пьесаларын қамтиды.

1993-2000: АҚШ-қа көшіп, халықаралық жетістікке қол жеткізді

1993 жылы елден шығып кеткен режиссер «Қатаң мақсат» фильміне Жан-Клод Ван Даммды түсіру үшін «Universal Studios» студиясымен келісімшарт жасасқанда мәдени бейімделуде қиындықтарға тап болды. Голливуд ортасымен бетпе-бет келген басқа да шетелдік режиссерлер сияқты, Ву да зорлық-зомбылық пен аяқталу мерзімі сияқты мәселелерге қатысты студия басшылығының үнемі араласуына үйренбеді. Алғашқы монтаждар «R» рейтингіне лайық келмеген соң, студия жобаны өз бақылауына алып, «американдық көрермендерге қолайлы» болатын нұсқаны жасау үшін кадрларды өңдеді. Фильмнің «алғашқы нұсқасы» деп саналатын «қара кескіні» әлі де оның жанкүйерлері арасында таралып жүр. Үш жылдық үзілістен кейін Ву Джон Траволта мен Кристиан Слейтерді «Сынған жебе» фильмінде түсірді. «Қарбалас қуғын-сүргін» тақырыбындағы бұл фильмде де режиссер студия басшылығының және монтажға қатысты талаптарына тап болды. Алдыңғы «Қатаң мақсат» фильмінен гөрі үлкен бюджет болғанына қарамастан, соңғы фильмде Вудың өзгеше стилі байқалмады. Фильмге көрермендердің пікірі орташа қаржылық табыс әкелді. Алғашқы бақылауға түсетін жобаларды іске асыруға құштар емес режиссер «Face/Off» сценарийін бірнеше рет қайта өңдеп, өзіне қанағаттандыратын нұсқаны жасады. (Фильмнің болашақтағы оқиғасы қазіргі заманға ауыстырылды.) «Paramount Pictures» режиссерге өзінің шеберлігін көрсетуге – эмоционалды сипаттама беруге және әсем әрекеттерді жасауға мүмкіндік берді. Бір-біріне қарсы тұратын екі адам – Джон Траволта (заң қорғау органының өкілі) мен Николас Кейдж (террорист) хирургиялық жолмен сыртқы келбетін ауыстырып, бірін-бірі қуып жетеді. «Face/Off» 1997 жылы көрсетілімге шығып, сыншылардың мақтауына ие болды және көптеген көрермендерді қамтыды. АҚШ-тағы кассалық түсім 100 миллион доллардан асты. «Face/Off» 70-ші «Оскар» марапаттауында «Дыбыс эффектілерін өңдеу» (Марк Стокингер) номинациясына ие болды. Осы кезеңде Ву бірнеше фильмдер мен телешоуларға режиссерлік және продюсерлік қызметтер атқарды. 1996 жылы Ву 1991 жылы түсірген капер фильмінің канадалық телеверсиясы – «Once a Thief» фильмін түсіріп, режиссерлік жасады. Бұл телеспектакль кейіннен Уоның атқарушы продюсері болған сол аттас телесериалға айналды. 1998 жылы Ву Дольф Лундгренды басты рөлде түсірген «Блэкджек» фильмін түсірді, онда лейкофобиядан зардап шегетін жеке күзетші қастандықшыны қуалайды. Бұл фильм телесериалға пилоттық эпизод ретінде жоспарланған, бірақ жоба іске аспады. Сол жылы Ву Антуан Фукуаның режиссерлік дебюті – «Ауыстырушы киллерлер» фильмінің атқарушы продюсері және экшн-хореографы болды, онда Чоу Юн Фаттың халықаралық аренадағы алғашқы басты рөлі болды. Кейін Ву Том Круздың қатысуымен түсірілген әрекет фильмдері сериясының екінші бөлігі – «Миссия: Мүмкін емес 2» фильмін түсірді. Фильмге сыншылардың пікірі әртүрлі болғанына қарамастан, «Миссия: Мүмкін емес 2» бүкіл әлем бойынша 549 миллион доллардан астам табыс әкелді, бұл 2000 жылдың ең табысты фильмі болды, сондай-ақ Вудың мансабындағы ең табысты туындысы.

2001-2007: Голливуд пен басқа да кәсіпорындардың құлдырауы

Ву Голливудта тағы екі фильм түсірді: Windtalkers (2002) және Paycheck (2003), екеуі де прокатта сәтсіз болды және сыншылар тарапынан теріс бағаланды. 2003 жылы Ву The WB Television Network арнасы үшін 1960 жылдардағы Lost in Space телесериалы негізінде "Робинсондар: Ғарышта қалысқандар" атты телепилотты түсірді. Пилот сатып алынбады, бірақ жанкүйерлер оның пираттық көшірмелерін таратты. Ву 2007 жылы сондай-ақ "Stranglehold" видео ойынының режиссері және продюсері болды, ол 1992 жылғы "Hard Boiled" фильмінің жалғасы. Ойында Ву көп ойыншылы режимде ойналатын кейіпкер ретінде бейнеленген. Сол жылы ол Синдзи Арамакидің 2004 жылғы "Appleseed" фильмінің жалғасы – "Appleseed: Ex Machina" аниме фильмін продюсерлік етті.

2008-2017: Қызыл жар және Азия киносына оралу

2008 жылы Ву «Үш патшалықтың жазбаларынан» алынған тарихи шайқас негізінде екі бөлімді эпикалық соғыс фильмі – «Қызыл жартас» фильмін түсіріп Азия киносына оралды. Бұл фильм ауқымды жоба болып табылады және 1993 жылы Гонконгтан АҚШ-қа эмиграциялағаннан бергі Қытайда түсірілген оның алғашқы фильмі. Фильмнің 1-бөлігі 2008 жылдың шілдесінде Азияда кеңінен көрсетіліп, жағымды пікірлер мен жоғары қызығушылыққа ие болды. 2-бөлігі 2009 жылдың қаңтарында Қытайда шықты. Джон Ву 2010 жылы Венеция кинофестивалінде өміріне жасаған ең үлкен үлесі үшін «Алтын арыстан» сыйлығымен марапатталды. «Қызыл жартастан» кейін 2014 және 2015 жылдары ол тағы екі бөлімді фильм – «Кешірім» фильмін түсірді. Төрт сағаттық эпикалық туындыда бірнеше кейіпкерлердің өмір жолдары баяндалады. Олардың барлығы 1949 жылы Қытайдан Тайваньға бағыт алған «Тайпин» пароходының жолаушылары болып табылады, аталған кеме сол сапарда суға батып, «Қытайдың Титаникасы» деп танылды. «Кешірім» фильмінің кассадағы сәтсіздігінен кейін Ву және продюсер Теренс Чанг Lion Rock Productions компаниясын таратып жіберді. Ву «Кешірімнен» кейін 1976 жылғы жапондық криминалды триллердің сол аттас қайта түсірілімі – «Манхант» фильмімен айналысты. «Манхант» фильмінің түсірілімі 2016 жылдың маусым айында Осакада басталды және қараша айының соңында аяқталды. Фильмде бас рөлдерді қытай актері Чжан Ханью мен жапон актері Масахару Фукуяма сомдады, сонымен қатар Ясуаки Курата, Цун Кунимура, Хироюки Икеучи, Нанами Сакураба, Наото Такенака және Тао Окамото сияқты жапон актерлері де қатысты. Бұл Вудың «Paycheck» (2003) фильмінен кейінгі алғашқы американдық көркем фильмі болды. 2015 жылы Ву «Қойшыны» американдық көрермендерге арнап қайта түсіретінін мәлімдеді. Алғашқыда басты рөлге актриса Лупита Ньонго шақырылған, бірақ 2023 жылдың наурызында Натали Эммануэль рөлді алмастырды, ал Омар Сэй полицей рөлінде фильмге қосылды. Фильмнің режиссері – Ву, продюсері – Universal Studios, ал көрсетілімі эксклюзивті түрде Peacock платформасында болады.

Реализацияланбаған кино жобалары

2008 жылдың мамыр айында Ву Канн қаласында өзінің келесі фильмі 1949 болатынын жариялады. Бұл Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуы мен Қытай Азамат соғысы аралығында, Қытай Халық Республикасы құрылғанға дейін өтетін эпикалық махаббат тарихы. Фильмнің түсірілімі Қытай мен Тайваньда жүргізілуі жоспарланған. Өндіріс 2008 жылдың соңында басталуға тиіс еді, ал кинотеатрларда көрсетуі 2009 жылдың желтоқсанында күтілген. Алайда, 2009 жылдың сәуір айының басында сценарий құқықтарына байланысты фильм тоқтатылды. Содан кейін Ву екінші дүниежүзілік соғыс тақырыбындағы тағы бір фильмді жоспарлап отырғаны белгілі болды, бұл жолы ол «Америкалық еріктілер тобы», яки «Ұшқан жолбарыстар» туралы болады. Фильмнің алғашқы атауы «Ұшқан жолбарыстар батырлары» деп белгіленді. Ву бұл фильмде «қытай киносындағы ең тамаша әуе шайқасы көріністері» болатынын айтты. Оның бұрынғы соғыс фильмін режиссерлікке алатыны немесе жоба кейінге шегерілетіні әлі белгісіз. Ву «Ұшқан жолбарыстар батырлары» өте маңызды туынды болады және «АҚШ пен Қытайдың достығын, сондай-ақ Ұшқан жолбарыстар мен Юньнань халқының қарсылық соғысына қосқан үлесін» көрсететінін мәлімдеді. Ву «Ұшқан жолбарыстар» жобасын түсіру үшін IMAX камераларын қолданатынын хабарлады. «IMAX камераларымен түсіру және IMAX форматында жұмыс істеу – менің арманым еді. Бұл фильмнің күшті визуалды элементі бүгінгі көрермендердің талғамына сай келеді [ ] «Ұшқан жолбарыстар» үшін IMAX-ты пайдалану көрермендер үшін жаңа тәжірибе тудырады және менің ойымша, бұл қытай киносы үшін жаңа жетістік болар еді».

Ағылшын тілінде

Блісс, Майкл. "Оқтар арасында: Джон Вудың рухани киносы". Кино жасаушылар сериясы, № 92. Ланхам, Мд.: "Қоңырқас баспасы", 2002. Браун, Эндрю М. Дж. "Гонконг режиссерлері: Джон Ву мен Вонг Кар Вайдың саяси киносы". Үлкен Қытайдағы саяси коммуникациялар: үлкенірек жекелік құру және бейнелеу. Лондон: RoutledgeCurzon, 2001. Кроуфорд, Кевин Р. "'Қиындық' фильміндегі зорлық пен діннің үйлесуі: Джон Вудың кино парадигмасындағы постмодерн экшн-триллердің сценарийі". Цифрлық диссертация/дипломдық жұмыстар, 2007. Фанг, Карен Ю. Джон Вудың "Ертеңгі күн жақсырақ болады". Жаңа Гонконг киносы. Гонконг: Гонконг университетінің баспасы, 2004. Холл, Кеннет И. Джон Ву: Фильмдері. Джефферсон, Н. К.: Макфарленд, 1999. Хёрд, Кристофер. "Он мың оқ: Джон Вудың кино саяхаты". Лос-Анджелес: "Жалғыз бүркіт" баспасы, 2000.

Басқа тілдер

Беррузо, Педро Дж. Джон Ву және Гонконгтың әрекет фильмдері. Кітапхана Д-р Вертиго, 23. [Барселона]: Ediciones Glénat, 2000 жыл. Бертолино, Марко және Этторе Ридола. Джон Ву: Күш іздейтін құтқару. Рекко, Генуя: Le mani, 1998. Гашлер, Томас және Ральф Умард. Woo Leben und Werk. – Өмір және шығармалар. Мюнхен: Belleville, 2005. Наззаро, Джона А. және Андреа Тальякоццо. Джон Ву: Әрекет фильмдерінің жаңа аңызы. Contatti, 199. Рим: Castelvecchi, 2000. Спану, Массимилиано. Джон Ву. Il castoro cinema, 203. Милан: Castoro, 2001 жыл. Вие Туссен, Каролина. Джон Ву. Париж: Dark star, 2001 жыл.