Кіріспе
Оңтүстік Суданның саяси партиясы Судан халықтық азаттық қозғалысы (SPLM; الحركة الشعبية لتحرير السودان, Al Ḥarakat ash Shaʿbiyyat liTaḥrīr as Sūdān) - Оңтүстік Судандағы саяси партия. Ол 1983 жылы Судан Халықтық азаттық армиясының (СПАА; екінші Судандық азаматтық соғыстың басты жауынгерлері) саяси қанаты ретінде құрылған. 2005 жылы 9 қаңтарда СОАК, СОАҚ және Судан Үкіметі жан-жақты бейбіт келісімге қол қойып, азаматтық соғысты аяқтады. SPLM содан кейін Судан үкіметінде өкілдік алды және сол кездегі жартылай автономиялы Оңтүстік Судан үкіметінің негізгі құраушысы болды. 2011 жылдың 9 шілдесінде Оңтүстік Судан егемен мемлекет болғаннан кейін, SPLM жаңа республиканың билік партиясы болды. Судандағы SPLM бөлімдері SPLM-ден бөлініп, Судан Халықтық-Азаттық қозғалысын құрды. 2013-2014 жылдардағы Оңтүстік Судандық азаматтық соғыстың нәтижесінде партиялық құрылым пайда болды, президент Салва Кир Юбадағы SPLM-ді басқарды, ал бұрынғы вице-президент Риек Машар Суданның оппозициялық халықтық азаттық қозғалысын басқарды. Партия Оңтүстік Судан тәуелсіздік алғаннан бері бір тұтас идеологияға берілмегенімен және көптеген фракциялар бар болса да, ол "идеологиялық ортаның сол жағында" деп сипатталды. Партия манифестінің IV.2-бөлімі әлеуметтік демократияға ұқсас элементтері бар реттелетін нарықтық экономиканы қолдайтынын айтады.
The Sudan People's Liberation Movement (SPLM; الحركة الشعبية لتحرير السودان, Al Ḥarakat ash Shaʿbiyyat liTaḥrīr as Sūdān) is a political party in South Sudan. It was initially founded as the political wing of the Sudan People's Liberation Army (SPLA; a key belligerent of the Second Sudanese Civil War) in 1983. On January 9, 2005 the SPLA, the SPLM and the Government of Sudan signed the Comprehensive Peace Agreement, ending the civil war. SPLM then obtained representation in the Government of Sudan, and was the main constituent of the Government of the then semi autonomous Southern Sudan. When South Sudan became a sovereign state on 9 July 2011, SPLM became the ruling party of the new republic. SPLM branches in Sudan separated themselves from SPLM, forming the Sudan People's Liberation Movement–North. Further factionalism appeared as a result of the 2013–2014 South Sudanese Civil War, with President Salva Kiir leading the SPLM Juba and former Vice President Riek Machar leading the Sudan People's Liberation Movement in Opposition. Although the party has not adhered to one consistent ideology since the independence of South Sudan and many factions exist, it has been described as "being on the left of centre ideological[ly] speaking," and section IV.2 of the party manifesto states support for a regulated market economy with similar elements to social democracy.
Тарих
SPLM бүлікші қозғалысы 1983 жылы 16 мамырда, Гаафар Нимейри мен Аняния көшбасшысы Джозеф Лагу арасындағы Аддис-Абеба келісімінен Судан үкіметі бас тартқаннан кейін құрылды. Бұл қозғалыстың манифесті жарияланып, оның ұстанымы баяндалды және Бор, Почалла және Аёд қалаларында орналасқан Судан армиясының көтерілісші оңтүстік Судандық сарбаздарының тобы тартылды (алғашқыда Бор көтерілісі деп аталды). Олар Эфиопияда орналасқан Бірінші Судандық Азамат соғысының Аняня көтерілісшілерінің қалдықтарына қосылды. SPLA-ның (қозғалыстың әскери қанаты) негізін қалаушылар арасында капитан Сальва Кир Майардит, Самуэль АбуДжон Хабас, майор Уильям Нюон Бань, майор Керубино Куанин Бол және Суданның қарулы күштерінің көптеген оңтүстік судандық офицерлері болды. Жозеф Одухо SPLM төрағасы болды, ал полковник Джон Гаранг, Динка армиясының офицері, SPLA-ның қолбасшысы болды. Одухо кейіннен Гарангпен биліктен шығарылды, ол өзін біріктірілген қозғалыстың (SPLA / M) жалпы басшысы етіп тағайындады. Судан үкіметі Ислам дінімен және араб ұрпақтарымен және мәдениетімен байланысты, бұл SPLA-мен қарама-қайшы, керісінше африканизммен, жергілікті нанымдармен, африкалық мәдениетпен және белгілі бір дәрежеде христиандықпен байланысты. Ол Гаафар Нимейри, Садик аль-Махди және Омар Хасан Ахмад аль-Башир үкіметтеріне қарсы соғысты, ол қазіргі уақытта Екінші Судандық азаматтық соғыс деп аталады. SPLA/M-дің мәлімделген мақсаты - оңтүстік аймақтарды басқарудағы жетекші партия ретінде демократиялық Судан құру. Соғыс көбінесе діни және этникалық тұрғыдан сипатталады, сондай-ақ оңтүстік және батыс Судандағы су мен мұнай ресурстарын бақылау үшін күрес ретінде сипатталады. 1991 жылы Рек Мачар және Лам Акол бастаған НАСИР фракциясы төраға Гарангты құлатуға тырысты. Бұл әрекет сәтсіз аяқталды, бірақ оңтүстікте кеңінен ұрысқа ұласты және Керубино Куанин Болдың "SPLA Bahr al Ghazal" фракциясы сияқты басқа да көтерілісші топтардың құрылуына әкелді. Бұл ішкі бөлінулер үкіметпен келіссөздерді қиындатты. SPLA Nasir өзін SPLA United деп атады, содан кейін өзін-өзі өзгертті, кадрлық өзгерістермен, Оңтүстік Суданның Тәуелсіздік қозғалысы / Армиясы. 1997 жылы сәуірде бірнеше кішігірім топтар үкіметпен Хартум бейбіт келісімін жасасты және Біріккен Демократиялық Құтқару майданы (БДҚЖ) құрды. 1992 жылдың шілдесінде үкіметтік шабуыл Оңтүстік Суданды басып алды және Ториттегі SPLA штаб-пәтерін басып алды. Судан үкіметі Уганда мен Эритреяны Суданның оңтүстік шекарасында Суданның Угандамен шекарасында жұмыс істеген деп айыптаған SPLA/M-ді қолдады. 2005 жылы SPLA/M және Судан үкіметі арасындағы келісім Оңтүстік Суданның автономиясын ресми түрде тануға әкелді. 2005 жылғы бейбіт келісімнің бір бөлігі ретінде ХДПЛ үкіметке қосылды, үкіметтік лауазымдардың үштен бір бөлігіне ие болды. 2007 жылдың 11 қазанында СДПҰ бейбіт келісімнің бұзылуын айтып, үкіметтен шықты; бұл келісімнің болашағы туралы алаңдаушылық тудырды. 2012 жылы Оңтүстік Суданның тәуелсіздігі нәтижесінде SPLM жаңа елдің саяси партиясы, ал SPLA елдің армиясы болды. Судандық бөлім қозғалыстан бөлініп, Суданда үкіметтіке қарсы іс-қимыл жасау үшін SPLM N құрамын құрды.