Кіріспе

Оңтүстік Судан штаты

Көлдер штаты – Оңтүстік Судандағы штат. Оның аумағы 43 595,08 км². Румбек – штаттың астанасы. Көлдер штаты Оңтүстік Суданның Бахр-эль-Газал аймағында, сондай-ақ Солтүстік Бахр-эль-Газал, Батыс Бахр-эль-Газал және Варап штаттарымен шектес. Бахр-эль-Газал бұрынғы провинция болған, ол 1948 жылы Англо-Мысыр мудириясынан, яғни Экватория провинциясынан бөлініп шыққан. Шығыс шекарасы Ақ Ніл өзенімен өтеді, ал қарсы жағалауда Жонглей штаты орналасқан. Солтүстік-шығысында Біртұтас штат жатыр. Басқа шекараларға солтүстік-батысқа қарай Варап штаты, оңтүстікке және батысқа қарай Батыс Экватория, ал оңтүстікке қарай Орталық Экватория кіреді. 2011 жылдың шілдесінде федералды үкімет Көлдер штатындағы Рамсиелді Джубаның орнына жаңа ұлттық астана ретінде қарастырды.

Әкімшілік

Оңтүстік Суданның барлық штаттары сияқты, Лейкс штаты округтерге бөлінді; әрқайсысын округтік комиссар басқаратын сегіз округ болды.

| Округ | Аумағы (км²) | 2008 жылғы халық санағы | Округтік комиссар |
|---|---|---|---|
| Ауриел | 4,659.10 | 47,041 | Саймон Джок (SPLM) |
| Куэйбет | 4,823.56 | 47,041 | Акол Исаия (SPLM IO) |
| Румбек Солтүстік | 4,531.13 | 43,410 | Ароп Кумбай |
| Румбек Орталық | 3,866.85 | 153,550 | Дют Манаак (SSOA) |
| Улу | 11,700.60 | 40,550 | Стивен Тянг Мангар |
| Румбек Шығыс | 3,588.10 | 122,832 | Мангар Мачуол Малок (SPLM) |
| Йирол Батыс | 5,024.84 | 103,190 | Аchieng Anhiem Бахон (SPLM IO) |
| Йирол Шығыс | 5,588 | 67,402 | Мянг Лук (SPLM) |

Округтер одан әрі Паямдарға, содан кейін Бомастарға бөлінеді.

Құрылғыдан шығу және қайта құру

2015 жылдың қазан айында Оңтүстік Судан президенті Салва Кир Майардит бұрын құрылған 10 штаттың орнына 28 штат құру туралы жарлық шығарғандықтан, Көлдер штаты таратылды. Осының нәтижесінде Шығыс Көлдері, Гок және Батыс Көлдері штаттары құрылды. Көлдер штаты 2020 жылдың 22 ақпанында қол қойылған бейбіт келісім бойынша қайта құрылды.

Қақтығыстар

2005 жылы Көп партиялық келісімге (CPA) қол қойылғаннан бері Судан Республикасы мен бұрынғы көтерілісші SPLA/M тобы арасында Көлдер штатында мал ұрлығы жиі орын алып келді. Адам құқықтары жөніндегі журналист Мянян Майом Көлдер штатындағы үкіметтің қанаушылық әрекеттері туралы кеңінен жазды; оның еңбегі 2010 жылғы 4 тамызда Human Rights Watch сыйлығымен марапатталды. 2021 жылдың қараша айында Майом Оңтүстік Судандағы БҰҰ миссиясы (UNMISS) аясында сол аймақтағы жұмысы үшін Варап штатынан қуылды.