Кіріспе
Оңтүстік Судандағы қала Малакал – Оңтүстік Суданның Жоғарғы Нил штатының астанасы, Үлкен Жоғарғы Нил аймағында, Ақ Нил өзенінің жағасында орналасқан. Бұл қала Малакал ауданының орталық кеңсесі болып табылады және 1970 жылдардан 1990 жылдардың соңына дейін Жоғарғы Нил аймағының бас кеңсесі қызметін атқарған.
Malakal is a city in South Sudan, serving as the capital of Upper Nile State in the Greater Upper Nile region of South Sudan, along the White Nile River. It also serves as the headquarter of Malakal County and it used to be the headquarter of Upper Nile Region from the 1970s to the late 1990s.
География
Малакал қаласы Оңтүстік Суданның Жоғарғы Нил штатында, Ақ Нил бойында, Судан Республикасы және Эфиопиямен халықаралық шекараға жақын орналасқан. Қала Ақ Ніл өзенінің жағасында, оның Собат өзенімен қосылған жерінен солтүстікке қарай жатыр. Бұл жер Оңтүстік Суданның астанасы және ең ірі қаласы Джубадан шамамен жолмен солтүстікке қарай орналасқан.
Тарих
Тарихи тұрғыдан алғанда, Малакал бұрынғы Собат ауданы ретінде танымал болды. Малакал қаласы кішкентай аудандық әкімшілік бірлігі ретінде басталып, кейіннен үлкен қалаға айналып, Жоғарғы Нил штатының астанасы болды (2020 жылдан бері). Бұл қала сонымен қатар таратылған Шығыс Нил штаты мен Орталық Жоғарғы Нил штатының да астанасы болды. Екінші Судан азаматтық соғысы кезінде қала Хартумда орналасқан Судан қарулы күштерінің (SAF) гарнизоны болды. 2011 жылдың 9 шілдесінде Оңтүстік Судан тәуелсіздік алғаннан кейін Судан Республикасының әскері Малакалдан шығып кетті. Малакал 2006 жылғы қарашадағы Малакал шайқасының орын алған жері болды. 2013 жылдан бастап Малакал Рек Мачар басқаратын SPLM IO ұйымының шала басқарылатын Nuer White Army және үкіметтік SPLA күштері арасындағы көптеген шайқастардың ошағы болды. Қала екі тараптан да бірнеше рет басылып алынды. 2015 жылдың қазан айына дейін Малакал азаматтық соғыс барысында он екі рет қолдан-қолға өтті және толығымен қирады. 2016 жылдың 14 қазанында Малакалдың көптеген үкіметтік бекеттеріне шабуыл жасалып, оның салдарынан 56 Agwelek шабуылшысы қаза тапты.
Білім
Жоғарғы Нил университеті 1991 жылы құрылды. Мұсылман мешіттері де бар.
Климат
Сахельдің басқа бөліктері сияқты Малакалдың да ыстық, жартылай құрғақ климаты бар (Кёппен климаттық жіктелімі BSh), жауын-шашынды және құрғақ маусымдарымен сипатталады, ал температурасы жыл бойы жоғары болады. Жылдық орташа температура 28,1 °C (83 °F), жылдық орташа ең жоғары температура 34,7 °C (94 °F), ал жылдық орташа ең төменгі температура 21,5 °C (71 °F) құрайды. Жылдың ең ыстық кезеңі ақпаннан мамырға дейін, жауын-шашынды маусым басталар алдында. Сәуір айы ең ыстық ай, оның орташа ең жоғары температурасы 38,8 °C (102 °F), ал орташа температурасы 31,5 °C (89 °F) шамасында. Сәуір айындағы орташа ең төменгі температура 24,2 °C (76 °F) болып тіркеледі. Тамыз айындағы орташа ең жоғары температура 30,9 °C (88 °F), ал орташа температура 26,3 °C (79 °F) құрайды. Қаңтар айындағы орташа ең төменгі температура 18,5 °C (65 °F) болады. Малакал 68,0 жауын-шашын күнінде жауын алады, Оңтүстік Суданның басқа да аймақтарындағыдай, жауынды және құрғақ маусымдар анық байқалады. Желтоқсан және қаңтар айларында жауын-шашын мүлдем түспейді, ал қарашадан наурызға дейін жаңбыр өте сирек жауады. Тамыз айы ең көп жауын-шашын алатын ай, орташа есеп бойынша жауын алады. Тамыз айында 14,9 күн жауын-шашын жауады, бұл кез келген ай үшін ең көп көрсеткіш. Құрғақ маусымға қарағанда жауынды маусымда ылғалдылық жоғары, ақпан айында ылғалдылық 25% шамасында, ал тамыз айында 80% құрайды. Малакал жылына орташа есеппен 2778,7 сағат күн сәулесін алады, күн сәулесі жыл бойы біркелкі таралады, бірақ жауынды маусымда азаяды. Желтоқсан айында ең көп, ал шілде айында ең аз күн сәулесі тіркеледі.
Көлік
Эфиопиямен шекарадағы Құрмұқ қаласымен Малакалды байланыстыратын маңызды жол жөндеуден өтіп, асфальт жабынына жаңару жұмыстары жүргізілуде. Жол 2013 жылдың мамыр айында пайдалануға беріледі деп күтілуде. Малакал қаласын Малакал халықаралық әуежайы да қамтамасыз етеді, ол Оңтүстік Судандағы екі халықаралық әуежайдың бірі, екіншісі – Джуба халықаралық әуежайы. Ақ Ніл өзені арқылы жүретін кемелер Судан Республикасындағы Хартумға дейін солтүстікке, ал Көлдер штатындағы Адокқа дейін оңтүстікке қарай саяхаттауы мүмкін.
Газеттер
Малакалда басылып таралатын газеттер өте шектеулі. Алайда, Жубада шығатын "Citizen" газеті қаланың айналасында кеңінен оқылады. 2011 жылдың 9 шілдесі, Тәуелсіздік күні қарсаңында, "The Upper Nile Times" онлайн газеті іске қосылды. Бұл онлайн цифрлық газеттің сайты қазірде қолжетімсіз.