Грекия Ғылыми-Зерттеу Орталығы: FORTH тарихы мен құрылымы

Кіріспе

Ғылыми зерттеу және технология қоры (FORTH) (Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας ΙΤΕ) – Грекиядағы ғылыми зерттеу орталығы, Білім министрлігі Ғылыми зерттеу және технология жөніндегі Бас хатшылық арқылы бақылайды. Ол Грекияның әртүрлі қалаларында орналасқан тоғыз ғылыми зерттеу институтынан тұрады: Ираклион, Ретимно, Патра, Иоаннина және Ханья. Қордың бас кеңсесі және орталық әкімшілік кеңселері Крит аралындағы Ираклион қаласында орналасқан. 1983 жылы құрылған FORTH бүгінде халықаралық деңгейде танымал және Грекиядағы ең ірі ғылыми ұйымдардың бірі. FORTH-тың ғылыми зерттеу және технологиялық бағыты ғылыми, әлеуметтік және экономикалық маңызы бар салаларға: астрофизика, компьютерлік ғылым, молекулалық биология, лазерлер, телекоммуникациялар, микроэлектроника, робототехника, биотехнология, материалдар, медициналық инженерия, қолданбалы және есептеу математикасы, биомедициналық зерттеулер, Жерорта теңізі аймағын зерттеу және тарихи зерттеулерге шоғырланған. FORTH сонымен қатар Крит университетінің баспасын – тәуелсіз коммерциялық емес ғылыми баспа үйін басқарады.

Тарих

FORTH тарихы шетелден келген бес грек ғалымының ерекше тобымен тікелей байланысты, атап айтқанда, Элефтериос Эконому, Фотис Кафатос, Дионисиос (Деннис) Цихрицис, Григорис Сифакис және Петр (Панагиотис) Ламбропулос, олар идеяны жоспарлап, Ғылыми-зерттеу және технология министрі, профессор Георгиос Лианистің көмегімен 1983 жылы Грекия үкіметін Ираклионда Крит ғылыми-зерттеу орталығын (RCC) және оның алғашқы үш институтын құруға көндірді: Электрондық құрылым және лазер институты (IESL), Молекулалық биология және биотехнология институты (IMBB) және Компьютерлік ғылымдар институты (ICS). Профессор Эконому алғашқы бас директоры болған RCC, Ретимнодағы Жерорта теңізі зерттеулер институты (IMS) және Ираклиондағы Қолданбалы есептеу математикасы институтымен тез кеңейді. 1986 жылы RCC, Крит университеті және Германияның Макс Планк институты (Жерден тыс физика институты) бірлесіп қолдаған Скинакас обсерваториясы да жұмысын бастады. 1987 жылы профессор Джордж Папатеодору мен профессор Яковос Васалос, тиісінше Патрастағы Химиялық инженерия және жоғары температуралы процестер институтының (ICE/HT) және Салоникадағы Химиялық процестер инженериясы ғылыми-зерттеу институтының (CPERI) директорлары болып келісімге келгенде, екі институт RCC-ге қосылып, осылайша FORTH құрылды. 2002 жылы Иоаннинада орналасқан Биомедициналық зерттеулер институты (BRI) FORTH құрамына енді. Сонымен қатар, Еуропалық Одақтың қаржылық қолдауымен Ираклион, Патрас, Салоникадағы FORTH ғимараттарының құрылысы және Ретимнодағы IMS ғимаратын қалпына келтіру жұмыстары басталды. FORTH-тың бастамасымен және Ғылыми-техникалық зерттеулер жөніндегі Бас хатшылықпен бірлесе отырып, Ираклион, Патрас және Салоникадағы институттармен байланысты Ғылыми-техникалық парктер құрылды және Еуропалық қаржымен тиісті ғимараттар салынды. 2004 жылы Ираклиондағы FORTH негізгі инфрақұрылымының ауданы 30 000 шаршы метрді құрады. Көптеген ғимараттарды сол кезде Оңтүстік Калифорния университетінің архитектура профессоры болған Панос Кулермос жобалап, құрылысын қадағалады. 2018 жылы FORTH құрамында Астрофизика институты мен Мұнай зерттеу институты құрылды, ал 2022 жылы Афинада Адам геномикасы институты құрылды. Ұзақ жылдар бойы FORTH Грекиядағы жетекші ғылыми ұйым ретінде орнықты, ғылыми сапасы мен халықаралық танылуы бойынша әртүрлі көрсеткіштерге сәйкес тұрақты түрде бірінші орынды иеленді, оның ішінде сыртқы комиссиялардың бағалаулары, сондай-ақ Еуропалық зерттеулер кеңесінің гранттары бойынша қаржыландыруды тарту.

The history of FORTH is directly related with a distinct group of five Greek scientists from abroad, namely Eleftherios Economou, Fotis Kafatos, Dionysios (Dennis) Tsichritzis, Grigoris Sifakis and Peter (Panagiotis) Lambropoulos, who planned the idea and with the help of the Minister of Research and Technology Prof. Georgios Lianis, convinced the Greek Government to create in 1983 the Research Center of Crete (RCC) in Heraklion and its first three Institutes: the Institute of Electronic Structure and Laser (IESL), the Institute of Molecular Biology & Biotechnology (IMBB) and the Institute of Computer Science (ICS). Having Prof. Economou as its first Director General, RCC rapidly expanded with an Institute of Mediterranean Studies (IMS) in Rethymon and Institute of Applied Computational Mathematics in Heraklion. In 1986 Skinakas Observatory, jointly supported by RCC, the University of Crete and the Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics (Germany) also commenced its operations. In 1987 with the agreement of Prof. George Papatheodorou and Prof. Iacovos Vasalos who were respectively the Directors of the Institute of Chemical Engineering & High Temperature Processes (ICE/HT) in Patras and the Chemical Process Engineering Research Institute (CPERI) in Thessaloniki, the two institutes joined RCC thus creating FORTH. In 2002 the Biomedical Research Institute (BRI), based in Ioannina is incorporated into FORTH. In parallel, with financial support from the European Union, the construction of the FORTH buildings in Heraklion, Patras, Thessaloniki, and the restoration of the IMS building in Rethymno began. With the initiative and cooperation of FORTH with the General Secretariat for Research and Technology, Science and Technology Parks were established connected to the Institutes in Heraklion, Patras, and Thessaloniki and respective buildings with European funding were erected. The main FORTH building infrastructure in Heraklion in 2004 had an area of 30,000 square meters. Most of the buildings were designed and supervised by Panos Koulermos, then a professor of architecture at the University of Southern California. In 2018, the Institute of Astrophysics and the Institute of Petroleum Research were also founded as part of FORTH, while in 2022 the Hellenic Institute of Human Genomics was created in Athens. Over the years, FORTH has been established as the premier research organisation in Greece, ranking consistently first in scientific quality and international recognition by a variety of metrics, including evaluations by external Committees as well as attracting funding by European Research Council grants.