Кіріспе

Альтер Тепликер – рабби Моше Ехошуа Бежилианскийдің (1919 жылы қайтыс болған) лақап аты. Ол 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында Украинаның Умань қаласындағы көрнекті Бреслов хасиді және білімді ғалым болған.

Өмірбаян

Украинаның Теплык қаласында туған ол, жақын орналасқан Уман қаласындағы Бреслов қауымдастығында белсенділік танытты, онда Абрахам Хазанның қарындасына үйленді. Хазанның әкесі, Нахман Хазан, Рабби Носонның ең жақын шәкірті болды, ал ол өз кезегінде Бреслов Рабби Нахманның ең жақын шәкірті еді. Бресловтың келесі буын басшылары, мысалы, раввин Шмуэль Горовиц және Ицхак Гельбах, Бреслов іліміне алғашқы қызығушылықтарын Альтер Тепликердің «Хиштафхут ха-Нефеш» кітабымен танысқанда сезінгендерін айтты. Ол 1919 жылы Украинаның тәуелсіздік күресі кезінде казактар жасаған қырғынның құрбаны болды. Ол Сефер Тораны қолында ұстап тұрғанда, синагогта қаза табады. Рабби Альтер Тефликер Бреслав Раббисі Нахман мен оның шәкірті Рабби Натанның еңбектерін әртүрлі тақырыптарға бөлінген форматта басып шығаруды бастаған алғашқы адам болды. Оның ең танымал кітаптары: «Мишват Нефеш» (Лемберг, 1772) – иман, тәубе және Құдайға құлшылық ету мәселелерін қарастырады, ал «Жанның құйылуы» (Иерусалим, 1774) – дұға мен жалғыздық туралы, Бреслав Торасының орталық тақырыптарын қамтиды. Оның кітаптары Бреслав жақтастарына зор әсер етті. Бреславтан кейінгі буын хасидтік көшбасшыларының кейбіреуі, олардың Бреслав ілімімен алғашқы танысуы оның «Жанның құйылуы» кітабы арқылы болғанын куәландырды. Соңғы буында оның кітаптары көптеген басылымдарда жарық көрді және кеңінен таратылды. Оның басқа кітаптары: «Амонат Аитах» (Ламберг, 1773, Мохарна күндерімен 1978) – уақытты тиімді пайдаланудың артықшылықтары туралы, «Ор Зора» (Иерусалим, 1777) – Пасхалық Хагадаға түсіндірме, «Мили Давот» (Пьотрков Тера д) – Авот трактаты және түсіндірме «Ми ха-Нахал» (Бней Брак, 5655) – Бреслав Раббисі Нахманның «Лакоти Мохаран» кітабының бір бөлігіне түсіндірме. Оның көптеген қолжазбалары, соның ішінде хасид ақсақалдарынан жеткен дәстүрлер мен әңгімелер, сондай-ақ баспаға дайындаған басқа кітаптары жоғалып кетті. Доктор Зви Марек авторы болған «Құпия парқын: Бреслав Раббисі Нахманның құпия мессиандық көрінісі» кітабы Рабби Альтер Тефликардың қолжазбасына негізделген.