Кіріспе

Канадалық-америкалық теориялық физик (1925–2016)
физик

Джон Дэвид Джексон (19 қаңтар 1925 – 20 мамыр 2016) – канадалық-америкалық теориялық физик. Ол Калифорния университетіндегі Беркли профессоры және Лоуренс Беркли ұлттық зертханасының зейнеткер профессор-аға ғылыми қызметкері болды. Джексон Ұлттық ғылым академиясының мүшесі және ядролық және бөлшектер физикасы саласындағы еңбектерімен кеңінен танымал болды.

Ерте өмір және білім

Лондон, Онтарио қаласында (Канада) туған Джексон Батыс Онтарио университетін бітіріп, 1946 жылы физика және математика пәндерінен құрметті диплом (B. Sc.) алды. Одан кейін ол MIT-де аспирантураға оқуға түсті, онда Виктор Вайскопфтың жетекшілігімен жұмыс істеп, 1949 жылы Ph.D. диссертациясын қорғады.

Академиялық мансап

Джексон Филип Рассел Уоллес, көрнекті канадалық теориялық физикнің көмегімен Макгилл университетінде қатарынан академиялық қызметтер атқарды (1950 жылдың қаңтары – 1957 жыл); содан кейін Иллинойс университетінде, Урбана-Шампейн қаласында (1957–1967 жыл); және ақырында Калифорния университетінде, Берклиде (1967–1995 жыл). Макгиллде ол математика пәнінен ассистент және доцент болды; Иллинойс және Берклиде физика факультеттерінде жұмыс істеді. Соңғысында ол кампуста және Лоуренс Беркли ұлттық зертханасында қызмет атқарды. 1993 жылы оқытудан зейнетке шыққаннан кейін де LBNL-де белсенді болып қала берді. Ол сонымен қатар сутек изотоптарының мюондық катализделген қосылуының теориялық негізі туралы алғашқы мақала жариялады.

Иллинойс штаты (1957-1967) және CERN (1963-1964)

Иллинойс университетінде (1957–1967) Джексон бастапқыда Вайльд және басқалармен бірге төмен энергиядағы әлсіз өзара әрекеттесулер және ерекше бөлшектердің өзара әрекеттесулері бойынша жұмысын жалғастырды. 1963–1964 жылдары ЦЕРН-де демалыста болғанда, ол Курт Готфридпен жоғары энергиялы адрондық соқтығыстардағы тұрақсыз резонанстардың пайда болуы мен ыдырауы бойынша ынтымақтастықпен жұмыс істеді. Олар өндіріс механизмдерін ыдырау үлгілерімен байланыстыру үшін тығыздық матрицасын қолдануды енгізді және реакцияларға бәсекелес процестердің («сіңіру») әсерін сипаттады. Осы кезеңде Джексон үш жазғы мектепте дәріс оқыды: 1960 жылы бірінші Шотландия университеттерінің физика жазғы мектебінде дисперсиялық қатынастар туралы, 1962 жылы Брандейс жазғы институтында әлсіз өзара әрекеттесулер туралы және 1965 жылы Лес-Уш жазғы мектебінде теориялық физика бойынша бөлшектер мен поляризациялық ыдыраудың таралуы туралы. Содан кейін, 1962 жылы кванттық механика үшін математика бойынша шағын кітап, және де 1962 жылы классикалық электродинамика бойынша мәтіннің бірінші басылымы жарық көрді. Кітап өте қиын есептерімен және түсініксіз тұжырымдарды өзінен-өзі түсінілетіндей етіп қарау бейілімен танымал. Джексонның жоғары талаптары мен ескерту айтатын сөздік қоры оның ұлы Иан Джексонның әзілді естелік кітабының тақырыбы болып табылады.

Беркли

1967 жылы Берклиге көшіп келген Джексон кампуста физиктер мен инженерлерге арналған кіріспе курстарды, сондай-ақ бөлшектер физикасы және кванттық механика бойынша аспирантура курстарын оқытты. Оның соңғылары бойынша лекция жазбалары кітапқа жарияланды. Ол LBNL-де зерттеу жұмыстарын жүргізді және кампуста (Калифорния университеті, Беркли (UCB) физика кафедрасының төрағасы, 1978–1981 жж.) және зертханада (LBNL физика бөлімінің басшысы, 1982 жылдың қаңтары – 1984 жылдың маусымы) әкімшілік қызметтер атқарды. Тағдыры трагикалық аяқталған Superconducting Super Collider (SSC) жобасының бастапқы кезеңдерінде ол SSC Орталық Дизайн Тобының операциялар жөніндегі директордың орынбасары болды. 1973–1974 жылдары Фермилабтағы жаңа құрылған теориялық топты басқарды және 1973 жылғы "Рочестер" конференциясының материалдарын бірлесіп редакциялады.

Зейнетақыға шыққан жылдары

1995 жылы мамыр айында Джексон оқытушылық қызметтен зейнетке шықты, бірақ LBNL-мен байланысын сақтап қалды. 1990 жылдары және одан кейін оның уақыты көбінесе әртүрлі тақырыптардағы жартылай тарихи лекциялар мен жарияланымдарға арналды. Сонымен қатар, ол кең таралған электрониканы қолданудан туындаған қоршаған орта радиациясының салдарынан қатерлі ісік пайда болуы мүмкін деген пікірлерді жоққа шығаруға белсенді түрде кірісті. Бұл электромагнетизмнің түрлі салаларына арналған American Journal of Physics журналындағы мақалалар сериясын қамтиды, соның ішінде бұрыс түсініктерді жоққа шығару да бар. Физика тарихы бойынша жарияланымдарына өлшегіш инварианттылығының тарихи түбірлері, физикалық жаңалықтарды дұрыс емес атрибуциялау мысалдары және Р.Т. Бирдждің Беркли физика факультеті тарихының жалғасын редакциялау кіреді.

Студенттер

Оның студенттері Хьюберт Ривз, Роберт Н. Кэн (LBNL), Ричард Д. Филд және Крис Квиггті қосады.

Мүшелік және құрмет

Джексон 1961 жылы сайланған Америка физика қоғамының мүшесі, Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі және 1990 жылы сайланған Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болды. 1956 жылы ол Гуггенхайм стипендиясын алды. 1989 жылы туған университеті – Батыс Онтарио университетінен құрметті ғылым докторы (D. Sc.) дәрежесін алды. 2009 жылы сыныптағы оқытуға және оқулығына қосқан үлесін ескере отырып, Америка физика мұғалімдері қауымдастығы «Ж.Д. Джексонның аспирантурадағы білім беру саласындағы үлкен жетістіктері үшін сыйлығын» құрды, ал алғашқы сыйлық 2010 жылдың ақпанында Юджин Д. Комминске табысталды.