Кіріспе

Rock City – Канзас штатының Оттава округінде Соломон өзеніне қарап жатқан төбелерде орналасқан саябақ. Ол Канзас штатының Миннеаполис қаласынан оңтүстікке қарай 3,6 миль, ал Канзас штатының К 106 тас жолынан және Айви Роудтағы Миннеаполис қалалық округтік әуежайынан батысқа қарай 0,5 мильдей жерде жатыр. Шамамен белгілі бір ұзындығы мен ені бар дала ішінде, Рок-Ситиде үш ірі шар тәрізді тас шоғыры бар. Бұл үш шоғырда барлығы 200 шар тәрізді тас кездеседі. Ол Ұлттық табиғи ескерткіш деп жарияланған. Саябақ, коммерциялық емес ұйымға тиесілі, келушілер орталығымен және пикникке арналған үстелдерге ие. Саябақты күтіп ұстау үшін кіретін орынға шағын төлем алынады. Бұл тас формацияларының ерекше өлшемі мен шар тәрізді пішінін алғаш Белл байқаған. Кейіннен Гулд, Ландес, Шаффер, Уорд және Суинфорд осы тастарды атап көрсеткен немесе сипаттаған. Шаффер

Физикалық сипаттамалары

Рок-Ситидегі үлкен шар тәрізді тастар – бұл гигант кальцит цементтелген конгломераттар, пішініне байланысты оларды әдетте "доп тәрізді конгломераттар" деп атайды. Олардың диаметрі әртүрлі, ал орташа диаметрі құрайды. Бұл конгломераттар бір-бірінен шамалы арақашықтықта жатыр. Бұл тастар жақсы сұрыпталған, орташа дәнді құмтастан тұрады, кальцитпен тығыз байланысқан. Құмтастың 95%-дан астамы кварц құмынан тұрады. Алғашқы құмтастың шамамен 20 пайызы, көбінесе дала шпаттары, кальцитпен алмастырылған. Пирит, қазір гоетитке тотыққан, бұл конгломераттардың кальцит цементінде микроскопиялық кристалдар және өте кішкентай, түйіршікті конгломераттар түрінде кездеседі. Пирит конгломераттарының диаметрі шамамен 30 см (1 фут) құрайды. Сондай-ақ, бұл кальцит конгломераттарының ішінде кішкентай кальцит конгломераттары да бар, олар үлкен конгломераттардың өсуі кезінде қамтылған. Бұл шар тәрізді тастарды қамтитын түзілім жақсы сұрыпталған, орташа дәнді, өте кеуекті және сынық құмтастан тұрады. Рок-Ситиде кейде Лиезанг сақиналары (қабаттану) түрінде көрінетін темір оксидінің аз мөлшерімен ғана қатайтылғандықтан, ол кальцит конгломераттарына қарағанда әлдеқайда жұмсақ және эрозияға оңай ұшырайды. Оны құрайтын құм, Дакота құмтасының бөлігі болып табылатын өзен арнасында жиналған, ол жағалаудың төменгі жазығында қалыптасқан. Конгломераттардың пайда болған өзен құмынан мұрагерлікпен алынған қиылысқан қабаттардың дифференциалды цементтеуі және кейіннен эрозиясы осы конгломераттардың көрсететін "өрнегін" жасады.

Шығу тегі

Бұрын Рок-Ситиде табылған шар тәрізді тас жыныстардың пайда болуы мұздық тастар, маржандар, әк тастың біріккен массалары және құмтастың қалыпты эрозиялық қалдықтары деп дұрыс емес түсіндірілді. Шаффер оларды кальцитпен цементтелген конгрециялар ретінде бірінші болып анықтады. Осы конгрециялардың минералогиясын және оларды құрайтын кальцит цементінің көміртек және оттегі изотоптарын жан-жақты зерттеуден кейін Макбрайд және авторлар тобы олардың құмтастың ішінде кальцийдің таралуы және кальциттің шөгуі нәтижесінде пайда болғанын, бұл олар тереңге көмілгеннен кейін болды деген қорытындыға келді. Осы конгрецияларды құрайтын көміртек пен кальций теңіздік әк тастардан, қабықшалардан, ангидриттен немесе олардың әртүрлі комбинацияларынан, сондай-ақ Дакота құмтасынан тыс, бірақ гидрологиялық байланыстағы қабаттардағы тотыққан метаннан алынған бикарбонаттан түскен болуы мүмкін. Конгрециялар пайда болғаннан кейін, оларды қоршаған, айтарлықтай жұмсақ құмтастың селективті эрозиясы оларды жеке тұрған тас жыныстар ретінде ашты.