Кіріспе

Нигерияның солтүстігіндегі Йобе штатындағы, Нгуру көлін де қамтитын Хадеджия-Нгуру батқылықтары экологиялық және экономикалық тұрғыдан маңызды. Соңғы жылдары жауын-шашын мөлшерінің азаюы, халық санының артуы және ағыс жоғарысындағы бөгеттердің салынуы оларға қауіп келтіруде.

География

Сулы алқаптар Чад алабының Йобе Комадугу қоймасында орналасқан. Олар Хадеджия және Джамааре өзендерінің көне құм төбелерінің солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай созылған қатарларымен қиылысып, көптеген арналарға бөлінетін жерде қалыптасқан. Оларды Йобь өзені құяды, ол шығысқа қарай Чад көліне ағып барады. Сулы алқаптар оңтүстіктегі Судан саваннасы мен солтүстіктегі құрғақ Сахель арасында жатыр. Жердің бір бөлігі жыл бойы су басқан, ал қалған бөліктері тек жаңбырлы маусымда (тамыз және қыркүйек) суға толады. Жылдық жауын-шашын мөлшері мамырдың соңынан қыркүйекке дейін 200-ден 600 мм-ге дейін ауытқиды. Бұрын сулы алқаптардың ауданы 3000 км²-ға жететін болса, 1964 және 1971 жылдар аралығында 2000 км² су басқан. 1983 жылы 900 км²-ден аз, ал 1984 жылғы құрғақшылықта 300 км²-ден аз аумақ суға батқан.

Экология

Хадеджия-Нгуру батқықтары халықаралық маңызы бар Рамсар батқықтары тізіміне енген. Нгуру көлі және Марма арнасы кешені (58,100 га) Рамсар нысаны болып белгіленген. Бұл батқықтар су құстары үшін маңызды, көбеюге арналған түрлер үшін де, қыстауға және көшіп өтуге келген Палеарктика су құстары үшін де. Су құстарының саны шамамен 200 000-нан 325 000-ға дейін бағаланады. Батқықтарда 377 құс түрі тіркелген, оның ішінде сирек кездесетін ақбас торғай және үлкен қырғауыл түрлері де кездеседі. Батқықтың бір бөлігі бес орман қорығы, жабайы табиғат қанағаттандырғышы және Рамсар нысаны арқылы қорғалады. Су тасқынының азаюы және халық санының өсуіне байланысты қоршаған орта нашарлап, адамдар мен жануарлар арасында бәсекелестік күшейіп барады. Фермерлер егістікке зиян келтіретін сарыққұстарды өлтіру үшін у қолданады, нәтижесінде зиянды емес түрлер де қырылады. Шеткі жерлер енді өңделуде, ал орман қорықтарындағы ағаштардың саны азайып барады. Батқықтар ылғалды маусымда күріш шаруашылығын, су тасқыны басылған кездегі егін шаруашылығын және суармалы егін шаруашылығын қолдайды. Егістердің ішінде бұрыш және бидай бар. Батқықтар балықшыларды қамтамасыз етеді, олар көбінесе шаруашылықпен де айналысады, сонымен қатар төсеніш және арқан жасауға қолданылатын отын мен жапырақтарды да береді. Бұл жерлерде фула сиырлары да жайылады.