Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1676 жылғы Франко-голланд соғысының теңіз шайқасы
1676 naval battle of the Franco Dutch War
Палермо шайқасы 1676 жылдың 2 маусымында Франко-голланд соғысы барысында, Сицилиядағы испан үстемдігіне қарсы Мессина қаласындағы көтерілісті қолдау үшін жіберілген француз күші мен, голланд теңіз экспедициялық күшімен қолдау көрсетілген испан күшінің арасында өтті.
The Battle of Palermo took place on 2 June 1676 during the Franco Dutch War, between a French force sent to support a revolt in the city of Messina against the Spanish rule in Sicily, and a Spanish force supported by a Dutch maritime expedition force.
Өмірбаян
Голландиялық және испандық кемелер Аугуста шайқасында голландиялық генерал-лейтенант де Руйтер қаза тапқаннан кейін жөндеу жұмыстарын жүргізіп жатты. Оның өлімі голландиялықтардың моральдық жағдайына ауыр соққы берді. Олардың флотының басқаруы вице-адмирал ден Хаенге берілді, ал жалпы басқару испан адмиралы Дон Диего де Ибарраға жүктелді. Француз флоты Мортемар герцогының формалды басшылығымен Мессинадан келді. Шабуылды нақты жоспарлау вице-адмирал Дюкенге, контр-адмирал де Турвиллге және контр-адмирал Габаретке тиесілі болды. Голландиялықтар теңізде француздармен кездесуге дайын болды, бірақ бұрынғы шайқаста испандықтардың көрсеткен өмілге қатты көңіл көшірді. Голландиялық және испандық желілік кемелер мен фрегаттар шығанақтың бойымен жау кемелерінен қорғану үшін испандық галералардың алдында орналасты. Француз флоты көлемді және күшті болды. Көптеген испандық кемелер ескі үлгідегі, кішкентай калибрлі зеңбіректермен және толық емес, жақсы даярланбаған экипаждармен жабдықталған. Голландиялық экипаждар өте жақсы оқытылған, бірақ бұрынғы шайқастардағы қайта орнатуға келмейтін шығындар мен дизентерия эпидемиясы салдарынан толық емес еді. Француздардың жоспары алдымен испандық кемелермен шайқасудан, содан кейін голландиялық кемелермен және жағалау батареяларымен күресуден тұрды, осылайша шығанақты оқ түтінімен жауып, одан кейін өртеуші кемелер шабуылға өтуі керек еді.
The Dutch and Spanish ships were at bay making repairs from an earlier Battle of Augusta where Dutch Lt. Admiral General de Ruyter suffered lethal injuries. His death caused a severe impact on morale of the Dutch. The command of their fleet was transferred to Vice Admiral den Haen while the general command was assumed by Spanish admiral Don Diego de Ibarra. The French fleet under nominal command of Duke of Mortemart arrived from Messina. The actual planning of the battle belonged to Vice Admiral Duquesne, Rear Admiral de Tourville and Rear Admiral Gabaret. The Dutch were inclined to meet the French at sea, but they were disappointed greatly by the Spanish conduct in the previous battle. The Dutch and Spanish ships of the line and frigates were springed in a battle line order across the bay with the Spanish galleys in front of them to protect from enemy fireships. The French fleet was larger and more powerful. Many Spanish ships were of older designs equipped with low calibre cannons and incomplete untrained crews. The Dutch crews were very well trained, though also incomplete due to irrecoverable losses in the previous battles and a dysentery epidemic. The French plan was to engage in combat with the Spanish ships first, continue with the Dutch ships and coastal batteries until the bay got covered with gunpowder smoke under which the fireships should attack.
Шайқас
Испаниялық кемелер ұзақ уақыт бойы шайқас құрылымын сақтай алмады. Олардың көпшілігі серік арқандарды кесіп, ретсіз түрде қатардан шығып кетті. Француздардың өрт шабуылынан үш испан фрегаты өртенді. Екі испан галеясы артиллерия отына ұшырап, адмирал де Виллароэль қаза тапты. Испанияның оң жағындағы қарсылық күші басылғанда, француздар голланд кемелерінен құралған сол жаққа және орталыққа бар күштерімен шабуыл жасады. Испанияның флагманы, 70 зеңбіректі "Нуэстра Сеньора дель Пилар" төрт француздық өрт кемесінің шабуылына ұшырап, өртеніп жарылды, нәтижесінде 200 теңізші және екі испан адмиралы, де Ибарра мен де Ла Серда қаза тапты. Голландтықтардың көптеген шығындары 68 зеңбіректі "Стенбергенге" жасалған тағы бір сәтті француздық өрт шабуылына байланысты болды, ол 50 зеңбіректі "Вригейд" және 36 зеңбіректі "Лейден" атты екі басқа голланд кемесімен соқтығысты. Үш голланд кемесі де өртеніп жарылды, бірақ олардың көпшілігі құтқарылды. Контр-адмирал ван Мидделант "Стенберген" бортында қаза тапты. Голландтықтар қарсылық көрсетуді жалғастырды. Вице-адмирал ден Хаен өзінің флагманы - 76 зеңбіректі "Гуда" кемесімен басқарып тұрғанда, зеңбірек оғынан қаза тапты. Голланд және испан адмиралдарының барлығы қаза болғаннан кейін, де Руйтердің штаб-офицері, 76 зеңбіректі "Эендрахттың" капитаны Калленбург жалпы басқаруды өз мойнына алды. Испанияның жағалаудағы батареяларының бірі жарылып, қала өртке ұшырады. Голланд және испандықтар қиын жағдайда қалды, бірақ француздар осы кезде барлық өрт кемелерін жоғалтқандықтан, Вивон Мессинаға қайтуға бұйрық берді.
The Spanish ships couldn't maintain the battle order for a long time. Many of them cut spring ropes and left the line without order. Three Spanish frigates were burnt due to a French fireship attack. Two Spanish galleys were destroyed by artillery fire with Admiral de Villaroel killed. When Spanish resistance on the right side of the line collapsed, the French attacked the left side and centre consisting of the Dutch ships mostly with all their force. The Spanish flagship, 70 gun Nuestra Señora del Pilar, was attacked by four French fireships, caught fire and exploded with 200 sailors and both Spanish admirals, de Ibarra and de La Cerda, killed. The majority of Dutch losses could be attributed to another successful French fireship attack on the 68 gun Steenbergen which collided with two other Dutch ships, 50 gun Vrijheid and 36 gun Leiden, in a failed evasive manoeuvre. All three Dutch ships caught fire and exploded, though most of their crews escaped successfully. Rear Admiral van Middelandt was killed on board Steenbergen. The Dutch continued to resist though. Vice Admiral den Haen was killed by a cannonball while commanding his flagship, 76 gun Gouda. With all Dutch and Spanish admirals killed, a flag officer of late de Ruyter, Captain Callenburgh of 76 gun Eendracht, assumed general command. One of Spanish coastal batteries exploded and the town caught fire. The Dutch and Spanish were in a dire position, though the French lost all their fireships by this time and Vivonne ordered a return to Messina.
Салдары
Француздар одақтас голландиялық және испандық флотты өздерінің көп шығынға ұшырауымен толықтай жоя алатын еді деп айтуға болады. Бірақ Вивонн шайқасқа бұрыннан жеңіске жеткенін және бірде-бір соғыс кемесін жоғалтпай қайтудың дұрыс екенін шешті. Француздық жеңіс аз нәтиже берді, ал француз әскерлері Сицилиядан 1678 жылдың 1 қаңтарында қайтарылып алынды. 1635-1659 жылдардағы Франко-Испания соғысында болғандай, Франко-Голландия соғысында да Испания Италиядағы өзінің орнын сақтап, француздың үлкен пайда табу үмітін күйретуге жете алды.
It could be argued the French would have been able to achieve a complete destruction of the allied Dutch and Spanish fleet at the cost of higher French losses. However, Vivonne decided the battle had been won already and it was better to return without losing a single warship. The French victory achieved little, and the French forces in Sicily were recalled on 1 January 1678. As in the Franco Spanish War of 1635 1659, in the Franco Dutch War Spain retained its position in Italy and proved able to thwart French hopes of major gains.