Кіріспе

Ұлыбританияның Лейбористік партиясының Шотландиялық бөлімі

| seats2 =
| seats3 title = Шотландиядағы жергілікті билік
| seats3 =

Шотландиялық Лейбористер, ресми түрде Шотландияның Лейбористік партиясы, – Шотландияда белсенді қызмет ететін Ұлыбританияның Лейбористік партиясының бөлімі. Идеологиялық тұрғыдан әлеуметтік демократиялық және одақтас, ол Шотландия Парламентінде 129 орынның 22-сі мен 59 орындық Шотландия парламентінде 2 орынға ие. Шотландия бойынша 1227 жергілікті кеңесшінің 262-сі оның өкілі. Шотландияның Лейбористік партиясының Вестминстерде жеке бас Уипі жоқ. 20-ғасырдың соңғы онжылдықтарында және 21-ші ғасырдың алғашқы жылдарында Шотландия саясатында Лейбористер үстемдік құрды; 1964 жылдан 2010 жылға дейінгі Ұлыбританияның барлық жалпы сайлауларында, 1984 жылдан 2004 жылға дейінгі Еуропалық парламент сайлауларында және 1999 және 2003 жылдардағы Шотландия Парламентіне алғашқы екі сайлауда ең көп дауыс жинады. Осыдан кейін Шотландиялық Лейбористер Шотландиялық Либералды Демократтармен коалиция құрып, Шотландияның көпшілік атқарушы органының құрамын жасады. Соңғы уақытта, әсіресе 2014 жылғы Шотландияның тәуелсіздігі туралы референдумнан кейін, партия айтарлықтай төмендеді; негізінен Шотландияның Ұлыбританиядан тәуелсіздігін жақтаған Шотландия Ұлттық партиясына жер жоғалтты. Шотландиялық Лейбористер 2015 жылғы жалпы сайлауда ең ауыр жеңіліске ұшырады. Олар Эдинбург Оңтүстік округінде бір орынға ие болды және 41 орынның 40-ын ШҰП-қа жоғалтты. Бұл партияның Шотландияда 1959 жылы Консервативтік партияның үлкен жеңісінен бері бірінші рет үстемдік етпеуі еді. 2016 жылғы Шотландия Парламенті сайлауында партия 37 орынның 13-ін жоғалтып, Шотландия консерваторларынан кейін үшінші ірі партияға айналды. 2017 жылғы жалпы сайлауда Шотландиялық Лейбористер өздерінің тағдырын жақсартты және ШҰП-тан алты орын алды, оның жалпы саны жеті орынға жетті және 27% дауыс жинады. Бұл 1918 жылғы жалпы сайлаудан бері 99 жыл өткен соң Шотландияда өткен жалпы сайлауда Лейбористер үшінші орынға ие болған алғашқы рет еді. Жалпы алғанда, 2017 жылғы жалпы сайлауда Лейбористер партиясы Ұлыбританияда 20 жыл ішінде алғаш рет сайлауда таза табыс тапты. Алайда, бұл табыс ұзаққа соқпады, ал 2019 жылғы жалпы сайлауда Лейбористер екі жыл бұрын алған барлық жаңа орындардан айырылды және тағы да Эдинбург Оңтүстік округін Шотландиядағы жалғыз Одақтар палатасында қалдырды. Иан Мюррей 2010 жылдан бері сайлау округінің депутаты болып қызмет етеді және қазіргі уақытта Шотландияның ең ұзақ қызмет еткен депутаттарының бірі болып табылады. 2019 жылғы жалпы сайлау Лейбористік партияның 84 жылдағы ең нашар нәтижесі болды, олардың Шотландияда 1910 жылғы желтоқсандағы жалпы сайлаудан бері ең төменгі дауыс үлесі болды. 2021 жылғы Шотландия Парламенті сайлауында Лейбористердің саны одан әрі төмендеп, 1999 жылы децентрализациядан бері Холирудта ең төменгі орынға ие болды. Шотландия Парламентіне 22 депутат сайланды. Осыған қарамастан, Анас Сарвар көшбасшы болып қалды. 2022 жылғы Шотландиядағы жергілікті сайлауда Лейбористер Шотландияның жергілікті кеңестерінде 20 орынға ие болды, олардың дауыс үлесі сәл өсті.

Ұйым

Шотландиялық Лейбористік партия Ұлыбританияның сайлау комиссиясында Ұлыбританияның Лейбористік партиясының сипаттамасы және есептік бірлігі (AU) ретінде тіркелген, демек, ол 2000 жылғы Саяси партиялар, сайлаулар және референдумдар туралы заңға сәйкес тіркелген саяси партия емес. Дегенмен, ол Ұлыбританияның Лейбористік партиясынан тәуелсіздікке ие. Уэльстік Лейбористік партия сияқты, Шотландиялық Лейбористік партияның да өз бас хатшысы бар, ол партияның әкімшілік басшысы болып табылады, ұйымның күнделікті жұмысын басқарады және Ұлыбританияның Лейбористік партиясының бас хатшысына есеп береді. Шотландиялық Лейбористік партияның штаб-пәтері қазір Глазго қаласындағы Бат-стритте орналасқан. Бұрын ол Джон Смит үйінде, 145 West Regent Street мекенжайында Unite the Union кеңсесімен бірге орналасқан. Партия жыл сайын ақпан/наурыз айларында жылдық конференция өткізеді.

Мүшелік

2008 жылы Шотландияның Лейбористік партиясының мүшелерінің саны 17 000-ға жеткені хабарланды, бұл 1997 жылғы жалпы сайлауға дейін болған шамамен 30 000-ға дейінгі ең жоғары көрсеткіштен төмен. 2008 жылғы Шотландия партиясының конференциясына ұсынылған жылдық есепте сондай-ақ, барлық сайлау округтеріндегі Лейбористік партиялардың жартысынан астамы 300-ден аз мүшеге ие екені, ал 14 округте 200-ден аз мүше бар екені көрсетілді. 2010 жылдың қыркүйегінде партия Лейбористік партияның (Ұлыбритания) басшылығын сайлау кезінде 13 135 бюллетеньді партия мүшелеріне жіберді. Бұл бюллетеньдер міндетті түрде 13 135 жеке мүшеге тең емес еді, өйткені партияның сайлау жүйесіне сәйкес, мүшелер бірнеше дауысқа ие болуы мүмкін. Партия 2008 жылдан бері мүшелік санын жариялаудан бас тартты және 2011 немесе 2014 жылғы басшылық сайлауда берілген дауыс санын жарияламады, тек пайыздық көрсеткішін ғана ұсынды. 2014 жылдың қараша айында партияның мүшелерінің саны 13 500-ге жуық деп Sunday Herald басылымында аты-жөні жазылмаған дереккөз хабарлады. Осы кезеңдегі баспасөз құралдарында "8000-ға дейін" (Evening Times) және "10 000-нан кем" (New Statesman) деген сандар келтірілді. 2014 жылдың желтоқсан айында жаңадан сайланған лидер Джим Мерфи телеарнадағы "Scotland Tonight" бағдарламасында бұл көрсеткіш "шамамен 20 000-ға жуық" екенін мәлімдеді. 2015 жылдың қыркүйек айының соңында, 2015 жылғы Лейбористік партия басшылығына сайлаудан кейін мүшелік саны артып, партиямен 29 899 адам байланысты болды: 18 824 мүше, кәсіподақтар мен басқа ұйымдар арқылы байланысқан 7 790 адам және 3 285 тіркелген жақтас. 2017 жылдың қыркүйегінде партияның 21 500 мүшесі және кәсіподақтар мен басқа ұйымдар арқылы байланысқан 9 500 адам бар екені хабарланды, яғни партиямен байланысты адамдардың жалпы саны 31 000-ға жетті. 2018 жылдың қаңтар айында Шотландиядағы партияның жалпы мүшелік саны 25 836 болды, бірақ 12 айдан кейін, 2019 жылдың қаңтар айында бұл көрсеткіш 4 674-ке төмендеп, 21 162-ге жеткені белгілі болды. 2021 жылдың ақпан айында мүшелік саны 16 467-ге дейін төмендеді. Daily Record басылымының 2022 жылдың ақпан айында алған мәліметтеріне сәйкес, шотландтық Лейбористердің шамамен үштен бірі Шотландияның тәуелсіздігі туралы тағы бір референдум өткізуді қолдайды. "Принцип бойынша" тәуелсіздік туралы референдум өткізу керек пе деген сұраққа сұралағандардың 30% келісті, ал 57% келіспеді.

Тарих

1900 жылы Еңбек өкілдігі комитеті құрылғаннан бастап, Шотландияда оның мүшелері болды. Бірақ Англия мен Уэльстен айырмашылығы, ол Либералдық партиямен келісімге келмеді, сондықтан бастапқыда үлкен әсер етуге күш салу керек болды. 1899 жылы Шотландияның кәсіби одақтар конгресі Шотландия жұмысшыларын өкілдік ететін комитетті ұйымдастырды, ол 1909 жылы Еңбек партиясына бірікті, бұл Шотландиядағы партияның беделін арттырды. Сол кезде партияның құрылымы күрделі болды: сайлау округтері, филиалдар мен одақтас партиялар болды, бірақ ұлттық деңгейде үйлестіру болмады. Мұны қамтамасыз ету үшін 1915 жылы Шотландиялық кеңес құрылды, алғашқы конференциясын Кир Харди жүргізді. Кейіннен ол Шотландияның Еңбек партиясы кеңесі деп аталды, бұл партия Шотландиядағы Еңбек партиясы деп бейресми түрде танылды. 1994 немесе 1995 жылы ол Шотландияның Еңбек партиясы деп қайта аталды, бірақ оның ресми атауы Шотландияның Еңбек партиясы болып қала береді. Бастапқы жылдары Шотландия кеңесінің өкілеттігі шектеулі болды, және оның конференциясы 1972 жылға дейін тек Шотландия мәселелеріне қатысты ұсыныстарды қарастыра алатын. Дегенмен, бұл Шотландияның өзін-өзі басқару мәселесіне көп көңіл бөлуге мүмкіндік берді. Дьюар бір жылдан кейін, 2000 жылдың 11 қазанында қайтыс болды. Шотландияның Еңбек партиясының депутаттары мен ұлттық атқару комитеті жаңа бірінші министрді сайлады, себебі толыққанды басшылық сайлауын өткізуге жеткілікті уақыт болмады. 21 қазанда Генри МакЛиш қарсыласы Джек МакКоннеллді жеңіп, Дьюардың орнын басуға сайланды. 2001 жылғы жалпы сайлауда Шотландиядағы Вестминстер орындарында Еңбек партиясының үстемдігі сақталды, дауыстардың азаюына қарамастан, орындар жоғалған жоқ. Сол жылы МакЛиш салық төлемдерінен берілген Вестминстер сайлау округі кеңсесінің бір бөлігін рұқсатсыз жалға бергені туралы айыптауларға байланысты жанжалдың нәтижесінде отставкаға кетті, бұл жағдайды баспасөз «Officegate» деп атады. МакЛиш бұл қателіктерден жеке қаржылық пайда көре алмаса да, 36 000 фунт стерлингтік жалға алу ақысын қайтаруға уәде берді және 2003 жылғы Шотландия парламенті сайлауына дайындалу үшін Шотландияның Еңбек партиясына жаңа бастама беру үшін отставкаға кетті. МакЛиштің отставкасынан кейін МакКоннелл бірден жалғыз кандидат болып қалыптасты, және 2001 жылдың 22 қарашасында Парламент оны бірінші министр етіп сайлады. Еңбек партиясы мен Либерал-демократтар коалициясы Шотландия парламенті сайлауында шамалы артықшылықпен қайта сайланды, нәтижесінде Еңбек партиясы жеті орыннан айырылып, Либерал-демократтар бір орын қосты. SNP да орын жоғалтты, бірақ басқа тәуелсіздік жақтастары табысқа жетті. Еңбек партиясы 2005 жылғы жалпы сайлауда Шотландиядағы көптеген орындарды тағы да жеңіп алды. Шотландиядағы шекаралар қайта құрылды, Вестминстер округтерінің саны 72-ден 59-ға дейін азайтылды. Еңбек партиясы номиналды түрде 5 орынды, ал нақты жоғалтқан орындардың саны 15-ке жетті.

2007-2010: Холирудтағы қарсылық

2007 жылғы Шотландия парламенті сайлауына арналған науқанның басында Лейбористер көптеген сауалнамаларда Ұлттық Шотландия партиясынан (SNP) артта қалды. 10 сәуірде Макконнелл Шотландия Лейбористерінің сайлау манифестін жариялады, онда зейнеткерлерге арналған заң жобаларын жою және Кеңес салығын реформалау жоспарлары бар еді. Манифестте сондай-ақ білім беруге мемлекеттік шығыстарды күрт арттыру ұсынылды, бұл мектепті бітіру жасын 18 жасқа дейін көтеруге және сыныптардағы оқушылар санын 19-ға дейін азайтуға мүмкіндік беретін еді. Лейбористер 4 орынды жоғалтып, SNP-дан аздап қалып қойды, ол 47 орынды жеңіп алды, ал Лейбористер 46 орынға ие болды. Лейбористер көптеген сайлау округтерінде жеңіске жетті, бірақ SNP нығызды. Екі партия да парламентте көпшілікке жетпеді. Ұлттық Шотландия партиясының лидері Алекс Салмонд Шотландия Жасыл партиясының қолдауымен Макконнеллді 49-46 есебімен жеңіп, бірінші министр болып сайланды, ал консерваторлар мен либерал-демократтар қалыс қалды. Сол күні жергілікті сайлауда Лейбористер ең көп дауыс жинады, бірақ жергілікті кеңес сайлауында пропорционалды өкілдік жүйесі енгізілгендіктен орын жоғалтты. 2007 жылдың 15 тамызында Макконнелл Шотландия Лейбористерінің лидері лауазымынан кету ниетін жариялады. Венди Александр оның орнын басуға жалғыз кандидат болып шықты және 2007 жылдың 14 қыркүйегінде Шотландия парламентіндегі Лейбористтік топтың лидері болып тағайындалды. 2008 жылдың 4 мамырында телеинтервью кезінде Венди Александр бұрынғы Шотландия Лейбористерінің саясатына қайшы келіп, Шотландияның тәуелсіздігі жөніндегі референдумды қолдайтындай көрінді, бірақ ол тәуелсіздікті қолдамағандықтан ешқандай референдумды қолдамағанын мәлімдеді. Екі күннен кейін теледидардағы тағы бір сұхбатында ол референдумға деген осы міндеттемесін қайталады және қазіргі Ұлыбритания премьер-министрі Гордон Браунның толық қолдауына ие екенін мәлімдеді. Алайда, келесі күні Браун бұл Лейбористтік партияның саясаты емес екенін және Александр Вестминстердегі премьер-министрдің сұрақтары кезінде дұрыс түсінілмегенін жоққа шығарды. Сонымен қатар, Браунның өкілі: "Премьер-министр әрқашан Одақтың күшті аргументіне сенімді және Шотландияның тәуелсіздігі жөніндегі референдум жеңіледі деп санайды" деді. 2008 жылдың 28 маусымында Александр Шотландия Лейбористерінің лидері лауазымынан кету туралы мәлімдеме жасады, себебі ол қайырымдылық скандалынан кейін қысымға тап болды. Кейін Кэти Джеймисон партияның уақытша лидері болды. Бір айдан кейін Лейбористер Глазго шығысындағы Вестминстерлік орынды SNP-ға жоғалтты. 2008 жылғы Лейбористтік топтың лидерлігіне сайлау Лейбористердің шотландтық лидерін өз мүшелерінің қатысуымен сайлауының алғашқы реті болды, ол сол кезде Ұлыбританияның Лейбористтік партиясы қолданған жүйеге ұқсас болды (жүйе 2007 жылы қабылданған, бірақ Александр қарсылықсыз болғандықтан дауыс беру өткізілмеді). Үміткерлер Иэн Грей, Шығыс Лотианнан депутат, бұрынғы Лейбористтік үкіметтегі бұрынғы Кәсіпкерлік министрі, Энди Керр, Шығыс Килбридтен депутат және бұрынғы денсаулық сақтау министрі, және Кэти Джеймисон, партияның уақытша лидері, Джек Макконнеллдің орынбасары болды. 2008 жылдың 13 қыркүйегінде Грей лидер болып сайланды және Шотландиядағы Лейбористер үшін "жаңа бастама" уәде етті. Бірнеше айдан кейін Лейбористер Файфтегі сайлау арқылы Гленротты жеңді. Бұл нәтиже күтпеген болып саналды, өйткені SNP Глазго-Ист сияқты сенсациялық жеңіске жете алады деген болжамдар болды. 2009 жылғы Еуропалық парламент сайлауы Лейбористер үшін апатты болды, олар алғаш рет SNP-дан артта қалды және Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрынғы ең нашар нәтижелерін көрсетті. Алайда, сол жылы олар Глазгоның солтүстік-шығысындағы сайлау арқылы жеңіске жетті, бұл шығын туралы ахуалдан кейін Палата Төрағасы Майкл Мартиннің отставкасына әкелді.

2010-2012 жж.: Қалыпты қайта бағалау

2010 жылғы 6 мамырдағы жалпы сайлауда, сайлау алдындағы сауалнамалардың күтілгеніне қарамастан, Лейбористер партиясы Шотландиядағы дауыстарын нығайтып, бірде-бір орынды жоғалтпады (Ұлыбританияның қалған бөлігінде 91 орынды жоғалтса да) және Глазго Ист сайлау округін SNP-ден қайта иеленді. Бұл, Шотландияның қазіргі хатшысы Джим Мерфидің, 2011 жылғы Шотландия парламенті сайлауында Шотландияның Лейбористер партиясына «Холирудтағы ең ірі партия» болуға мүмкіндік беретінін мәлімдеуіне себеп болды. Лейбористер партиясы 2011 жылғы Шотландия парламенті сайлауы бойынша сауалнамаларда SNP-ден көш ілгері басып өтті, наурыз айында сайлау кампаниясы басталғанға дейін. Осы кезде SNP-ге қолдау артты. SNP партиясы Шотландия парламентінде бұрын-соңды болмаған көпшілік орындарды жеңіп алды, пропорционалды дауыс беру жүйесінде мұндай нәтиже мүмкін емес деп есептелген еді. Лейбористер партиясы SNP-ден жалпы сомада 7 орынды жоғалтты. Олар көптеген сайлау округтеріндегі орындарды да жоғалтты, бірақ сайлау округтеріндегі дауыс үлесі 1%-дан кем ғана төмендеді. Лейбористер партиясының жеңілісі олардың кампаниясының басым бөлігі SNP-ге емес, Вестминстердегі үкіметке қарсы бағытталғандығымен байланысты болды. Партия басшысы Иэн Грей, өзінің орынын бар болғаны 151 дауыспен сақтап қалды, жыл соңында қызметтен кететінін хабарлады. Сегіз аптадан кейін Лейбористер партиясы Инверклидтегі Вестминстерлік сайлау округіндегі қосымша сайлауда жеңіске жетті, бұл Шотландияның 2011 жылғы парламент сайлауындағы Лейбористер партиясының сәтсіз нәтижесі басқа сайлауларда олардың саяси қарсыластарына қолдау көрсетуге әкелмейтінін көрсетеді. 2011 жылғы Шотландия сайлауынан кейін Эд Милибэнд Шотландиядағы Лейбористер партиясының болашақ құрылымын және жұмыс істеуін зерттеу үшін комиссия құрды, оған Мерфи және Сара Бояк МДП төрағалық етті. Комиссияның ұсынымында Шотландияның Лейбористер партиясының жаңа басшысы лауазымын құру қажеттігі айтылды (бұрынғы Шотландияның Лейбористер партиясының басшылары Шотландия парламентіндегі Лейбористер партиясының ғана басшысы болған). Сонымен қатар, Шотландия партиясына көбірек тәуелсіздік беру және мүшелерді Вестминстер округтеріне емес, Холируд округтеріне негізделген бөлімдерге қайта ұйымдастыру ұсынылды. 2011 жылдың 17 желтоқсанында Йохан Ламонт МДП партия басшысы болып сайланды, ал Анас Сарвар оның орынбасары болып сайланды. Жеңіс сөзінде Ламонт: «Мен Шотландияны өзгертуді қалаймын, бірақ Шотландияны өзгертудің жалғыз жолы – Шотландияның Лейбористер партиясын өзгерту» деді. 2012 жылғы Шотландиядағы жергілікті сайлауда Лейбористер партиясы SNP-ден дауыс жинау бойынша жеңіліске ұшырады. Алайда, партия дауыс жинап, кеңес орындарына ие болды, Глазго және Солтүстік Ланаркшир кеңестеріндегі көпшілігін сақтап қалды және Ренфрушир мен Батыс Данбартонширді қайтадан бақылауға алды.

2014 жылғы тәуелсіздік референдумы және оның салдары

2014 жылғы шотландиялық тәуелсіздік референдумында Шотландияның Лейбористік партиясы консерваторлар мен либерал-демократтармен бірігіп, шотландиялық тәуелсіздікке қарсы «Жақсы бірге» атты кампанияны құрды. Кампанияны бұрынғы Еңбек министрі Алистер Дарлинг басқарды. Сонымен қатар, Шотландияның лейбористері бұрынғы премьер-министр Гордон Браунның қолдауымен «Еңбекпен біріккен» атты Ұлыбританияға қолдау көрсету кампаниясын жүргізді. Анас Сарвар депутаты «2014 Шындық тобы» деп аталатын бейресми ұйымға жетекшілік етті, партия оны «жағдайды түсіндіруге және тәуелсіздік туралы нақты фактілерді жеткізуге арналған» деп сипаттады. 2012 жылдың шілдесінде Шотландияның Лейбористік партиясының мүшесі «Тәуелсіздік үшін Еңбек» атты ұйымды құрды, бұл Шотландияның тәуелсіздігі үшін «Иә, Шотландия» кампаниясын қолдаған лейбористік жақтастардың наразылық тобы болды. Шотландияның Лейбористік партиясы бұл топты партия ішінде «нақты қолдаудың» болмауына байланысты жоққа шығарды. Референдум 2014 жылдың 18 қыркүйегінде өтті, нәтижесінде «Жоқ» жағы 55,3%–44,7% есебімен жеңіске жетті. Алайда, Лейбористік партияның дәстүрлі бекіністерінің көпшілігі «Иә» жағын қолдады, оның ішінде Глазго ерекше көзге түсті. SNP мүшелерінің саны күрт өсті және пікір сауалнамаларында Лейбористік партиядан айқын басымдыққа ие болды. 2014 жылдың 24 қазанында Иоганн Ламонт басшылықтан кетіп, Ұлыбританиядағы Лейбористік партияның басшылығы Шотландияның Лейбористік партиясын реформалауға жасаған тырыстықтарына кедергі келтіргенін және оны «Лондонның филиалы сияқты» қарағанын айтты. Партияның 2014 жылғы басшылық сайлауында бұрын Шотландияның мемлекеттік хатшысы болған және референдумда одақтас жақтан белсенді науқан жүргізген Джим Мерфи жеңіске жетті. Ол сондай-ақ 2016 жылы SNP-ді жеңуді жоспарлап отырғанын және Холирудқа берілген жаңа өкілеттіктерді кедейлік пен теңсіздікті жою үшін пайдаланатынын мәлімдеді. Өзінің сайланғаннан кейінгі сөйлесінде, партияның «көңілі болашаққа ауыруы керек – біздің болашағымыз үшін күресіп, күресіп жатқан Шотландияның Лейбористік партиясы» деді. Партияның көптеген жоғары лауазымды тұлғалары, оның ішінде Мерфидің өзі (Шығыс Ренфрушир), Сыртқы істер министрі Дуглас Александр (Пейсли және Ренфрушир Оңтүстік) және Шотландия министрі Маргарет Курран (Шығыс Глазго) қызметтерінен алынды. Иан Мюррей (Эдинбург Оңтүстік) қайта сайланған жалғыз депутат болды. Бұл 1959 жылдан бері Шотландиядағы жалпы сайлауда партия ең көп дауыс жинамаған алғашқы рет болды. 2015 жылдың 16 мамырында Мерфи 2015 жылдың 13 маусымынан бастап басшылық лауазымынан кетті. Әдеттегі жағдайларда, Партия басшысының орынбасары Кезия Дугдейл басшылық міндетін атқарушы болар еді, бірақ бұрынғы басшы Иэн Грей басшылық міндетін атқарушы болып тағайындалды, өйткені Дугдейл басшылыққа үміткер болу үшін басшының орынбасарынан кеткендіктен, басшылық пен басшының орынбасары сайлауы бір уақытта өткізілді. Дугдейл 2015 жылдың 15 тамызындағы сайлауда Кен Макинтошты жеңіп, жеңіске жетті. 2015 жылдың 1 қарашасында Шотландияның Лейбористік партиясының делегаттары Ұлыбританияның «Трайдент» ядролық зымыран жүйесін жою туралы дауыс беруді қолдады. Бұл ұсынысты партия мүшелері мен кәсіподақтар басым көпшілікпен, 70% дауыспен қолдады. 2016 жылғы Шотландия парламенті сайлауында Лейбористік партия орындарының үштен бірін жоғалтып, 37-ден 24-ке дейін төмендеді. Лейбористік партия Шотландияда 98 жыл ішіндегі ең төменгі көрсеткішті – 23% дауыс жинады және 1910 жылы соңғы рет болған үшінші орынға түсті, консерваторлардан кейін. Партия үш сайлау округінде жеңіске жетті: Думбартон және Шығыс Лотиан сайлау округтерін сақтап, Эдинбург Оңтүстік сайлау округін SNP-ден алды, ал 2011 жылғы сайлау округтерінің он бірін SNP-ге және екеуін консерваторларға жоғалтты. 2017 жылғы жергілікті сайлауда Лейбористік партияның бірінші басымдықтағы дауыстарының үлесі 31,4% -дан 20,2% -ға дейін төмендеді, ал 130 орыннан ашты. Бұл партияның дауыс үлесі мен кеңесшілер саны жағынан үшінші орынға түсуіне әкелді. Сонымен қатар Лейбористік партия Глазго мен басқа үш кеңесте көпшілігін жоғалтты. 2017 жылғы жалпы сайлау науқанының басында Лейбористік партияның пікір сауалнамалары тарихи төмендікке – 13% дейін төмендеді және кейбір сауалнамаларда Шотландиядағы консерваторлардан 15% -дан астам артта қалды. Алайда, науқанның соңына қарай Лейбористік партияның пікір сауалнамалары 2015 жылы алған 24% деңгейіне дейін көтерілді. Сайлау күні партия 2015 жылғы нәтижелерін жақсартып, бүкіл ел бойынша партия үшін таңқаларлық жақсы түнде шотландтық дауыстардың 27% -ын алды және Котбридж, Глазго, Киркалди және Ратерглен сияқты дәстүрлі Лейбористік аймақтарда SNP-ден 6 орынды жеңіп алды, Шотландиядағы орындарының санын 7-ге жеткізді. Партия үшін жағымды нәтижеге қарамастан, Лейбористік партия Шотландияда үшінші орында қалды, консерваторлардан кейін 29% және SNP-ден 37%. 2017 жылдың 29 тамызында Дугдейл Шотландияның Лейбористік партиясының басшысы лауазымынан кетті. Оның орынбасары Алекс Роули 15 қарашаға дейін басшылық міндетін атқарушы болды, сол күні оның мінез-құлқына қатысты тергеу жүргізілген кезде Шотландияның Лейбористік партиясының парламенттік фракциясынан шеттетілді. Жакки Бэйли басшылық сайлау аяқталғанға дейін басшылық міндетін атқарушы болды. Шотландияның Лейбористік партиясының жаңа басшысын сайлау 2017 жылдың 11 қыркүйегінде (үміткерлерді тіркеу басталған күні) және 2017 жылдың 18 қарашасында, жаңа басшы жарияланған күні аралығында өтті. Басшылыққа үміткерлерді тіркеу 2017 жылдың 17 қыркүйегінде аяқталды. Басшылық сайлауында дауыс беруге құқығы барлар 2017 жылдың 9 қазанына дейін Шотландияның Лейбористік партиясының мүшесі болуы керек, серіктес ұйым немесе кәсіподақ арқылы тіркелген «серіктес қолдаушы» немесе онлайн тіркеліп, 12 фунт стерлинг төлеген «тіркелген қолдаушы» болуы керек еді. Дауыс беру 2017 жылдың 27 қазанында басталды және 2017 жылдың 17 қарашасының ортатүнінде аяқталды. Ричард Леонард дауыстардың 56,7% -ын алып, 2017 жылдың 18 қарашасында Шотландияның Лейбористік партиясының басшысы болып сайланды. 2019 жылдың 12 желтоқсанында Шотландияның Лейбористік партиясы Вестминстерде тек бір орынға ие болды (Эдинбург Оңтүстік). Леонард Brexit туралы алаңдаушылықтарды шешудегі Ұлыбританиялық партияның сәтсіздігіне және Шотландиялық партияның оны «SNP-нің қарқыны» деп сипаттаған қарқынына тоқтамағаны үшін өтініш айтты. Алайда, ол басшылық лауазымында қалатынын және тыңдау шараларын жүргізетінін мәлімдеді. Бұрынғы шақыруларға төтеп бергеннен кейін Леонард 2021 жылдың 14 қаңтарында басшылық лауазымынан кетті, бұл 2021 жылғы Шотландияның Лейбористік партиясының басшылық сайлауын тудырды. Содан кейін Леонардтың бай демеушілердің қысымымен кеткені хабарланды, олар Ұлыбританияның Лейбористік партиясының басшысы Кир Стармерге Леонард кеткен жағдайда ғана партияға ақша беретінін айтқан.

2021 қазіргі: Анас Сарвар және екінші тәуелсіздік референдумына қарсылық

2021 жылдың 27 ақпанында бұрынғы вице-лидер Анас Сарвар Шотландияның Еңбек партиясының басшысы болып сайланды, бәсекелес Моника Ленноннан 57,6%-қа қарсы 42,4% дауыспен жеңіске жетіп, партияны жазылып, біріктіруге уәде берді. 2021 жылғы Шотландия парламенті сайлауында Еңбек партиясы тағы екі орынды жоғалтты, оның ішінде Шығыс Лотиан сайлау округіндегі орынды да, нәтижесінде олардың парламент мүшелерінің саны 22-ге дейін төмендеді, бұл тарихи төмен көрсеткіш. Дереккөздің сенімділігі күмәнді: 2023 жылдың мамыр айы. Олар сайлау округі және тізім бойынша дауыс берудегі ең нашар нәтижелерін тіркеді, бірақ бұл Сарвар басшылыққа келгеннен кейін көптеген сауалнамаларда болжалғаннан жақсы болды, олардың кейбіреулері Еңбек партиясының Шотландиялық жасылдардан кейін төртінші орынға түсуі мүмкін екенін болжаған. Сарвар басшылығымен Шотландиялық Еңбек партиясы конституциялық ұстанымын – бірігуді қайта растады, бұл кейде кандидаттарды іріктеуде даулы мәселелерге әкелді. Партия жергілікті сайлауда "Қызыл Орденге" байланысты бірнеше кандидаттарды ұсынғаны үшін сынға ұшырады. 2022 жылдың ақпан айында Times Radio радиосына берген сұхбатында Сарвар: "[Еңбек партиясы] адамдарға қандай балама мүмкіндіктер бар екенін және бұл олардың өміріне қандай өзгерістер әкелетінін көрсетуі керек, осылайша олар консерваторларға немесе ШҰЖ-ға қарсы емес, Еңбек партиясына оң дауыс береді. Шындығында, мен ұйым ретінде біздің қаншалықты құрылымсыз екенімізді толық түсінбедім, тек саяси хабарламамыз бен саяси нәтижелеріміз ғана емес, ұйым ретінде біздің қаншалықты құрылымсыз екенімізді түсінбедім." Партия келесі айда дәстүрлі қызыл раушанды қызыл және күлгін қызылгүлге ауыстырып, жаңаша бейнеледі. Партия өкілі: "Шотландиялық Еңбек партиясы партияны өзгертуге және Шотландия халқының сенімін қайтаруға бейілді. Біз шотландтардың жағындамыз және олар бізге қосылып, болашақты бірге құрамыз деп үміттенеміз. Ол үшін бізге жаңа идеялар мен жаңа ойлау қажет. Осы аптада Шотландиялық Еңбек партиясының конференциясында сіздер Анас Сарвардың болашаққа қарай үнемі назар аударатынын естисіздер." 2022 жылғы жергілікті сайлауда Еңбек партиясы аз ғана жетістікке жетіп, консерваторлардан озып, 20 орын қосып, дауыс үлесін сәл арттырып, екінші орынға көтерілді, бірақ ШҰЖ-дан әлі де қашықтықта қалды. 282 орынмен, бұл Еңбек партиясының 1977 жылдан бергі екінші нашар нәтижесі болды, тек 2017 жылы жеңілген 262 орыннан ғана төмен болды. Сайлаудан кейін партия ШҰЖ немесе Жасылдармен келісімдер жасауға немесе коалиция құруға уәде бермей, керісінше, бірнеше жағдайда консерваторлар мен либерал-демократтармен бірлесіп, азшылық үкіметін құруды жөн көрді. Эдинбургте консерваторларға кеңесте орын берген келісімге дауыс беруден бас тартқан екі кеңесшіні қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. Сарвар, Стармер сияқты, Шотландияның тәуелсіздігі туралы екінші референдумға қарсылығын білдірді, Еңбек партиясының үкіметі 30-бап бойынша оны өткізуге рұқсат бермейтінін мәлімдеді. 2023 жылдың қазан айында Еңбек партиясы Майкл Шенкс сайланғаннан кейін 2023 жылғы Ратгерглен және Гамильтон-Уэст сайлауында жеңіске жетті. Майкл Шенкс 2015 жылдан бері осы орынды иеленген ШҰЖ партиясынан 24,1% дауыспен жеңіске жетті.

Төменгі палата

Сайлау Шотландия +/– Рангі % Орындықтар қаңтар 1910 5.1 3-ші желтоқсан 1910 3.6 1 3-ші 1918 22.9 3 4-ші 1922 32.2 23 1-ші 1923 35.9 5 1-ші 1924 41.1 8 2-ші 1929 42.3 10 1-ші 1931 32.6 29 3-ші 1935 36.8 13 2-ші 1945 47.9 17 1-ші 1950 46.2 1-ші 1951 47.9 2 2-ші 1955 46.7 1 2-ші 1959 46.7 4 1-ші 1964 48.7 5 1-ші 1966 49.8 3 1-ші 1970 44.5 2 1-ші ақпан 1974 36.6 4 1-ші қазан 1974 36.3 1 1-ші 1979 41.6 3 1-ші 1983 35.1 3 1-ші 1987 42.4 9 1-ші 1992 39.0 1 1-ші 1997 45.6 7 1-ші 2001 43.3 1-ші 2005 39.5 15 1-ші 2010 42.0 1-ші 2015 24.3 40 2-ші 2017 27.1 6 3-ші 2019 18.6 4-ші

Шотландия Парламенті

Сайлау округі Өңірлік Жалпы орын саны +/– Рангы Үкімет Дауыстар % Орын саны Дауыстар % Орын саны 1999 908,346 38.8 786,818 33.6 1 2003 663,585 34.6 561,375 29.3 6 1 2007 648,374 32.1 595,415 29.2 4 2 2011 630,461 31.7 523,469 26.3 9 2 2016 514,261 22.6 435,919 19.1 13 3 2021 584,392 21.6 485,819 17.9 2 3

Жергілікті кеңестер

Сайлау үлесі Кеңесшілер саны +/- 1995 43.6 1999 36.6 63 2003 32.6 41 2007 28.1 161 2012 31.4 46 2017 20.2 133 2022 21.7 20

Еуропалық Парламент

1999 жылғы сайлаудан бастап дауыс беру жүйесі өзгергенін ескеріңіз. Шотландия сайлаулары +/– % Орын саны 1979 33.0 1984 40.7 3 1989 41.9 2 1994 42.5 1 1999 28.7 3 2004 26.4 1 2009 20.8 2014 25.9 2019 9.3 2