Кіріспе

Карта ойындары

Джасс – бұл тәсіл ойындары, есептік карта ойындары және оның негізгі түрлерінде некелік отбасының ерекше тармағы. Ол туған Швейцариясында, сондай-ақ Еуропаның герман тілдес аймақтарында, Италияның Оңтүстік Тиролі және АҚШ-тың Висконсин, Огайо, Калифорния, Орегон және Вашингтон штаттарының кейбір жерлерінде кең таралған. Джасс-тың ең көп таралған түрі – Шибер (Форарлбергте ол Крюжасс деп те аталады), оны екі командадан, әр командада екі ойыншыдан ойнайды. Ол көбінесе Швейцарияның ұлттық карта ойыны деп есептеледі және ол жерде соншалықты танымал болғандықтан, швейцариялықтар тәсіл ойындарын жалпы түрде атау үшін «Джасс» сөзін қолданады. Джасс-тың 70-тен астам түрі бар деп саналады. Бұл ойын Швейцарияда кеңінен таралғандықтан, ол радио мен теледидарда жиі көрсетіледі, мысалы, SRF1 радио бағдарламалары және Schweizer Fernsehen арнасындағы «Donnschtig Jass» («Жұма күнгі Джасс») мен «Samschtig Jass» («Сенбі күнгі Джасс») апталық телебағдарламалары. Шамамен 3 миллион швейцариялық Джасс-ты үнемі ойнайды және ол швейцариялық ұлттық ойын ретінде танымал.

Тарату

Джас Еуропаның неміс тілді аймағында, атап айтқанда неміс тілді Швейцария, Лихтенштейн, Францияның Эльзас аймағы, Воралберг, Австрияның ең батыс провинциясы, Оңтүстік-Батыс Германия (Баден-Вюртемберг штатының оңтүстігі), сондай-ақ романш тілді Швейцарияның Граубюнден кантоны, Швейцарияның француз тілді аймағы және Италияның неміс тілді Оңтүстік Тироль аймағында кең таралған. Бұл ойын АҚШ-та Висконсин штатының және Огайо штатының Тускаравас округінің кейбір жерлерінде де ойналады.

Шибер ережесі

Жасс - бұл негізінен үш элемент бойынша ұпай жиналатын ойын, олар Stöck, Wiis, Stich, сәйкесінше "неке, комбинация, алу" деп аталады. Жеңіске жету үшін ойыншы (немесе команда) 2500 ұпайға жеткенше алғашқы болып жетеді (немесе алдын ала келісілген мақсатты ұпай саны). Бір жақ мақсатты ұпайға жеткенде ойын тоқтатылады, сондықтан ұпайлар "неке, комбинация, алу" ретімен есептеледі екенін есте ұстаған жөн. Стандартты Schieberде төрт ойыншы екі серіктес топқа бөлініп, бір-біріне қарсы отырады. 9 карта 3-тен бірнеше бөлікке таратылады.

Жарылыс түрі

Ең үлкен (7 қоңырау немесе ромб иеленуші) бірінші матчта козырды анықтауға мүмкіндік алады. Козырды жариялау құқығы әрбір келесі матчта үстел бойынша сағат тіліне қарсы бағытта беріледі (вариант: екінші ойыннан бастап, әр мәміле алдыңғы мәмілені ұтқан тараптың мүшесімен жасалады, сондықтан ұтылған команда козырды анықтау және алғашқы жүріс жасау артықшылығына ие болады). Козырды анықтауға мүмкіндік алған ойыншы осы құқықты серігіне (шибен) беруге болады, ол міндетті түрде оны пайдалануы керек. Егер ең үлкен ойыншы ешқандай хабарлама жасамай жүріс жасаса, онда ол жүріс жасаған карта козыр болады. Козырдың төрт түрінен өзге, және ойын стилін өзгертуге мүмкіндік беретін бірқатар дәстүрлі кеңейтімдер бар, сондай-ақ трюктердің құнын өзгертуге мүмкіндік бар. Көбінесе: Schilten (Shields) немесе Schellen (Bells) келісімдерінде жасалған барлық ұпайлар екі есеге көбейтіледі, бұл Sch әрпімен басталатын түстер (олар француз түстерімен ойнағанда Spades және Clubs «қара» (schwarz) түстерімен ауыстырылады) козыр болғанда, ал «төменнен жоғары» және «жоғардан төмен» ойындарында үш есеге көбейтіледі. Ойынның мақсаты 2500 немесе 3000-ға дейін көтерілуі мүмкін. Шибер әдетте екі қосымша ұсыныспен ойналады: Oben abe және Unden ufe, оларды тиісінше «жоғардан төмен» және «төменнен жоғары» деп аударуға болады. Екеуі де козырсыз ойналады, сондықтан козырдың астында (Puur) немесе 9 козыр (Nell) болмайды, сондай-ақ 20 және 14 құнды карталар да жоқ. Оның орнына, әрбір сегізлік трюкте ұсталғанда 8 ұпайға ие болады, осылайша трюктер үшін жалпы ұпай 157-ге жетеді, соның ішінде соңғысы үшін 5 ұпай. «Жоғардан төмен» ойынында карталар құны Ace-тен Six-қа дейін төмендейді, ал «төменнен жоғары» ойынында олардың күші кері ретпен болады, яғни Six өз түсінде ең жоғары, ал жеті екінші орында, Ace-ке дейін. Unden ufe үшін 11 ұпайлық құны Ace-тен Six-қа ауыстырылады. Тең ұзындықтағы комбинацияларға да кері реттілік қолданылады, яғни 7 8 9 комбинациясы 8 9 10 комбинациясынан жоғары болады, бірақ төрт Валет әлі де 200 ұпайға ие және барлығынан жоғары болады. Егер ойында жоғарыда аталған ұпайларды еселеу ережелері де қолданылса, Oben abe ұпайлары үш есеге, ал Unden ufe ұпайлары төрт есеге көбейтіледі. Барлық тоғыз трюкті алған команда, егер олар козырды таңдаған команда болса, «матч» үшін 100 ұпай қосымша алады, яғни жалпы сома 257 ұпайды құрайды. Егер козырды таңдамаған команда барлық трюктерді алса, олар Стичтен алған ұпай саны екі есеге көбейтіледі, бұл бұрыннан ескерілген кез келген басқа еселеушілерге қосымша беріледі. Бұл «қарсы матч» деп аталады. Тағы бір мүмкіндік – Misere, яғни «нашарлық». Ойын Oben abe («жоғардан төмен») ережелері бойынша жүреді, яғни козыр жоқ, ал алынған ұпайлар ешқандай коэффициентпен еселенбейді. Ойынның соңында Стичтен алынған барлық ұпайлар оларды ұтқан команданың қарсы командасына беріледі.

Неке

Неке (Stöck): Неке – бұл козырдың Кёнгі (Патшасы) мен Оберінің (Королевасы) бір қолда болуы. Оның иесі оны екінші ойыншыдан бір жүйрік алғанда талап етеді. Оның 20 ұпайы бірігулер мен жүйріктерден бұрын тіркелгендей жазылады, тіпті ол бірігулер жарияланғаннан кейін ғана ашылса да.

Ойнаңыз

Ең үлкен ойыншы бірінші жүйкені бастайды, ал әрбір жүйкенің жеңімпазы келесі жүйкені бастайды. Жүйке ең жоғары дәрежелі бастап берілген масть картасымен немесе егер ойналса, ең жоғары козырымен ұтылады. Егер козырлар басталып кетсе, мүмкіндігі болса, мастьті ұстану керек, бірақ егер ойыншының жалғыз козыры козыр жоқ (Пур, Бур немесе Бауэр деп те аталады) болса, оны ойнауға міндетті емес, кез келген картаны тастауға болады. Егер қарапайым масть басталып кетсе, ойыншылар мастьті немесе козырды қалауынша ұстауы керек, бірақ ойналған кез келген козыр бұрыннан ойналғандардан жоғары болуы керек. Ойыншы мастьті ұстай алмаса ғана жүйкеден бас тарта алады.

Тактикасы

Шибердің тактикалық элементтері екі ойыншының бір-бірінің қолындағы карталарды көрмей немесе олар туралы әңгімелесуге рұқсат етілмей, ынтымақтастықпен ойнауының қажеттілігінен туындайды. Әр ойынның басында козырды таңдау – маңызды шешім. Егер таңдау жасаған ойыншының қолы күшсіз болса, ол козырды жариялап, серігінде жоқ карталарының кем дегенде бір бөлігі болуына үміттене ме, әлде серігінің қолы анық күшті деп ойлап, жауапкершілікті "ысырып тастауды" (schieben) шеше ме? Ойын басталғаннан кейін ойыншылар ойналған карталарды, әсіресе әр түстің ең жоғары картасының қалғанын және қандай козырлар ойналғанын қадағалауы керек. Егер бастап ойнаған ойыншы амалды (бок деп аталады) міндетті түрде жеңе алатын карта ойнаса, серігі оны танып, кейін пайдалануға қажет болуы мүмкін құнды карталарын жоғалтпай, сол амалға барынша ұпай қосуы керек (шмиерен деп аталады, schmear бөлімін қараңыз).

Шаги Хас

Schaggi Haas ("Джонни Хаас") ойынында екі ойыншы әрқайсы мәміле жасау үшін кесіп тартады; ең төменгі картасы бар ойыншы әрқайсысына 12 картадан 4-тен бөліп береді, содан кейін келесі картаны козыға айналдырып, жеке талон ретінде тағы бір 4 картадан тұратын пакетті сырт бетімен төмен қарай бөліп береді. Қалған 3 карта бетімен төмен қарай қойылады, жартылай жауып, козы картасын жабады. Козы 6-сы бар ойыншы козының ашық картасын "ұрлай" алады. Ойыншылар 4 қол картасын тастап, талонды алып, қолын "жақсартуға" (bessern немесе schönern) тырыса алады. Тастаған карталар соңындағы есепке енбейді. Бірінші ойыншы (дилер емес) бірінші жүймен бастайды. Жинау және ойын қалыпты тәртіпте жүреді. Барлық 12 жүйменді алған ойыншы Мачч бонусын алмайды, себебі барлық карталар қолданылмайды. Соңғы жүймен 5 ұпайға бағаланады, ал ойынның ұтылу шарты 1000 ұпайды құрайды.

Шмаус

Шмаус – швейцариялық джас нұсқасындағы Тартл. Әр ойыншыға 9 картадан беріледі, ал қалған 18 картадан қойма жасалады. Қойманың үстіңгі картасы козға айналады. Бұл картаны коз алтылығы 9-шы айлаққа дейін «ұрлай» (раубен) алады. Қойманың төменгі картасын ешбір ойыншы көре алмайды; егер көрінсе, карталарды сол дилер қайтадан бөліп береді. Дилер емес ойыншы өзі таңдаған картаны ашады, бірақ ол коз болмауы керек. Ойыншы соңынан жүре алмаса, соңынан жүру міндетті емес, сондай-ақ соңынан жүре алмаса, коз ойнауға да міндетті емес. Тиісті айлақты «үйге әкелген» (Heim bringt) ойыншы қоймадан жоғарғы картаны алады. Жеңілген ойыншы екінші картаны тартады. Алғашқы тоғыз айлақ 9 картадан ойналады. Бірінші 10 айлақтың әрқайсысында комбинация жасауға рұқсат етіледі, егер жаңа комбинациялар бір ойыннан келесісіне пайда болса. Жоғары ұпай жинаған ойыншы ғана комбинацияны есепке алады және әр айлаққа бір ғана комбинация жасауға болады. Комбинациялар айлақтан айлаққа өсуі керек. (Шмаус ойыншысы өз ұпайларын көбінесе карталардың комбинацияларын шеберлікпен жариялау арқылы жинайды!) 9-шы айлақты жеңген ойыншы 10-шы айлақты бастайды. Осы кезде қойма таусылып, ойыншылар міндетті түрде соңынан жүруі керек немесе соңынан жүре алмаса, коз ойнауы керек. Ойын 1000 немесе 1500 ұпайға дейін жалғасады. Ойынды жеңген ойыншы келесі ойынды бастайды.

Звайер-Сиди

2 ойыншыға арналған Jass нұсқасы. Ойын 36 картамен ойналады, әр ойыншыға алты карта төмен қаратылып беріледі, алты картасы төмен қаратылған карталардың үстіне ашық салынады және алты карта әр ойыншының қолына беріледі. Сөйтіп, әр ойыншының алдында 12 карта болады. Карталар үштен топтап беріледі: үш карта дилер емес ойыншыға, үш карта дилерге, тағы үш карта дилер емес ойыншыға, және т.б. Ойын басталмас бұрын ойыншылар баға береді, яғни, осы партияда қанша ұпай жинап алатындарын болжайды. Дилер емес ойыншы кем дегенде 60 ұпай деп баға беруден бастайды. Дилер бұл бағаны кем дегенде 5 ұпайға арттыруы немесе бас тартуы керек. Ойын костюмдік, обебе немесе ундиф түрінде өтеді. Әр түрдің әрқайсысы жеке-жеке есептеледі; қосымша карталар жоқ және Сток есепке алынбайды. Ең жоғары ұпай 157. Ең жоғары баға берген ойыншы бастайды. Ол бірінші басымдықты анықтайды, содан кейін ойынды бастайды. Төмен қаратылған картаның үстіне салынған карта ойналғаннан кейін, оның астындағы карта ашылады. Ойын соңында ұпайлар қосылып, бағамен салыстырылады. Егер жиналған ұпай бағадан жоғары болса, айырмашылығын баға берген ойыншы алады. Егер ұпай саны бағадан төмен болса, қарсылас ойыншы баға бергеннің жетпеген ұпайларын алады. Ойын 50 ұпайлық. Мысал: Баға 100 ұпай. Егер баға берген ойыншы 105 ұпай жинаса, ол 5 ұпай алады. Егер ол 90 ұпайға жетсе, қарсыласы 10 ұпай алады. Бір тактика – мүмкіндігінше үстелдегі карталарды ойнап, астындағы карталарды ашу.

Кенигсжас

Үш ойыншыға арналған джас нұсқасы. Әр ойыншыға 3 картадан үш рет беріледі, қалған 9 картасы талонға қойылады. Талонның үстіңгі картасы – басты карта болады. Егер ойыншыда басты алтылық болса, ол үстіңгі картаны алып, оны алтылықпен алмастыра алады. Сонымен қатар, барлық ойыншылар өздерінің қолындағы карталарды талонмен алмастыруға кезекпен құқылы. Егер ойыншы алмастыруды шешсе, ол карталарын қойып, талонды алады. Алтылықты ұстаған ойыншы осы кезде де оны алмастыра алады. Содан кейін ойын басталады. Әр ойыншы жеке ойнайды және әдетте 1000 немесе 1500 ұпайға дейін, бірақ жағдайға қарай басқа да мақсатты ұпайларға дейін ойнайды.

Шаффхаузержас

3 ойыншыға арналған ескі нұсқасы – 1-ге қарсы 2. Жеке ойыншы ойынды дилер ретінде бастайды. Әр ойыншыға 12 картадан, бір ретте үштен беріледі; дилер соңғы картаны ашып, козырды анықтайды. Жеке ойыншы 350 ұпай, ал екі ойыншыдан құралған команда 1000 ұпай жинауы керек. Мақсатына бірінші жеткен жеңіске ие болады. Комбинациялар негізгі ережелер бойынша бағаланады, бірақ жеке ойыншы комбинацияларын есептеу үшін міндетті түрде ойынды ұтуы керек емес. Раундтағы барлық ойындарды ұтып алған команда қосымша 100 ұпай алады. Шаффхаузер көбінесе үш ойындық жиынтықтарда ойналады, және әр ойыншы кезекпен жеке ойыншы рөлін атқарады.

Шаштараз

«Не ойнасам екен?» сұрақтарынан туындаған, «Coiffeur» ойыны – кемінде екі командадан, әр командада екі ойыншыдан тұратын, Jass, Yahtzee және Poker ойындарының элементтерін біріктіретін ойын. Әр команда ойын барысында барлық келісімшарт түрлерін бір реттен ойнауы тиіс, ал келісімшарт түрін анықтаған команда өзі жинаған ұпайларды есепке алады.

Дифференцлер

Карталарын қарастырғаннан кейін ойыншылар қаншаға жақын болу керектігін көрсететін соманы жариялауы тиіс. Бұл нұсқа Швейцария телеарнасындағы танымал "Samschtig Jass" ("Сенбілік джас") телешоуында ойналады.

Хиндерси-жасс

Hindersi Jass немесе Hintersich Jass – төрт ойыншыға арналған ерекше, кері нұсқасы. Оның мақсаты – ең аз ұпай жинау. Бірақ, барлық ойынды алған ойыншы мәмілені жеңіп, 0 ұпай алады, ал қалғандары әрқайсысы 157 ұпай алады. Ойыншыларға үштен бірдей 9 картадан беріледі, ал соңғы карта козыр ретінде ашылады. Әдеттегідей, алғашқы жүргізуші ойынды бастайды, ойыншылар масть бойынша жүре алады немесе козырды соға алады, бірақ масть бойынша жүре алмаса ғана картасын тастауға рұқсат етіледі. Козырды қанағаттандырмау (undertrumping) тек бастап берілген мастьтің қолында болмаған жағдайда ғана рұқсат етіледі (бұл кері Jass ойындарындағы қалыпты ереже). Төрт ойындық партиядан кейін ең төменгі екі ұпай жинаған ойыншыларға бір белгі (Strich) беріледі, ал ең жоғары екі ұпай жинаған ойыншыларға минус белгі (Nuller немесе Minusstrich) беріледі. 4 немесе 8 партиядан кейін ең көп белгі жинаған ойыншы жеңімпаз болады. Үш ойыншыға арналған нұсқасы да бар.

Молотов

Молотов – 4 ойыншыға арналған джас түрі. Козырь картасы (1-ші немесе 2-ші раундта) бірінші ойыншының сол түске келе алмайтын болғанда (яғни, осы раундтағы алғашқы картаның түсімен бірдей карта ойнау мүмкін болмағанда) анықталады. Молотов джасының мақсаты – мүмкіндігінше аз ұпай жинау. "Үстелді біріктіру" (Tischweis) мүмкіндігінше аз ұпай алуға қосымша қиындық тудырады. Егер раунд соңында үстелде біріктіру болса, соңғы ойынды ұтқан ойыншы біріктіру үшін де ұпай алады. Қосымша ереже бойынша, ойыншылар әр раундтан кейін жинаған ұпайларына қарай орын ауыстыруға келісе алады. Әсіресе кішкентай немесе көпшілік орындарда (пойыз вагондары, кафелер және т.б.) бұл бір жағынан басқа адамдардың назарын аударса, екінші жағынан ойынды көңілді етеді.

NASA Jass (Құсқыр)

4 ойыншыға арналған "Жасс" ойыны. Бұл нұсқаның негізгі идеясы – ойынды қиындату, бірақ оны қызықтырақ ету үшін викторинаны қосу. Ойыншылар қалыпты "Шибержасс" ойнаумен қатар, викторина сұрақтарына келесідей жауап беруі керек: бастаушы ойыншы жалпы білім саласынан сұрақ қояды, содан кейін сұрақ басқа ойыншыларға тікелей жүзеді. Егер қарсылас жауап білсе, 20 ұпай алады, егер серігі жауап білсе, 40 ұпай алады, егер ешкім жауап білмесе, сұрақ қоюшы 10 ұпай айып төлейді немесе қарсы команда 10 ұпай алады. Осы типтегі "Жасс" атауының себебі – NASA ұшқыштары сияқты бірнеше міндетті бір уақытта орындау қажеттігінде. Бұл "Жасс" түрі салыстырмалы түрде жақында студенттер арасында пайда болды және оны, мысалы, әр "қолға" бір сұрақ қою арқылы немесе сұрақтарды белгілі бір салалардан ғана қою арқылы өзгертуге болады. Швейцарияда, әсіресе Берн кантонында бұл нұсқаны "Насе" деп атайды.

Палитралық жас

4 ойыншыға арналған нұсқа (5 ойыншыға арналған нұсқа, қараңыз Jass ережелері Puur Näll As). Әр ойыншы алған карталарына сәйкес кезекпен ұсыныс жасайды. Ең жоғары ұсыныс жасаған ойыншы жариялаушы болып, ойынды бастайды. Ол бір картаны сұрай алады. Сұралған картаны алған ойыншы жариялаушының серігі болады, бірақ оны жарияламауы керек. Сәйкесінше, ол сұралған картаны сақтайды, осылайша карта ойналғанда ғана кім кіммен ойнап жатқаны белгілі болады. Әрбір партия жеке есептеледі және Jass тізіміне ұпай жазылады. Жариялаушыға келесі ұпайлар беріледі: 110–119 = 2 ойын ұпайы, 120–129 = 4 ойын ұпайы, 130–139 = 6 ойын ұпайы, 140–149 = 8 ойын ұпайы, 150–157 = 10 ойын ұпайы. Серікпен «матч» – 12 ойын ұпайы, жеке «матч» – 20 ұпай. Жариялаушының серігі ұпайдың жартысын алады. Егер жариялаушы мақсатына жетпесе, ол сол көлемде теріс ұпай алады. Екі турдан кейін (әркім екі рет карта таратады) ең төменгі жалпы ұпай саны бойынша жеңілгені анықталады. Кеңестер, стратегиялар және 65 түрлі жасс ойындары туралы AGM AGMüller-дің Puur Näll As Jass ережелерін қараңыз.

Пандур

Пандурда әдетте төрт ойыншы ойнайды, бірақ ойында тек үшеуі белсенді, әрқайсысы өз кезегінде өзі таратқан қолды отырады. Карточка тарататын ойыншы бірінші болып әр ойыншыға 4 карточкадан тұратын топтамада 8 карта береді, бұл тоғыздан төменгі барлық қатарларды алып тастау арқылы жасалады. Әдеттегі комбинациялардан басқа, ойыншы алтылық немесе тоғыздың төртеуін жариялай алады, олардың әрқайсысы 150 ұпай санайды. Тек солист ғана комбинациялар үшін ұпай жинауға болады, егер оның комбинациясы ең жақсысы болса, яғни егер қарсыласының жақсы комбинациясы болса, ол өзі ұпай жинамайды, тек солисттің ұпай жинауына кедергі жасайды. Әрқайсысы өз кезегінде, ең үлкенінен бастап, ставка білдіре алады немесе өткізіп алады, ал өткізіп алғаннан кейін қайтадан қатыса алмайды. Ең төменгі ставка 100, ал жоғарырақ ставкалар 10-ға еселенген болуы керек. Сандық ставка – бұл солисттің «некелер, комбинациялар және трюктер» үшін міндетті түрде орындауы тиіс ең төменгі сома, оған козырды таңдау және бірінші трюкке бастау құқығы беріледі. 200-ден жоғары ставканы «мизер» ашады, содан кейін «козырлы мизер», содан кейін 210 және т.б. «Мизерде» солист барлық трюктерді ұтылуы керек, козырсыз ойнайды. «Козырлы мизерде» оның бастаған картасының түсі автоматты түрде козыр болады. Ойыншылар әлі де түске жарамайынша козырмен ойнауы керек, бірақ үстемдік етуге міндетті емес. 250-ге «Пандур», ал 300-ге «Козырлы Пандур» қарсы ставка жасай алады. «Пандурда» солист барлық трюктерді жеңіп алуы керек, козырсыз ойнайды, ал «Козырлы Пандурда» оның бастаған картасының түсі автоматты түрде козыр болады. Сәтті болған жағдайда, солист ставканы 50-ге бөлгенге тең ойын ұпайларын жеңіп алады (максималды 6). «Мизер» 4 ұпай, «Пандур» 5 ұпай, «Козырлы Пандур» 6 ұпай береді. Ставка орындалмаған жағдайда, ойын құны әр қарсыласына есептеледі. Ойын 15 ұпайға немесе басқа келісілген мақсатқа жетеді. Егер төрт ойыншы ойнаса, дилер сәтсіз ставканың құнын алады, бірақ егер ол 13 немесе 14 ұпай жинаса, алмайды. Ойынның мақсаты – ойыншыларды біртіндеп шығарып тастау. Соңғы қалған ойыншы ойынды ұтылады. «Козырлы мизер» біршама қауіпті және өте қысқа түспен жасалуы керек, әдетте, ешқандай жеңіссіз картаны жоғалту үшін, яғни үш қауіпсіз түспен және бір патшайыммен, солист «козыр» деп жариялап, патшайымды бастап жүреді. Жек және тоғыз ең жоғары козыр болғандықтан, бұл қарсыластың біреуі 10-ды ұстаса және қалғандары түссіз болса ғана жеңіледі. Козырсыз ойналса, патшайымнан төмен үш карта болады, бұл ставканы өте қауіпті етеді. Екі ойыншы қалғанда, сегіз карта ойнаудан шығарылғанда, кез келген «мизер», әсіресе козырмен, әдеттегіден қауіпті.

СехсерШлафф

Жасстың қалыпты ойыны, бірақ ол тоғыз картаның орнына алты картамен ойналады, сондықтан атауында "Sechser" ("Sixer") деген сөз бар.

Сиди Барани

Шиберге ұқсас Jass нұсқасы, Sidi Barani – 4 ойыншыға арналған ойын, ерекшелігі – келісімшартты кім таңдайтыны белгіленбеген. Бұл құқық бәліс кезінде ең жоғары ұпайды атаған ойыншыға тиесілі (Скаттағыдай). Егер мәлімдеуші және оның серігі осы ұпайға (мысалы, 120) жетсе, олар мәлімделген ұпай санына (мысалы, 120) қосымша бонус алады. Егер олар мақсатына жетпесе, қарсыластары бонус алады. Дегенмен, екі команда да жинаған ұпайларын міндетті түрде алады. Қарсы команда бірінші карта тасталғанға дейін бәлісті екі есеге көбейтуге құқылы. Егер қарсы команда бәлісті екі есеге көбейтсе, бонус та екі есеге артады. Мысалы, ойын 120 ұпайға ойналса, жеңіс алған команда ұпайларына қосымша 240 бонус алады.

Вехендлер

4 ойыншыға арналған джасс. Барлық карталар тең бөлінеді. Бірінші мәміледе, қолындағы Acorn Banner (Еменнің ондығы) бар ойыншы бастайды, содан кейін кезек бойынша жүреді. Әр мәміледе үш айып ұпайы беріледі: бірінші ұпай бірінші жүйкені алған ойыншыға, екінші айып ұпайы Bell Ober-ді жүйкеде ұстаған ойыншыға, ал үшінші айып ұпайы соңғы жүйкені алған ойыншыға беріледі. Тоғыз айып ұпайына (немесе келісілген басқа санға) бірінші жеткен ойыншы ойынды ұтылып, төлеуге міндетті. Мастьді әрқашан сақтау керек. Мастьді сақтай алмаған бірінші ойыншы, бөліп берген картасы бойынша козырды анықтайды. Козыр әрқашан масть болады, яғни Обебе және Ундиф болмайды. Егер ойыншыға Bell Ober (Қоңыраудың жоғары картасы) тек бір ғана қоңырау ретінде түсіп (Schällenober blutt), бірінші картасы ойналғанда ол «жаман карта» (s’fiise Chart) бар екенін жариялай алады. Енді Bell Ober-ді жеңген ойыншы қосымша ұпай алады. Жаман картаны жариялау міндетті емес, бірақ содан кейін онымен қалған үшін айып ұпайы алудан қашу қиынырақ.

Сехсер-Шибер

6 ойыншыға арналған Jass нұсқасы (содан аталған; Sechser = "Sixer") 3 ойыншыдан құралған 2 топқа бөлінеді. Ойын 2 колодамен ойналады, әр ойыншыға 12 карта таралды. Қорытындысы, ойын қалыпты Schieber сияқты жүреді. Егер екі карта бірдей болса, соңғы ойналған карта жеңеді. Көтеріске дейін үш рет мүмкіндік бар.

Жамандық

Битер, австриялық Воррлбергте Штайгерер деп аталады, 3 немесе 5 ойыншыға арналған ойын, 1-ге қарсы 2 немесе 2-ге қарсы 3 командада ойналады. Ойыншылар жеңіп алуды үміттенетін ұпай санын атайды, ал ең жоғары ұпайды атаған ойыншы өзі таңдаған картаны жариялайды. Осы картаның иесі оның серігі болып, екі адамнан тұратын команда құрайды. Бес ойыншымен ойналған нұсқада екі адамнан тұратын команда жеңу үшін жарияланған ұпайларды ғана жинауы керек, ал үш адамнан тұратын команда 1000 ұпай жинауы тиіс. Бұл нұсқа Скат ойынына ең жақын.

Қалқа

2-ден 7 ойыншыға арналған Jass, ойыншылардың әрқайсысы 4 карта алады және банка үшін ойнайды, Chraztze ойыншысы (Chratzender) 2 рет жеңіске жетіп, қалған белсенді ойыншылар әрқайсысы 1 рет жеңіске жетуі керек. Австриялық Kratzen ойынымен байланысты.

Фанддер

Фандер – үш немесе төрт ойыншыға арналған Джастың түрі.

Гудгиталер

Гудгиталер – 3-тен 5 ойыншыға арналған швейцариялық жасс нұсқасы. Бұл ойынның мақсаты – мүмкіндігінше аз ұпай жинау. Ойында козырь болмайды. Ойын бірнеше кезеңнен тұрады, әр кезеңнің өзіндік ережелері бар. Бірінші кезеңде әр роза 5 ұпайға бағаланады, екіншіде әр алу 10 ұпай береді, үшіншіде әр Обер 20 ұпайға бағаланады, төртіншіде Роза Королі 45 ұпай береді, ал бесінші кезеңде бұл ұпайлардың барлығы қосылады. 1-ші, 4-ші және 5-ші кезеңдерде сіздің қолыңызда басқа карталар болғанда розаны бастауға болмайды. Алтыншы кезеңде домино ойнатылады, ол ұпайлардың таралуын толығымен өзгерте алады. Доминодағы ұпайлардың таралуы ағымдағы ұпайлар тізіміне байланысты. Егер 5 ойыншы болса, бір картаны (әдетте 6-ны) шығарып тастау керек.

Ханджастар

Handjass, сонымен қатар Butzer, Schläger, Sackjass немесе Оңтүстік Тирольде Sockn деп аталады, бұл 2-5 ойыншыға арналған ойын. Әр ойыншы жеке өзі ойнайды (қырғи қабақ соғыс). Ойынның мақсаты 5 (немесе 7, 9) ойын ұпайын (олар ұпай, соққы, сызық немесе сүрту деп те аталады) жинау. Төртеуі екі ойыншыдан тұратын командаларға бөлініп ойнайды. Schieber ойынынан айырмашылығы, басымдықты таңдау құқығы серіктеске берілмейді, ал басымдықты кесу арқылы анықтайды. Ойын 1000 ұпайға дейін ойналады.

Рамсен

Бұл шынайы Jass ойыны емес, бірақ Рождество мен Жаңа жыл (Altjahrwoche) арасындағы аптада, негізінен Базельдің жоғарғы аймағында (Шюфели немесе салями үшін ойналатын), сондай-ақ Эмментальда, Брайенц көлінің жоғарғы бөлігінен Мейрингенге дейін, Обвальденде, Оберааргауда және неміс тілді Фрайбург Сейнс округінде (сосискалар үшін ойналатын) ойналатын Rams ойынының бір түрі.

Шелленьяс

Сөзбе-сөз "Белл Джасс" – бұл 2-ден 4-ке дейін ойыншыға арналған нұсқа, ондағы мақсат – Беллдерді ұстамау немесе тоғызын алу. Егер ойыншы тоғыз Беллді жинап, "Тури" жасаса, оған тақтада үш сызық жазылады, ал қалған үш ойыншы ештеңе алмайды. Ойын козырықсыз ойналады және ойыншы сол түстің картасын тастай алмай қалса ғана Беллді тастауға болады. Егер Шелленжасс француздық түсті карталармен ойналса, жүректер тиісті түс ретінде таңдалады, онда ойын Герцжасс деп аталады.

Құс

Zuger – 2–4 ойыншыға арналған уақытша одақтар құрып ойнайтын қатал ойын. Ойынның мақсаты – жалпы есеп 100-ге жеткенше ең көп ұпай жинау. Мелд және Сток ережелері қолданылады. Гросс-Вайс стандартты, ал крейцвайс жарамды. Zuger қарапайым есептеу жүйесін қолданады, онда бірліктерді жіберіп алады, мысалы, 123 = 12. Егер 4 ойыншы қатысса, дилер айналымнан шығып қалады (және орнына 10 ұпай алады). Әр ойыншыға 12 карта беріледі, соңғы карта козыр ретінде ашылады. Ойын басталар алдында әр ойыншы қалатынын немесе бас тартатынын жариялауы керек. Ойыншылар «мүмкін» деп жариялай алады, яғни басқа ойыншы бас тартқан жағдайда ғана ойнайды. Егер 2 ойыншы қалатын болса, олар 7 ұпайдан бөлісіп, мелд ұпайларын бөлісуге келісе алады. Әдетте 50 ұпайға дейінгі мелдтер бөліседі, бірақ көптеген ойыншылар жоғары ұпайлы мелдтерді өзіне қалдыруды жөн көреді (Сток көбінесе бөліспейді). Екінші ойыншыны парамен сатып алуға немесе 14 ұпайдан үлесін арттыруға болады. Егер барлық 3 ойыншы қалатын болса, олар жоғарыда айтылғандай келіссөздер жүргізе алады, бірақ бәрі келіскен жағдайда ғана – бұл айналымды аяқтайды. Ең аз ұпай жинаған ойыншы, егер басқа ойыншы жеңіске 14 ұпайдан жақын болса, барлық ойыншыларды қалуға мәжбүрлей алады. Ойыннан бас тартқан ойыншы ұпай жинамайды, бірақ «тесікке түскені» үшін -10 ұпай айыбынан құтылады. Егер бір ойыншыдан басқалары бас тартса немесе бір ойыншы матчты ұтып алса (барлық айла-шаруаларды алса), олар 10 ұпай бонус алады. 3 ойыншыдан тұратын ойында, егер бір ойыншы ешқандай айла-шаруаны жеңіп алмаса, Бауэрді ұстап тұрған ойыншы 8 ұпай бонус алады. Ойын барлық ұпайлардың қосындысы 100-ге тең болғанда аяқталады. Қарапайым есептеу жүйесі қолданылады, мысалы, 127 = 12, 100 ұпайлы мелд 10 ұпайға бағаланады және т.б. Жұп сандар одан әрі дөңгелектенеді немесе айырмасы Бауэрді ұстап тұрған ойыншыға беріледі.

Ескі нұсқалары

Басқа, көне Jass түрлеріне Fischentalerjass, Bäretswilerjass, Schaffhauserjass, Raubjass, Zebedäusjass және Zugerjass кіреді.