Кіріспе
Ұшақты заңсыз басып алу (сонымен қатар ұшақ қақтырысы, әуе кемесін қақтыру, ұшақты ұрлау, әуе тонау, әуе пираттығы немесе ұшақ пираттығы деп те аталады, соңғы термин АҚШ-тың арнайы әуе юрисдикциясында қолданылады) – жеке тұлға немесе топтың ұшақты заңсыз иеленуі. Оқиғалардың басынан бері көптеген жағдайларда ұшқыш қақтырушылардың талаптары бойынша ұшуға мәжбүр болған. Сондай-ақ, қақтырушылар ұшақ экипажының үстінен күш көрсетіп, рұқсатсыз ұшқыш кабинасына кірген және оларды ғимараттарға шапқан жағдайлар да болды, ең айқын мысалы – 11 қыркүйектегі шабуылдар. Кейбір жағдайларда ұшақтарды ресми ұшқыш немесе екінші ұшқыш қақтырған, мысалы, Эфиопия әуекомпаниясының 702 рейсі. Автомобильді қақтыру немесе теңіз пираттығынан айырмашылығы, ұшақты қақтыру көбінесе тонау немесе ұрлық мақсатымен жасалмайды. Жеке пайда табуға ұмтылғандар ұшақтарды өздері бармақ болмайтын бағыттарға бұрады. Кейбір қақтырушылар жолаушыларды немесе экипажды кепілге алып, биліктен ақшалай сыйлық немесе саяси немесе әкімшілік жеңілдіктер алуды көздейді. Мұндай оқиғаларға түрлі себептер себеп болды, мысалы, белгілі бір тұлғаларды босатуды талап ету немесе саяси пана алу құқығы (әсіресе ET 961 рейсі), бірақ кейде ұшақ қақтыруы жеке өмірдегі сәтсіздіктер немесе қаржылық қиындықтар салдарынан туындауы мүмкін, мысалы, Оулу әуежайындағы қақтырудағы Арно Ламминпаррас жағдайы. Кепілге алынғандармен байланысты қақтырулар келіссөздер мен мәмілелер кезінде қақтырушылар мен билік арасында зортқылықтарға әкеп соқты. Lufthansa Flight 181 және Air France Flight 139 рейстерінде қақтырушылар қанағаттанбады және қарсылық көрсетті, нәтижесінде арнайы күштер жолаушыларды құтқаруға тырысты. Әлемнің көптеген елдерінде ұшақты қақтыру қылмысы өмір бойына немесе ұзақ мерзімді түрме жазасымен жазаланады. Өлім жазасы қолданылатын көптеген юрисдикцияларда ұшақты қақтыру өлім жазасына тартатын қылмыс болып саналады, соның ішінде Қытай, Үндістан, Либерия және АҚШ-тың Джорджия және Миссисипи штаттарында.
Aircraft hijacking (also known as airplane hijacking, skyjacking, plane hijacking, plane jacking, air robbery, air piracy, or aircraft piracy, with the last term used within the special aircraft jurisdiction of the United States) is the unlawful seizure of an aircraft by an individual or a group. Dating from the earliest of hijackings, most cases involve the pilot being forced to fly according to the hijacker's demands. There have also been incidents where the hijackers have overpowered the flight crew, made unauthorized entry into the cockpit and flown them into buildingsmost notably in the September 11 attacksand in several cases, planes have been hijacked by the official pilot or co pilot; e. g., Ethiopian Airlines Flight 702. Unlike carjacking or sea piracy, an aircraft hijacking is not usually committed for robbery or theft. Individuals driven by personal gain often divert planes to destinations where they are not planning to go themselves. Some hijackers intend to use passengers or crew as hostages, either for monetary ransom or for some political or administrative concession by authorities. Various motives have driven such occurrences, such as demanding the release of certain high profile individuals or for the right of political asylum (notably Flight ET 961), but sometimes a hijacking may have been affected by a failed private life or financial distress, as in the case of Aarno Lamminparras in the Oulu Aircraft Hijacking. Hijackings involving hostages have produced violent confrontations between hijackers and the authorities, during negotiation and settlement. In the case of Lufthansa Flight 181 and Air France Flight 139, the hijackers were not satisfied and showed no inclination to surrender, resulting in attempts by special forces to rescue passengers. In most jurisdictions of the world, aircraft hijacking is punishable by life imprisonment or a long prison sentence. In most jurisdictions where the death penalty is a legal punishment, aircraft hijacking is a capital crime, including in China, India, Liberia and the U. S. states of Georgia and Mississippi.
Тарих
Ұшақтарды қақпадан алу оқиғалары авиацияның басталған алғашқы күндерінен бері орын алып келеді. Оларды келесі кезеңдерге бөлуге болады: 1929–1957 жылдар, 1958–1979 жылдар, 1980–2000 жылдар және 2001 жылдан қазіргі уақытқа дейін. Бастапқы оқиғалар көбінесе жеңіл ұшақтармен байланысты болды, бірақ коммерциялық авиация кеңінен тарағаннан кейін жолаушылар ұшақтары да қақпадан алына бастады.
1929-1957 жылдар
1929 және 1957 жылдар аралығында дүние жүзінде 20-дан аз ұшақ қасыр сүріп түсу оқиғасы тіркелді; олардың бірнешеуі Шығыс Еуропада болды. 1929 жылдың желтоқсан айында алғашқы расталмаған ұшақ қасыр сүріп түсу оқиғасы болды. Дж. Говард "Док" ДеСеллес мексикалық "Transportes Aeras Transcontinentales" фирмасы үшін почта рейсімен Сан-Луис-Потосиден Тореонға, содан кейін Гвадалахараға пошта тасыды. Сан-Луис-Потоси штатының губернаторы Сатурнино Седильо оған басқа бағытқа бұруға бұйырды. Тағы бірнеше адамдар да қатысты, ал аудармашы арқылы ДеСеллес басқа амалсыздыққа түсті. Ол бірнеше сағат бойы қарулы күзетпен ұсталып, кейін босатылды. 1931 жылдың 21 ақпанында Перудің Арекипа қаласында алғашқы ресми ұшақ қасыр сүріп түсу оқиғасы тіркелді. Байрон Ричардс "Ford Tri Motor" ұшағымен ұшып келе жатқанда, қарулы революционерлер оған жол тосты. Ол 10 күндік тұрқында оларды ешқайда ұшырып барудан бас тартты. Ричардсқа революция сәтті аяқталғаны және ол Лимаға бір адамды ұшырып жіберсе босатылатыны хабарланды. Келесі жылы, 1932 жылдың қыркүйегінде, Nyrba do Brasil компаниясына тиесілі P BDAD тіркелген Sikorsky S 38 ұшағы үш адаммен бірге компанияның ангарында ұрланды. Ұшу тәжірибесі болмаса да, олар ұшып кетті. Бірақ ұшақ Сан-Жуао-де-Меритиде апатқа ұшырап, төрт адам қаза тапты. Дегенмен, бұл оқиға Сан-Паулудағы Конституциялық революциямен байланысты; ол Бразилиядағы алғашқы ұшақ қасыр сүріп түсу оқиғасы саналады. 1939 жылдың 28 қазанында АҚШ-тың Миссури штатындағы Брукфилд қаласында ұшақта алғашқы кісі өлтірілді. Құрбан болған Карл Бивенс, ұшқыштарға нұсқаушы, ол Эрнест П. "Ларри" Плеч атты адамға сабақ беріп жатқан. Тейлор Куб монопланымен ұшу кезінде Плеч Бивенстің басын екі рет атып өлтірді. Плеч кейін прокурорларға: "Карл маған менің табиғи қабілетім бар екенін айтты және мен осы жолмен жүруім керек" деді. Ол: "Менің қалтамда револьверім болды және оған бір сөз айтпастан, комбинезонымнан алып, басына оқ аттым. Ол не болғанын білмеді". "Чикаго Дейли Трибюн" газеті бұл оқиғаны ХХ ғасырдың ең сенсациялық қылмыстарының бірі деп атады. Плеч кінәсін мойындап, өмір бойына түрмеге кесілді. Бірақ ол 17 жылдан кейін, 1957 жылдың 1 наурызында босатылып, 2001 жылдың маусымына дейін өмір сүрді. 1942 жылы Мальта маңында екі жаңа зеландиялық, бір оңтүстік африкалық және бір ағылшын адам итальяндық гидроұшақтағы тұтқындарын жеңіп, ұшақты әскери тұтқын лагеріне ұшырып бара жатқанда, алғашқы ресми ұшақ қасыр сүріп түсу оқиғасын жасады. Олар одақтастардың базасына жақындағанда, ұшақтың нақты операторларын білмейтін Supermarine Spitfires ұшақтары шабуылдады және суға қонуға мәжбүр болды. Бірақ барлығы аман қалды және британдық қайықпен құтқарылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары авиациялық қауіпсіздік жөніндегі сарапшы Филип Баум "қалыптасқан жағдайға қарсы тұрған немесе қысымға ұшырағандарды қолдаған" жастардың наразылығының авиация саласына қарсы шабуылдарға ықпал етуі мүмкін екенін болжады. Осы және 1950 жылдардағы басқа да оқиғалардан кейін әуе компаниялары ұшақ экипаждарына қастандықшылардың талаптарын орындауды, зорлық-зомбылықтан аулақ болуды ұсынды. 1956 жылдың 26 қыркүйегінде Боливияда "Lloyd Aereo Boliviano" авиакомпаниясына тиесілі ұшақ қасыр сүріп түсті. DC 4 ұшағы Боливияның Санта-Круз қаласынан Ла-Пасқа 47 тұтқынды тасымалдап бара жатқан. Бір саяси топ оларды Оруроның Карахуара-де-Карангас ауданындағы концлагерге апару үшін күтіп тұрды. 47 тұтқын экипажға қарсы тұрып, ұшақты басып алып, Аргентинаның Тартагал қаласына бағыт берді. Түрмедегілер ұшақты өздеріне бағындырып, Тартагалдағы әуежай жеткілікті үлкен болмағандықтан Аргентинаның Салта қаласына қайта ұшуға нұсқау алды. Құрғақ жерге қонғаннан кейін олар үкіметке өздеріне жасалған әділетсіздік туралы айтты және саяси баспана алды. 1956 жылдың 22 қазанында француз күштері Алжир соғысы кезінде Алжир ұлттық азаттық майданының (FLN) басшыларын алып бара жатқан Марокко ұшағын ұрлады. Ахмед Бен Белла, Хосин Аит Ахмед және Мохамед Будиафты алып баратын ұшақ Палма-де-Майоркадан Туниске, FLN басшылары премьер-министр Хабиб Бургибамен кездесуге тиіс болған, бірақ француз күштері ұшақты ФЛН басшылары тұтқындалған Алжирге бағыттап жіберді. Австралияда 1960 жылдың 19 шілдесіне дейін ұшақ қасыр сүріп түсу қаупі болған жоқ. Сол күні кешке 22 жастағы ресейлік жігіт Trans Australia Airlines 408 рейсін Дарвин немесе Сингапурге бұруға тырысты. Оқиғалар жиі болды және көбінесе ыңғайсыздық тудырды, нәтижесінде телешоулар пароди жасады. Time журналы тіпті "Қастандықшы келгенде не істеу керек" деген жеңіл комедиялық мақала жариялады. Көбінесе оқиғалар АҚШ-та болды. Екі ерекше түр болды: басқа жерге тасымалдау үшін ұшақ қасыр сүріп түсу және зиян келтіру қаупімен ақша талап ету. 1970 жылдың 17 мамырындағы Eastern Air Lines Shuttle 1320 рейсінде АҚШ-тағы ұшақ қасыр сүріп түсу кезінде алғашқы қаза болды. Оқиғалар АҚШ-тан тыс жерлерде де мәселе тудырды. Мысалы, 1968 жылы El Al Flight 426 рейсі Палестинаны азат ету халық фронтының (PFLP) содырларынан 23 шілдеде басып алынды, бұл оқиға 40 күнге созылды, оны ең ұзаққа созғандардың бірі етті. Бұл рекорд кейін 1999 жылы жаңартылды. Қауіптің өрбуіне байланысты президент Никсон 1970 жылы әуежайлардағы қауіпсіздікті, электрондық бақылауды және мәселені шешу үшін көпжақты келісімдерді ілгерілетуге бағытталған жарлық шығарды. Оқиғалар 1971 жылы да жаман әйгілі болды, D. B. Cooper деген адам ұшақты қасыр сүріп түсіріп, 200 000 АҚШ доллары көлемінде құн төледі, содан кейін Орегон үстінен парашютпен секірді. Ол ешқашан танылмады. 1971 жылдың 20 тамызында Пәкістан әуе күштерінің T 33 әскери ұшағы 1971 жылғы Индо-Пәкістан соғысы алдында Карачиде қасыр сүріп түсті. Лейтенант Матиур Рахман офицер Рашид Минхасқа шабуыл жасап, Үндістанға қонуға тырысты. Минхас ұшақтың басқа бағытқа бұрылуын болдырмау үшін оны Татта маңындағы жерге құлатты. Әлем елдері ұшақта жасалған қылмыстармен күресу жөніндегі күш-жігерін жалғастырды. 1958 жылы жасалған Токио конвенциясы қол қойған елдер арасында "ұшақ тіркелген мемлекет ұшақта жасалған қылмыстарға қатысты сот өкілеттігіне ие" деген келісімді белгіледі. Конвенция 1969 жылдың желтоқсанында күшіне енді. Бір жылдан кейін, 1970 жылдың желтоқсанында Гаага конвенциясы жасалды, ол қастандықшыларды жазалайды, әр мемлекетке оларды экстрадицияламаса қудалауға мүмкіндік береді және қудалаудан баспана беруден айырады. Әуежайлар қару-жарақ пен жарылғыш заттарды тыйым салу үшін металл іздегіштерді, қолмен тексерулерді және рентген машиналарын бірте-бірте енгізді. 1968 және 1977 жылдар аралығында жылына шамамен 41 ұшақ қасыр сүріп түсу оқиғасы тіркелді.
Борттағы қауіпсіздік
Ұшып алып кету оқиғалары тарихында, көптеген жағдайларда ұшақтар белгілі бір бағытқа қондырылып, талаптар орындалуға мәжбүр болды. Осының нәтижесінде, коммерциялық авиакомпаниялар "толық бағыну" қағидасын қабылдады, ол ұшқыштар мен кабина экипажына ұшырушылардың талаптарын орындауды үйретті. Толық бағыну әлі де маңызды болғанымен, 11 қыркүйек оқиғасы бұл үлгіні өзгертті, себебі бұл тәсіл өзіне-өзі өлтіру мақсатымен жасалған ұшып алып кетуді тоқтатуға қабілетсіз. 11 қыркүйекке жасалған шабуылдардан кейін, әрбір ұшып алып кету жағдайы жеке қарастырылуы керек екені анық болды. Енді ауыр салдарынан хабардар болған кабина экипажы, ұшақты бақылауды сақтауға жауапкершілігі арта түсті. Көптеген авиакомпаниялар экипаж мүшелеріне өзін қорғау тактикасын оқытады. 1970 жылдардан бері экипаж күдікті мінез-құлыққа қадағалау жасауға үйретілді. Мысалы, қол жүгі жоқ немесе кабина есігінің жанында алаңдаған қозғалыстармен тұратын жолаушылар. Экипаж бен жолаушылар шабуылдарды болдырмау үшін бірнеше рет араласты: 2001 жылдың 22 желтоқсанында Ричард Рид American Airlines рейсі 63-те жарылғыш заттарды жақпақ болды. 2009 жылы Northwest рейсі 253 кезінде Умар Фарук Абдулмуталлаб іш киіміне тігілген жарылғыш заттарды жарытуға тырысты. 2012 жылы Тяньцзинь Эйрлайнз рейсі 7554-ті ұрлау әрекеті кабина экипажы кабина есігінің алдына арба қойып, жолаушылардан көмек сұрағанда тоқтатылды.
Кокпит қауіпсіздігі
1964 жылдан бастап FAA коммерциялық ұшақтардың кабина есіктерін ұшу кезінде жабық ұстауды талап етті. 2002 жылы Airbus сияқты ұшақ өндірушілер оқтан қорғалған және күшпен ашуға төзімді күшейтілген кабина есігін енгізді. Содан кейін FAA 6000-нан астам ұшақтың операторларынан 2003 жылдың 9 сәуіріне дейін мықты кабина есіктерін орнатуды талап етті. 2015 жылы Germanwings 9525 рейсі екінші ұшқыш тарапынан басып алынып, капитан болмаған кезде қасақана құлатылды. Капитан пилот кабинасына қайта кіре алмады, өйткені әуе компаниясы кабина есігін күшейтіп қойған еді. Еуропалық авиациялық қауіпсіздік агенттігі әуе компанияларына ұшу кезінде кем дегенде екі адамның – бір ұшқыш пен кабина экипажының мүшесінің – пилот кабинасында болуын қамтамасыз етуді ұсынды. АҚШ-тағы FAA да осыған ұқсас ережені қолданады.
Әуе маршал қызметі
Кейбір елдерде маршалдар қызметі жұмыс істейді, олар барлау мәліметтеріне сүйене отырып, құқық қорғау органдарының қызметкерлерін жоғары тәуекелді рейстерге орналастырады. Конгресс зерттеу қызметінің мәліметінше, АҚШ Федералды әуе маршалдары қызметінің 2007 жылғы бюджеті 719 миллион АҚШ долларына тең болды.
Әуе қозғалысын басқару
Ұрлау жағдайын шешу үшін жалпы ережелер жинағы немесе белгілі бір ережелер жоқ. Әуе қозғалысын басқарушылар заңсыз әрекеттердің немесе ұрлаудың салдарынан туындаған жағдайларды шешкенде, өздерінің ең жақсы қабілеттерін және тәжірибелерін пайдалануға тиіс. Әр елдің заңнамасына сәйкес, басқарушылар әскерилер сияқты тиісті органдарға хабарласып, ұрланған ұшақты сүйемелдейді. Басқарушылар байланысты ең аз деңгейде ұстап, ұшақтың қонуы мүмкін болғандықтан, ұшу-қону жолағын босатуға тиіс. Сот сондай-ақ Қорғаныс министрінің терроризм мәселелерінде конституциялық құқығы жоқ екенін, себебі бұл мемлекеттік және федералды полиция күштерінің міндеті екенін мәлімдеді. Германия Президенті Хорст Кёлер 2005 жылы заңға қол қойғаннан кейін Luftsicherheitsgesetz заңының конституциялық заңдылығын сот арқылы тексеруге шақырды.
Үндістан
2005 жылы тамыз айында Үндістан жаңа қашып кетуге қарсы саясатын жариялады. Бұл саясат Қауіпсіздік жөніндегі Кабинеттік комитетінің (ҚЖК) бекітуінен кейін күшіне енді. Саясаттың негізгі қағидалары: Кез келген қашып кету әрекеті елге қарсы агрессия актісі деп есептеледі және агрессорға лайықты жауап қайтарылады. Қашып кетушілер тірі ұсталған жағдайда сотқа тартылып, кінәлі деп танылып, өлім жазасына кесіледі. Қашып кетушілермен келіссөздер оқиғаны аяқтау, жолаушыларды сақындыру және адам өмірін сақтау мақсатында ғана жүргізіледі. Қашып кеткен ұшақ стратегиялық нысандарға бағытталған зымыранға айналса, атып түсіріледі. Қашып кеткен ұшақ қарулы истребительдермен сүйемелденіп, жерге қондырылады. Қашып кеткен ұшаққа ешқандай жағдайда ұшуға рұқсат берілмейді.
Any attempt to hijack will be considered an act of aggression against the country and will prompt a response fit for an aggressor. Hijackers, if captured alive, will be put on trial, convicted, and sentenced to death. Hijackers will be engaged in negotiations only to bring the incident to an end, to comfort passengers and to prevent loss of lives. The hijacked plane will be shot down if it is deemed to become a missile heading for strategic targets. The hijacked plane will be escorted by armed fighter aircraft and will be forced to land. A hijacked grounded plane will not be allowed to take off under any circumstance.
Америка Құрама Штаттары
11 қыркүйекке дейін қауіпсіздік шаралары "дәстүрлі" ұшақ қашқындауларға бағытталған еді. Сондықтан, ұшақтар қару ретінде қолданылатын, өзіне-өзі өлтіру мақсатымен жасалған ұшақ қашқындауларға қатысты ешқандай нақты ереже болған жоқ. 2003 жылы әскерилер күрес ұшқыштары осы жағдайды аптасына бірнеше рет дайындалатынын мәлімдеді.
Басқа елдер
Польша мен Ресей сияқты басқа да елдерде ұрланған ұшақтарды атып түсіруге қатысты заңдар немесе директивалар болған. Алайда, 2008 жылдың қыркүйегінде Польша Конституциялық соты Польша ережелерін конституцияға қайшы деп шешіп, оларды жойды.
Токио конвенциясы
Токио конвенциясы деп аталатын, әуе кемелерінде жасалған құқық бұзушылықтар мен басқа да әрекеттер туралы конвенция – 1969 жылдың 4 желтоқсанында күшіне енген халықаралық шарт. 2015 жылға қарай, оны 186 тарап ратификациялаған. Токио конвенциясының 11-бабында төмендегілер айтылған: 1. Егер ұшақтағы адам күш қолданып немесе күш қолдану арқылы қорқытып, ұшу кезінде әуе кемесін бұзуға, басып алуға немесе басқа да заңсыз басқаруға тырысса немесе мұндай әрекет жасалмақ болса, шарты жасасқан мемлекеттер әуе кемесін оның заңды командиріне қайтару үшін немесе оның басқаруын сақтау үшін барлық қажетті шараларды қабылдайды. 2. Алдыңғы тармақта қарастырылған жағдайларда, әуе кемесі қонған мемлекет оның жолаушылары мен экипажына сапарын мүмкіндігінше тезірек жалғастыруға рұқсат береді және әуе кемесі мен оның жүгін заңды түрде иеленуге құқығы бар тұлғаларға қайтарады. Конвенцияға қол қойған тараптар өз аумағында әуе кемесін заңсыз басып алу немесе оған қауіп туса, оны қайтару немесе бақылауда ұстау үшін барлық қажетті шараларды қабылдауға келіседі. Конвенцияның 8 және 12-баптарында белгіленгендей, ұшақ капитаны күдікті адамды ұшақ қонған кез келген елдің аумағында түсіре алады, ал ол ел мұндай әрекетке келісуге міндетті.
1. When a person on board has unlawfully committed by force or threat thereof an act of interference, seizure, or other wrongful exercise of control of an aircraft in flight or when such an act is about to be committed, Contracting States shall take all appropriate measures to restore control of the aircraft to its lawful commander or to preserve his control of the aircraft. 2. In the cases contemplated in the preceding paragraph, the Contracting State in which the aircraft lands shall permit its passengers and crew to continue their journey as soon as practicable, and shall return the aircraft and its cargo to the persons lawfully entitled to possession. The signatories agree that if there is unlawful takeover of an aircraft, or a threat of it on their territory, then they will take all necessary measures to regain or keep control over an aircraft. The captain can also disembark a suspected person on the territory of any country, where the aircraft lands, and that country must agree to it, as stated in Articles 8 and 12 of the convention.
Гаага конвенциясы
Әуе кемесін заңсыз басып алуды жобау туралы конвенция (Хаг конвенциясы деп белгілі) 1971 жылдың 14 қазанында күшіне енді. 2013 жылғы дерек бойынша, конвенцияға 185 мемлекет қосылған.
Монреаль конвенциясы
Монреаль конвенциясы – 1999 жылы ИКАО мүше мемлекеттерінің дипломатиялық мәжілісінде қабылданған көпжақты келісімшарт. Ол әуе апаттарының құрбандарына өтемақы беруге қатысты Варшава конвенциясының маңызды қағидаларын өзгертті.
Танымал мәдениетте
Супермен 1942 жылғы "Жапотерлер" анимациялық фильмінде жапон шпиондарының қақпасынан ұрлаған бомбалаушыдан Метрополисті құтқарады. 1997 жылғы "Авиация күштері" Голливуд фильмі "Авиация күштері" ұшағының қиянатқа ұшырауы туралы ойдан шығарылған оқиғаға негізделген. Ұрлау "Тербуленс" фильмдер трилогиясының орталық тақырыбы болып табылады. "Mission: Impossible 2" фильмінің басында фильмнің антагонистерінің бірі ұшақты ұрлайды. 2006 жылғы "United 93" фильмі 11 қыркүйек шабуылы кезінде ұрланған төрт авиакомпанияның бірі - United Airlines 93 рейсіндегі нақты оқиғаларға негізделген. 2012 жылғы "Қараңғы рыцарь: Қайта ояну" фильмінде ұшақты ұрлап, оны құлатып, адамды құтқару және оның өлімін сахналау көрсетілген. "Con Air" фильмінде АҚШ маршалдарының ұшағы борттағы қауіпті қылмыскерлер тарапынан ұрланады. "847 рейстің қанатында: Ули Дерикссонның әңгімесі" TWA 847 рейсінің қанатындағы оқиғаға негізделген телефильм. "57-жолаушы" террористер басып алған кезде әуекомпания қауіпсіздігі жөніндегі сарапшының жолаушылар ұшағындағы тұтқынға алынуын көрсетеді. "Executive Decision" фильмінде 400 жолаушысы бар Boeing 747 ұшағын алжирлік террористер ұрлайды, ал АҚШ теңіз және әскери арнайы күштері ұшақты қайтару үшін барлау ұшағын пайдаланады. "Skyjacked" 1972 жылғы фильм, онда Вьетнам соғысының ардагері әуе кемесін ұрлап, оны Кеңес Одағына апаруды талап етеді. 1986 жылғы "Дельта күштері" фильмі TWA 847 рейсін ұрлаған ливандық террористерден ұшақты қайтаруға тапсырылған арнайы күштер тобын көрсетеді. 2004 жылғы "Ричард Никсонды өлтіру" фильмі нақты оқиғаға негізделген, онда көңілі тоңған шина сатушысы 1974 жылы ұшақты ұрлап, Ақ үйге құлатуға тырысады. Оның әрекеті сәтсіз аяқталып, әуежай полициясы оны жаралайды. Полиция ұшаққа шабуыл жасамас бұрын ол өзіне-өзі қол жұмсады. 2006 жылғы "Жыландар ұшақта" фильмі - ұшақтағы улы жыландарды босату арқылы жасалған әуе қарақшылығы туралы ойдан шығарылған оқиға. "Гарольд пен Кумар 2" фильмінде екі АҚШ әуе маршалы Харольд пен Кумарды террористер деп қате түсініп, ұшақта ұстап алады. 2011 жылғы "Payanam" фильмі - ұшақ қанатындағы оқиғаға жауап ретінде үнді қауіпсіздік күштері жүргізген келіссөздер мен құтқару операцияларына негізделген. 2013 жылғы "Grand Theft Auto V" видео ойынында ойыншыға қару-жарақтың үлкен партиясын тасымалдайтын жүк ұшағын ұрлау міндеті жүктелген, ол ұшаққа шабуыл жасап, жүк бөліміне құлап, ұшақты басқару үшін күреседі. Кейін АҚШ Әуе күштері жүк ұшағын атып түсіреді, ойыншыны қашқызуды талап етеді. 2014 жылғы "Non Stop" фильмі ұшақ қанатындағы оқиғаны көрсетеді. Үндістандық "Neerja" фильмі "Pan Am" авиакомпаниясының 73-ші рейсінің Карачиде қанатындағы оқиғаға негізделген. 2016 жылы неміс теледидары "The Verdict" фильмін көрсетті, онда Бундесвердің әскери ұшқышы 70 000 адамға толы стадионға бет алған 164 адаммен ұшақты атып түсіреді. Теледидардан кейін Германия, Австрия және Швейцарияда дауыс беру өткізілді, көрермендердің 86,9%-ы пилотты кісі өлтіруге кінәлі емес деп дауыс берді. 2019 жылғы "7500" фильмі ұшақты жерге қондыру және қанатындағы оқиға кезінде кабинаны бақылау үшін күрескен ұшқыштың талпынысын көрсетеді. 2023 жылғы Apple TV+ түпнұсқалық сериалы "Hijack" Идрис Эльбаны Дубайдан Лондонға 7 сағаттық рейсіндегі қанатындағы оқиғаны бейбіт аяқтауға тырысатын талантты бизнес-келіссөзші Сэм рөлінде көрсетеді.