Кіріспе

Әскери қарсыластардың орналасуы туралы ақпарат

АҚШ-та геокеңістіктік барлау (GEOINT) – геокеңістіктік ақпаратты пайдаланып, суреттерді, сигналдарды немесе іздерді пайдалану және талдау арқылы Жердегі адам қызметі туралы алынатын барлау. GEOINT Жер бетіндегі физикалық ерекшеліктерді және географиялық координаттарға сілтемеленген іс-әрекеттерді сипаттайды, бағалайды және визуализациялайды. АҚШ Кодексінде анықталғандай, GEOINT суреттерден, суреттер арқылы алынатын барлаудан (IMINT) және геокеңістіктік ақпараттан тұрады. GEOINT білімі мен оған байланысты тәжірибе енді тек АҚШ үкіметіне немесе тіпті әлемнің жетекші әскери державаларына ғана тән емес. Сонымен қатар, Үндістан сияқты елдер GEOINT-қа арналған конференциялар өткізіп жатыр. Басқа елдер геокеңістіктік барлауды АҚШ-тан сәл өзгеше анықтағанмен, GEOINT деректері мен қызметтерін пайдалану тәсілі бірдей. Геокеңістіктік барлауды «орналасу барлауы» деп те атауға болады. GEOINT барлық элементтерді қамтығанымен, су және жағалау аймақтарының кеңістіктік элементтеріне назар аудару және оларды бөліп көрсету үшін HYDROSPATIAL термині қолданылады.

Кеңейтілген анықтама

GEOINT бейнелеудің барлық аспектілерін қамтиды (бұрынғы кеңістіктік барлау және бейнелеуден алынған өлшемдік және қолтаңбалық барлау (MASINT) және геокеңістіктік ақпарат пен қызметтер (GIS); бұрын карта жасау, картография және геодезия деп аталатын мүмкіндіктерді қоса алғанда). Оған электромагниттік спектрдің ультракүлгін сәулесінен микротолқынға дейінгі диапазондағы деректер, сондай-ақ нақты бейнелерді талдаудан алынған ақпарат; геокеңістіктік деректер; геолокацияланған әлеуметтік желілер; және спектралды, кеңістіктік, уақыттық, радиометриялық, фазалық тарих, поляриметриялық деректерді өңдеу, пайдалану, нақты және абстрактілі талдау, біріктірілген өнімдер (екі немесе одан көп дерек көзінен жасалған өнімдер) және деректерді өңдеу мен пайдалану үшін қажетті қосымша деректер мен қолтаңбалық ақпарат (әзірлеу, тексеру, модельдеу, деректерді мұрағаттау және таратуды қоса алғанда) кіреді, бірақ олармен шектелмейді. Мұндай деректерді жылжымайтын және жылжымалы нысаналардан электрооптикалық (инфрақызыл, орта толқынды инфрақызыл, қысқа толқынды инфрақызыл, термографиялық, спектралды, мультиспектралды, гиперспектралды, жоғалған ажыратымдылықтағы) құралдар, SAR (қимылдарды анықтау), байланысты сенсорлық бағдарламалар (активті және пассивті) және техникалық емес құралдар (далалық персоналмен алынған геокеңістіктік ақпаратты қоса алғанда) арқылы жинауға болады. Осы жерде кеңістіктік барлау, немесе көбінесе қолданылатын GEOINT термині – кеңістіктік деректер мен ақпаратты пайдалану және талдау арқылы Жер бетіндегі физикалық нысандарды (табиғи және жасалған) сипаттау, бағалау және визуализациялауға арналған барлау саласы. Кеңістіктік барлау деректеріне коммерциялық спутниктер, мемлекеттік спутниктер, ұшақтар (ұшқышсыз әуе кемелері [UAV] немесе барлау ұшақтары), сондай-ақ карталар, коммерциялық деректер базалары, халық санау мәліметтері, GPS координаттары, инженерлік схемалар немесе Жер бетінде орналасқан кез келген дискретті деректер кіреді. Адам географиясы, әлеуметтік-мәдени барлау және адам доменінің басқа да аспектілері демографиялық, этнографиялық және саяси тұрақтылық туралы деректердің кеңінен геолокациялануына байланысты GEOINT деректерінің маңызды бөлігі болып табылатынына көбірек мән берілуде. "Бұл заңдық анықтама GEOINT-тің ауқымы мен тереңдігі туралы жалпы түсінік береді" және "GEOINT кеңістіктік ақпарат пен бейнелеудің дәстүрлі көздерінен тыс барлау мен ақпарат түрлерін интеграциялау үшін одан әрі дамып, деректерге және талдауға емес, білімге баса назар аударуы керек" деген пікір қалыптасуда.

Негізгі қағидалар

Негізгі терминдер, мысалы, GEOINT және NGA, мемлекеттік саясат мақсатында жасалды. 1996 жылғы NIMA Заңы Ұлттық бейнелеу және карталау агенттігін құрды. Бұл NIMA-ға көптеген ақпарат көздері, барлау және сауда шеберлігі біріктірілуіне әкелді, ол кейін NGA-ға айналды. Содан кейін директор Джеймс Клэппер (2001–2006) бұл саланың атауын IMINT, SIGINT, MASINT, HUMINT сияқты GEOINT деп белгіледі. GEOINT-тің басқа геокеңістіктік талдау қызметінен қалай ерекшеленетіні туралы сұрақ кейде туындайды. Бакастоу кәсіби саланың ерекшелігі мен құндылығын анықтайтын белгілер ретінде келесі Бірінші қағидаларды ұсынды. Олар: GEOINT, геокеңістіктік ғылымдарға, геокеңістіктік технологияларға негізделген және шешім қабылдау үстемдігіне қол жеткізу үшін білім іздейтін шеберлік. Шешім қабылдау үстемдігіне қол жеткізу ақпаратты жоққа шығару және алдау (D&D) қажеттілігін тудыруы немесе талап етуі мүмкін. Талдау адам мен машинадан құралған команда ретінде жүзеге асырылады. GEOINT адамның іс-қимылының физикалық ландшафт пен Жер туралы адамның түсінігімен қалай шектелетінін көрсетеді. GEOINT уақыт өте келе өмірдің үлгілерін болжауға ұмтылады. Деректер мен техникалық жүйелер адамның көзқарастарын көрсетеді.

Геокеңістіктік деректер, ақпарат және білім

Геокеңістіктік деректер, геокеңістіктік ақпарат және геокеңістіктік білім терминдерінің анықтамалары мен қолданылуы тұрақты немесе нақты емес, бұл жағдайды одан бетер күрделендіреді. Геокеңістіктік деректерді (көбінесе) өңдеуден бұрын жинағыш немесе жинау жүйесінің нәтижесіне, яғни алынған деректерге қолдануға болады. Геокеңістіктік ақпарат – адам немесе машиналық процестер арқылы өңделген немесе құндылығы арттырылған геокеңістіктік деректер. Геокеңістіктік білім – геокеңістіктік ақпаратты түсіндіру немесе талдаумен бірге құрылымдау. Дерек, ақпарат, білім және даналық (DIKW пирамидасы) терминдерін анықтау қиын, бірақ оларды бір-бірімен алмастыруға болмайды. Әдетте, геокеңістіктік барлау – жер бетінде, үстінде немесе астындағы нақты бір орынға сілтеме жасауға болатын нысандар туралы жиналған деректер, ақпарат және білім ретінде анықталады. Барлау әдісі суреттер, сигналдар, өлшемдер мен ерекше белгілер, сондай-ақ адамдық көздерді, яғни IMINT, SIGINT, MASINT және HUMINT қамтуы мүмкін, егер барлау туралы ақпаратқа географиялық орналасқан жерді анықтауға болады болса.

Басқа "INT" -пен қатынасы

Осылайша, геокеңістіктік интеллект басқа "INT" түрлерімен теңдес емес, оны Жердің табиғи және құрылған нысандарының (биіктіктер мен тереңдіктерін қоса алғанда) біріктіретін құрылымы ретінде қарастыру дұрыс. Ол GIS-те жеке қабаттар түрінде, немесе карта мен сызбаға біріктірілген Жердің суреттері, сондай-ақ IMINT, SIGINT, MASINT, HUMINT және басқа да барлау көздері мен салаларынан алынған деректердің, ақпараттың және білімнің бар екендігін көрсетеді.

Басқа факторлар

GEOINT – бұл фотограмметрия, картография, кескіндерді талдау, қашықтан зондтау және жер бедерін талдау сияқты кеңістіктік дағдылар мен пәндердің әртүрлі жиынтығын қолданатын барлау ұйымдарының қызметтерінің кең ауқымын белгілеу үшін пайдаланылатын жаңа термин. Дегенмен, GEOINT – бұл бөліктердің қарапайым қосындысынан артық. Геокеңістіктік интеллектте қолданылатын кеңістіктік ойлау, географиялық кеңістікте түсіндірілетін кез келген ақпаратты немесе деректі синтездеуге мүмкіндік береді. Геокеңістіктік ақылдылық спутниктік немесе әуелік суреттерге тікелей тәуелді болмай, дербес алынуы мүмкін және IMINT (кескіндерден алынған ақпарат) -тан нақтырақ ажыратылады. Санжалдылық пен келіспеушіліктерге АҚШ Кодексінің 10-тарауының §467-де «кескіндер» немесе «спутниктік ақпарат» пен «геокеңістіктік ақпараттың» бөлінуі себеп болады, себебі кескіндер геокеңістіктік ақпараттың алуға немесе одан туындауы мүмкін түрлерінің бірі ретінде қарастырылады. Сондай-ақ, геокеңістіктік интеллектті нәтиже беру нүктесінде пайда болатын өнім ретінде қарастыруға болады, яғни қолданылатын дерек түрінен гөрі, нақты мәселелерді шешу үшін жүргізілетін талдау мөлшерімен анықталады. Мысалы, кескіндерден алынған көпірлердің өлшемдерінің тізімін қамтитын деректер базасы – «ақпарат», ал нақты мақсаттар үшін қолданылуы мүмкін көпірлерді анықтау үшін талдау жасап, нәтиже шығару – «интеллект» деп аталуы мүмкін. Сол сияқты, жағажай профильдерін қарапайым өлшеу – классикалық географиялық ақпарат жинау әрекеті, ал белгілі бір мақсатқа сәйкес келетін жағажайды таңдау процесі – талдау әрекеті, ал нәтижесі «интеллект өнімі» деп аталуы мүмкін. Осы формада, өнімдерінің анықтамаларын беруді қажет ететін агенттіктер (немесе, көбірек цинизммен, маркетингтік стратегия ретінде) оны әдетте қолданады деп есептеледі. Геокеңістіктік талдау «барлығы көргенді көру және ешкім ойламаған нәрсе туралы ойлау» немесе «мақсаттың ой картасын болжау» деп жеңіл-жеңіл анықталады. Алайда, бұл көзқарастар геокеңістіктік білімді құру – талдаушының күш салатын танымдық процесі екенін көрсетеді; бұл – ойлау арқылы қорытындыға келетін зихи еңбек. Геокеңістіктік ойлау, геокеңістіктік мәселені бейнелеу мен геокеңістіктік дәлелдеме арасындағы объективті байланысты құрады. Мұндағы бір топ әрекеттер, ақпарат іздеу, ақпаратты табуға бағытталған, ал екінші топ әрекеттер, мағына беру, ақпаратқа түсінік беруге бағытталған. Геокеңістіктік талдаудағы ақпарат іздеу және мағына беру әрекеттері Құрылымдық геокеңістіктік талдау әдісіне енгізілген.

Де-факто анықтама

Геокеңістіктік барлаудың іс жүзіндегі анықтамасы, бұл ғылымның кең халықаралық мәнерін жақсырақ көрсетеді, АҚШ Кодексінде берілген заңдық анықтамадан едәуір өзгеше. Бұл іс жүзіндегі анықтама: Геокеңістіктік барлау – білім саласы, процесс және кәсіп. Білім ретінде ол – шешім қабылдаушылардың іс-қимылдарына негіз болатын, адам қызметін сипаттауға, түсіндіруге немесе болжам жасауға қолдау көрсететін, тұтас кеңістік-уақыт контекстінде біріктірілген ақпарат. Процесс ретінде ол – деректер мен ақпаратты жинау, өңдеу, геокеңістік тұрғысынан талдау және шешім қабылдаушыларға тарату құралы болып табылады. Геокеңістіктік барлау кәсібі академиялық, мемлекеттік және жеке секторлардағы қызмет аясын, пәнаралық байланыстарды, біліктерді және стандарттарды белгілейді. Бұл Geospatial Intelligence-тың операциялық анықтамасы ретінде ұсынылған, ол АҚШ Кодексінің 10-тарауында берілген шектеулі анықтамадан ерекшелену үшін GeoIntel деген атауды қолдануға болады.