Кіріспе

Непал Федералды Парламентінің жоғарғы палатасы Ұлттық Ассамблея немесе Растрия Сабха – Непал Федералды Парламентінің жоғарғы палатасы, ал төменгі палата – Өкілдер палатасы. Ассамблеяның құрамы мен өкілеттіктері Непал Конституциясының 8 және 9-тарауларында белгіленген. Барлығы 59 мүшеден тұрады: әрбір жеті провинциядан 8 мүше әр провинцияның сайлау коллегиясымен сайланады, ал үкімет ұсынысы бойынша Президент үш мүшені тағайындайды. Мүшелердің өкілеттік мерзімі алты жылды құрайды, оның ішінде мүшелердің үштен бірінің өкілеттігі екі жыл сайын тоқтатылады.

Тарих

Ұлттық Ассамблеяға алғаш рет "Непал Корольдігінің 1990 жылғы Конституциясы" арналған, ол бұрынғы панчаят парламент жүйесін екі палаталы парламентке алмастырды. 1990 жылғы Конституция бойынша құрылған Ұлттық Ассамблея 2007 жылдың 15 қаңтарында таратылып, орнына бір палаталы Уақытша Заң шығару органы келді. Конституциялық жиналыстың екі сайлауын өткізгеннен кейін, ол бірліктік Заң шығару парламенті ретінде де жұмыс істеді. 2015 жылдың 20 қыркүйегінде қабылданған Конституция федералды парламенттің жоғарғы палатасы ретінде Ұлттық Ассамблеяны қарастырды.

Маха Сабха

Махасабха – 1959-1962 жылдары Непал Корольдігінің екіпалаталы парламентінің жоғарғы палатасы болды. 1951 жылғы революция жаңа конституцияны қабылдау процесін бастады, ол барлық атқару билігін Рана режимінен Шах әулетінің патшаларына қайтарды. Непал Корольдігінің 1959 жылғы Конституциясы, 1959 жылдың 12 ақпанында жарияланды, Махасабханы былай сипаттайды: «Парламент Ең Көңілді Мажарлығынан және Сенат (Маха Сабха) және Өкілдер палатасы (Пратенидхи Сабха) деп аталатын екі палатадан тұрады» (№ 18, Непал Корольдігінің Конституциясы, 1959 жыл). Махасабха екі жылдан астам уақытқа созыла алмады.

Растриялық панчаят

Растрия панчаят 1962 жылғы 16 желтоқсанда патша Махендра енгізген конституция болды. Ауылдық деңгейден бастап ұлттық деңгейге дейін төрт деңгейлі, жанама сайлау арқылы сайланатын кеңестер жүйесі құрылды. Растрия панчаят Непалды индуист мемлекет деп жариялады. 1990 жылғы халық қозғалысы абсолюттік монархия мен панчаят жүйесіне нүкте қойды.

Сайлау тәртібі

Жеті провинцияның әрқайсысы 8 мүшеден сайлайды, ал Непал Үкіметі 3 мүшені ұсынады және Президентке бекіту үшін ұсынады. Сайлау коллегиясы провинциялық мәжіліс мүшелерінен және провинция ішіндегі жергілікті билік органдарының төрағалары/әкімдері мен төраға орынбасарлары/әкім орынбасарларынан құралады. Әрбір провинциялық мәжіліс мүшесінің дауысының салмағы 48, ал әрбір төраға/әкім/вице-төраға/әкім орынбасарының дауысының салмағы 18-ге тең. Әр провинциядан сайланатын сегіз мүшенің үшi әйел, бiрi – далит қауымынан, ал бiрi мүгедек немесе азшылық өкілі болуы керек. Әр сайлаушы төрт дауыс бюллетені алады: үш бос орынға, үш әйел орынға, далит орынға және мүгедек немесе азшылық орынға арналған. Үш ашық және үш әйел орынды бір ауыстырылатын дауыс жүйесімен, ал қалған екі орынды көпшілік дауыспен (FPTP) толтырады. Сайлауды Сайлау комиссиясы өткізеді.