Кіріспе

1973 жылы Томас Трайонның романы – американдық жазушы Томас Трайонның 1973 жылғы фольклорлық қорқыныш романы. «Нью-Йорк Таймс» бестселлері болған бұл кітап 1978 жылы NBC телеарнасында «Harvest Home-ның қара құпиясы» деген атпен шағын сериал болып түсірілді, онда Бетт Дэвис (Мэри Фортуна рөлінде) және Дэвид Акройд (Ник Константин рөлінде) ойнады. Сериал көбінесе кітаптың сюжетіне адал болды; алайда, фильмде басты кейіпкердің аты Нед Константиннен Ник Константинге өзгертілді.

Сюжет

Нед Константин, оның әйелі Бетани ("Бет") және олардың қызы Кейт Нью-Йорк қаласынан Коннектикут штатының оқшауланған ауылы Корнуолл Кумбеге көшіп келеді, онда ауыл тұрғындары "ескі жолдарды" ұстанып, заманауи ауыл шаруашылығы әдістерінен бас тартып, сыртқы әлеммен өте шектеулі қарым-қатынаста болады. Бірде "біз басқалармен араласпаймыз, олардың да бізбен араласпауын күтеміз" деген сөз бар. Ауыл тұрғындары жүгері өсірумен байланысты бірқатар мерекелер өткізеді. Ең маңызды мейрам - "Жемісті үй" мейрамы, ол жеті жылда бір рет өткізіледі. Нед бұрынғы колледж профессоры, қазір соқыр және үйде тұрып жатқан Роберт Додтпен дос болады. Нед сияқты Роберт те бір кездері Корнуолл Кумбке ауылында туған әйелі Мэггидің еркімен көшіп келген аутсайдер болған. Нед сонымен қатар басқалармен қатар, қазіргі рәсімдік "Жас өнімнің иесі" болып қызмет ететін Джастин Хукпен, Джастиннің әйелі Софимен, оның жақын арада болатын "Мас ойыншығында" таңдаған "Мас қыз" және Ескі жолдарды ұстанып жүрген ата-анасы ауыл шаруашылығы колледжіне бару арманын ұшыратқан жас жігіт Ворти Петингермен кездеседі. Ауылдағы ең маңызды адам - Мэри Фортуна. Ауылдың дәрігері және акушері "Жесір" деп аталады, ол баласыз және күйеуі Клемнің көптен бері қайтыс болғаннан бері жесір. Екі рет Кейт ауыр астма шабуылға ұшырағанда, Жесір Фортуна оның өмірін құтқарады. Кейін ол Кейтті толықтай сауықтыратын үй дәрілерін тағайындайды. Бет пен Кейт Жесірге құлшылық етеді, бірақ Нед оның шөптік дәрілеріне күдікпен қарайды және оның қаладағы күмәнсіз ықпалын көреді. Осы арада, Ворти келесі "Жемістер иегері" болып таңдалады, ол жеті жылдық қызметінің соңында Джастинды алмастырады. Ворти Жүзімнің Иесі болғысы келмейді, бұл атақты құрмет деп түсінген Недті шатастырады. Діндар шіркеуде қашып кету алдында жүгеріге қарғыс айтады. Жесір әйел Ворти енді "жаман" болып, егер ол қайтып келсе, ауылдан аластатылатындығын хабарлайды. Осы арада, Вортидің ата-анасы мен олардың мүлкі ұлының кетуіне байланысты, олар кінәсіз болса да, "оны дұрыс тәрбиелегеніне" наразылық білдіреді. Нед жасырын түрде Вортиге ауылдан қашу үшін ақша береді, ал Ворти оған хат жазуға уәде береді. Нед ауыл тұрғындарының әйелдерімен бірге егін жинау үшін құдайсыз құнарлылық рәсімдерін орындайтынын түсінеді. Ол алдағы Жаттығу Үйіне күмәндана бастады, бірақ оған ең көп айтатыны "бұл ер адам да, әйел де айта алмайтын нәрсе" деп айтады. Осы арада Вортидің Хартфордтан Недке (псевдонимді қолданғанына қарамастан) жазған хатын хатшы Тамар Пенроуз ұстап алады. Ол Вортидің мекенжайын көрсетті. Оны ұрлап әкелу үшін әскер жіберілді, кейін ол ауылда өлтірілді. Нед Вортидің денесі "Жарқалту түнінде" үлкен отта жанған, ал оны жұлдызшалардың арасына тастаған жерін көріп қорқады. "Жемістік үй" күні Джастиннің әйелі Софи күтпеген жерден өз-өзіне қол жұмсайды. Ол жесірдің бұйрығы бойынша құрметті жерге жерлеуден бас тартылады, Нед оны осы қатыгездік үшін айыптайды. Недпен ойнаған мысық пен мысық ойынын тастап, ол оны елден шығарылған деп жариялайды және оны ауыл түрмесіне қамап, оны Орақ үйіне араласпауы үшін ұстап алады. Содан кейін барлық әйелдер басқа жүгері қызын таңдауға кетеді. Нед есірткіден қорқып, тамақ жемейді. Ол қашып құтылып, үйіне оралғанда, көлігі жоғалып, телефоны өшірілгенін көреді. Нед Роберт Додтқа көмек сұрауға барады, бірақ ол "Жемістік үй" кешінде барлық телефондар өшіріліп, таң атқанша барлық көліктер тәркіленетінін, ал барлық ер адамдар үйлеріне қамалатындығын айтады. Роберт өзінің де "Жемістік үйдің" құпиясын ашуға тырысқаны үшін соқыр болғанын айтады және Недке қайтадан сыртқа шықпауын сұрайды. Әйелі мен қызы үшін қорқып, Нед ескертуді елемей, ауылға қайта оралады. Нед жаңа жүгері қызын (ол оны екі цикл бұрын жүгері қыз болған Тамар Пенроуз деп санайды) және Джастинді және ауыл әйелдерін Жігіт үйіне қарай кетіп бара жатқандарын көруге уақытында келеді. Нед олардан алда жүгіреді. Жүгері қыз пердесін алып тастап, өзін Бет екендігін көрсетеді. Нед қорқып айқайлағанда, әйелдер оны ұстап алады және жесір әйел тоқтатқанға дейін өлтіру алдында болады, ол Бет пен Джастинді (екеуі де есірткіден) жыныстық қатынасқа түсуге мәжбүр етеді, бұл символикалық түрде Жүзімнің Иесі мен жүгері қызын біріктіреді. Джастиннің жыныстық қатынасы толып жатқанда, Тамар оның мойнын орақпен кесіп алады. Содан кейін әйелдер оның қанын жинап алып, егіндіктерге бүркіп тастайды. Нед қашып құтылуға тырысады, бірақ әйелдер оны қоршап алып, Роберт Додтқа жасағандай, соқыр етеді. Бірнеше айдан кейін Нед Бет жүкті екенін және Кейт келесі жүгері қызы болатынын біледі. Недтің отбасы Корнуолл Кумбеге көшуге рұқсат алды, себебі ауылға жаңа қан қажет болды деуге болады.

Қабылдау

1973 жылы Kirkus Reviews журналы кітапты "көптеген бұрынғы американдық туындыларға ғана емес, тіпті олармен де байланысты, кейде оларды мойын орап тастайды – кітаптың соңғы, мазмұны мол үштен бірін оқуға дейін тым көп нәрсені іске асыру керек" деп сипаттады. Стивен Кинг өзінің бәсекелесінің романын сынға алып, 1976 жылы The New York Times газетіне ("Сейлемнің үйі" жарықтанғаннан кейін бір жыл өткен соң) былай деп жазды: "Бұл керемет кітап емес, керемет қорқыныш роман емес, тіпті керемет күдік тудыратын роман да емес. Бейстселлер тізімінен гөрі мынаны есте сақтаңыз: әрбір сөйлем, әрбір абзац – бұл шынайы кітап; ол Трайон айтқысы келгенді дәл айтатын адал кітап. Егер ол айтқысы келген нәрсе Милтон деңгейінде болмаса да, мынасын біліңіз: қырық жылдан кейін, біздің көпшілігіміз жер астында болғанда да, кітапханалардағы "Жеміс жинау" романының көшірмелері жыл сайын қайтадан бауланатын болады".