Кіріспе

Англияның Жоғарғы сотының судьясы Джон Итон Калторп Блофелд (2 сәуір 1913 – 7 маусым 1987) – Азия философиясы және дінтануы, әсіресе даосизм мен қытай буддизмі саласындағы британдық жазушы.

Ерте өмір

Блофельд 1913 жылы Лондонда дүниеге келді. Жастық шағында ол Гаутама Будданың кішкентай мүсінін кездестірді және оның не екенін білмей, оған ие болуға зор құштарлық сезінді, содан кейін жеке гүлдер сыйлап, әр түн сайын оның алдында тағзым етті. Осындай тәжірибелер Блофельдті қайта тууға сендіруге және бұрынғы өмірінде Қытайда буддист болғанына әкелді. Ол Хейлибери колледжінде, содан кейін Кембридж университетінің Даунинг колледжінде оқыды, онда ол табиғаттану ғылымдарын зерттеді, бірақ бітірген жоқ. Оның орнына ол екінші курста Қытайға саяхаттау үшін оқуын тастады. 1932 жылдан 1935 жылға дейін Гонконгте тұрып, Коулундағы Мунсанг колледжінде ағылшын тілінен сабақ берді және кантон тілін үйренді. 1935 жылдың жазында ол Тяньцзиньдегі Хэбэй өнеркәсіп академиясында оқытушы болып жұмысқа орналасып, Қытайға көшті, оның сабақ кестесі аптасына үш түн Пекинде өткізуге мүмкіндік берді. 1937 жылдың жазында отбасылық мәселелер оны Англияға қайтаруға мәжбүр етті, сондықтан жапондықтар Солтүстік Қытайды басып алған кезде ол онда болған жоқ.

Соғыс жылдары және одан кейінгі кезең

1937 жылдың қыркүйегінде Гонконгқа оралған ол негізінен Қытайда тұрып, 1949 жылға дейін Қытайды аралап, монастырлар мен барлық қасиетті тауларды аралап, моңғол ламаларымен, Дзен шеберлерімен, даосистік даналармен және басқалармен сөйлесті. Ол біраз уақыт Пекинде тұрып, Азияны (Тибет, Моңғолия, Қытай, Үндістан және Бирма) аралап, сол діндердің өз жаттықтаушыларының арасында өмір сүрген жерлерін зерттеді. Ол даосы эремиттерімен (құңқыздармен) сөйлесіп, монастырларда уақыт өткізді және осы кезеңде Қытайдың рухани мәдениетінің қаншалықты жанды екенін сезінді. Блофельд Хсу Юнның шәкірті болды, бірақ іс жүзінде Хсу Юнның шәкірттерінен Юньнань провинциясының Куньминге жақын маңдағы монастырда Чан медитациясын үйренді. Сондай-ақ, ол ваджраяна ілімдерін де қабылдады. 1937 жылдан бастап ол Оңтүстік Қытай мен Оңтүстік-Шығыс Азияны аралап, Гуйлин, Ханой, Куньминге (онда он ай бойы Хуа Тинг монастырында медитация жасады) барып қайтты, соңында Гонконгқа оралып, Кай Так Бундтағы Мунсан колледжінде сабақ берді. Бірақ бірнеше айдан кейін ол 1939 жылы Лондон университетінің Шығыс және Африка зерттеулер мектебіне түсіп, қытай, жапон, корей және малайзия тілдерін оқыды. Оның академиялық оқулары екінші дүниежүзілік соғыс салдарынан үзіліске ұшырады. Бір жыл оқығаннан кейін ол қарсы барлау қызметіне қатысты (әйтпесе, қай қызметке түсетінін таңдау мүмкіндігі болмай, әскерге шақырылар еді), жақын арада жоғарылатылып, қытай тілін білуіне байланысты Чунциндегі Британ елшілігіне мәдени атташе ретінде жіберілді. Соғыс аяқталғаннан кейін Блофельд Англияға оралып, алты ай ішінде Кембридж университетінде әдебиет мамандығы бойынша магистр дәрежесін алды. 1946 жылы ол Хэбэйге ұшып барды. Ол Қытай Ұлттық үкіметінің грантына ие болып, Тан дәуірінің буддизмін зерттеді және Ши Фан университетінде ағылшын тілінен сабақ берді. Коммунистердің билікті басып алуының алдында екенін сезіп, Блофельд жүкті әйелімен бірге Пекиннен қашып кетті. Кейін Гонконгте (1949–1951) және Бангкоктағы Чулалонгкорн университетінде (1951–1961) ағылшын тілінен сабақ берді. Осы жылдары ол Дарджилингке барып, Ньингма ұстаздарынан, соның ішінде Дудджом Ринпоче мен Додрупчен Ринпочеден сабақ алды. Блофельд Біріккен Ұлттар Ұйымында (ECAFE, кейін ESCAP – Азия және Тынық мұхит аймағы үшін экономикалық және әлеуметтік комиссия) (1961–1974) жұмыс істеді, содан кейін зейнеткерлікке шықты. Кейінгі жылдары Америка мен Канадада кең ауқымды лекциялық турлар өткізді (1978–1980), содан кейін қытай тілінің композициясы мен әдебиетін зерттеді. Оның зерттеулері мен Қытайдың даналары мен мистикалық тұлғаларымен жинаған тәжірибесі ерекше қызығушылық тудырады, себебі ол осы салаға ескі феодалдық қытайлық мәдениетіне қатысты барлық байланыстарды жоюға бағытталған Мәдени революциядан бұрын кірді. Оның кездестірген діни тәжірибелер мен сенімдерге деген көзқарасы әрқашан осы жанды руханиятқа деген құрметімен ерекшеленді. Саяхаттары мен зерттеулерінің бастапқы кезеңінде ол жергілікті тілдерді жақсы білмеді және сол діндердің шамандық элементтеріне күмәнмен қарады. Бірақ зерттеулері Азиялық ойлаудың күрделі символикасына тереңірек енген сайын, ол көрінісін кеңейтіп, өзі де терең рухани адамға айналды. Блофельд Ред Пайнның аударма жұмысына жетекшілік етті. Ред Пайнның айтуынша, Блофельд "әр түнде бірнеше сағат бойы жаттығулар жасап, өз ісін жақсы көретін өте шыншыл буддист еді. Ол ешқашан үйренуді тоқтатпады деп ойлаймын".

Жеке өмір

34 жасында Блофельд Чан Мей Фанға үйленді, ол туралы ол былай деп жазды: "Ол жартылай маньчжур, жартылай қытай еді. Ол өте жақсы мінезді, ақылды және қабілетті әйел болды, бірақ ол тым көп дауласатын! Бұл "Аспан кінәлілерді жазалайды" деген ежелгі мақалдың бекер сөз емес екенін көрсетеді". Оның тұңғыш баласы Минг Де ("Нұрлы мінез") есімді ұл болды, ол Блофельд Пекин коммунистер басып алған жылы Гонконгте дүниеге келді. Бір жыл өткен соң, оның қызы Шу Чан ("Қар аруы") дүниеге келді. Ол 74 жасында Таиландтың Бангкок қаласында рактан қайтыс болды. Оның күлі 1951 жылы ол салған қытайлық Гуань Инь ғибадатханасында құрметпен сақталған.