Кіріспе

Аллен М. Самнер класының эсминшісі. USS Moale (DD 693) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің екінші эсминшісі.

Есімдес

Эдвард Моалл 1866 жылдың 10 қыркүйегінде Арканзас штатының Литтл-Рок қаласында дүниеге келген. 1882 жылы теңіз курсанты болып тағайындалды және 1889 жылдың 1 шілдесінде лейтенант болып кірісті. 1898 жылы "Хелена" канонерлік қайығында офицер болып қызмет еткен кезде Сантьяго-де-Кубадағы испандық құрлық және теңіз күштеріне қарсы операцияларға қатысты, соның ішінде 3 шілдедегі теңіз шайқасына. "Хелена" кейін шығысқа қарай, Жақсы Үміт мүйісін айналып, Үнді мұхиты арқылы Филиппинге бет бұрды. Сол жерде лейтенант Моалл Филиппин-Америка соғысы (1899-1900) кезінде АҚШ армиясына көмек көрсету мақсатында Лусонның солтүстігіндегі операцияларға қатысты. Кейін лейтенант Моалл "Синдия", "Сан-Франциско", "Чикаго" және "Бруклин" кемелерінде қызмет етті. Ол 1903 жылдың 23 қазанында Мэриленд штатының Балтимор қаласында 1899 жылы Кагаян аңғарының (Филиппин) батпақтарындағы жерлік операциялар кезінде жұққан аурудан қайтыс болды.

Құрылыс және іске қосу

Моалл кемесі 1943 жылдың 5 тамызында Нью-Джерси штатындағы Кеарни қаласындағы «Федералды кеме құрылысы және құрғақ док» компаниясында салынды. 1944 жылдың 16 қаңтарында суға түсірілді. Кеменің қанаттас атауын Лейтенант Моалл кішінің келіні, Э.С. Моалл ханым берді. Ал 1944 жылдың 28 ақпанында Бруклин теңіз базасында комиссияға қабылданды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Бермудадағы тексеруден кейін Моал Атлант мұхитының жағалауында экспериментальдық сынақтар жүргізу және эсминецтер экипаждарын дайындау үшін қалды. 21 тамызда ол жаңадан тағайындалған Миссури, Аляска және 120-шы эсминецтер дивизиясымен (DesDiv 120) кездесті және Британдық Батыс Үндістандағы Тринидадқа бағыт алды. 15 қыркүйекте Перл-Харборда Тынық мұхиты флотының эсминецтер командиріне (ComDesPac) хабарлап, 23 қазанға дейін кемелерді тексеру, түнгі атыс және жағалауға бомбалау жаттығуларын өткізді. Содан кейін ол Батыс Каролинаға 60-шы эсминецтер эскадрильясының (DesRon 60) құрамында жөнелді. 5 қарашада Улитиге келді, 3-ші флоттың жылдам әуе тасымалдаушылар тобына (TF 38, кейін 5-ші флоттың TF 58) қосылды және сол күні әуе кемелерін қорғау үшін ұшақтары Лейте, Лусон және Миндародағы жапон нысаналарына шабуыл жасады. 22 қарашада Улитиге оралған ол 27-сі күні 7-ші флотқа қызмет ету үшін қайтадан жолға шықты. 29 қарашада Сан-Педро шығанағында 77.2 (TG 77.2) жұмыс тобына қосылып, Лейте шығанағын қарауылдады және Ормок шығанағы шайқасына қатысты. 1944 жылғы 2 желтоқсанда оған Ален М. Самнер және Купер эсминецтері қосылды. Үш эсминец тығыз суларда, үнемі әуе шабуылынан, екі жапон эсминецінен, бірнеше торпедолық катерлерден немесе жылдам моторлы қайықтардан, сондай-ақ бір немесе бірнеше су асты кемелерінен және жағалау батареяларынан қиындық көрді. Жапондық Кува эсминеці үш кеменің атысымен батып кетті, ал жапондық Take эсминеці Куперді торпедалап, 191 экипаж мүшесі мен 13 офицердің қазасына себеп болды. Моалде үш адам қаза тауып, жиырма бес адам жарақат алды. Ален М. Самнерде қаза болғандар жоқ, бірақ 11 адам жарақат алды. 12 желтоқсанда Моалл TG 77.3-ке ауысты және Миндаро шабуыл күштерімен бірге қарауылдық позицияға көшті. 15 желтоқсанда Мангарин шығанағындағы көлік аймағында әскерлерге оттық қолдау көрсетті және кемелер үшін әуе шабуылына қарсы қорғаныс жасады. Онға жуық камикадзе десанттық әскердің LST кемелеріне шабуыл жасады. Моалдықтар кем дегенде бір ұшақты атып түсірді, бірақ екі кемеге соққы тиді. Моал LST 738 кемесімен бірге өртке қарсы күреске көмектесті, зақымдалды, бірақ LST кемесі тасталып, батып кетті. Моалда бір адам қаза тауып, он үш адам жарақат алды. Моалл LST 738 кемесінен 88 аман қалған адамды, оның ішінде кеме капитанын да алып шықты. Моалл 17 желтоқсанда Лейте шығанағына қарай жүзіп кетті. Келесі күні ол Улитиге дейін жүкті жылдамдықпен тасып, сол жылдың соңына дейін кері қайтып келді. 1945 жылғы 3 қаңтарда ол тағы да шабуыл аймағына қарай бет алды. Вице-адмирал Джесси Олдендорфтың бомбалау және өртке қарсы қолдау тобының TG 77.2 командасымен бірге 6 қаңтарда Лузонға келді және Сан-Фернандо мен Лингаен шығанағындағы жау топтамаларын бомбалаған кезде ауыр кемелерді теңізге қарай тексеруді бастады. 9 қаңтарда ол оқ-дәріге қолдау көрсету міндеттерін қолға алды, мұндай міндеттерді су асты кемелеріне қарсы және әуе шабуылына қарсы операциялармен ауыстырды. Эсминец 22 қаңтарға дейін Лузонды қорғайтын топпен жұмыс істеді. Содан кейін Лейтеге оралды, одан 5-ші флотқа қосылды және Улитиге оралды. 10 ақпанда күш Улитиден шығарылды және 16-17 ақпанда Иво Джимадағы жапон қорғаныстарына көмек жіберуге жол бермеу үшін жаудың астанасына қарсы соққылар жасалды. 16 ақпанда DesRon 60 екі кемесі, Бартон және Инграхам, соқтығысқан кезде зақымдалды және 17 ақпанда Моалл оларды Сайпанға алып бару үшін бөлінді. Жолда Моалл жаудың қарулы сауда кемесі мен шағын жағалау кемесін батыруға көмектесті. 18 ақпанда қайтару туралы бұйрық берілді, ол 19 ақпанда TG 58.4 командасымен кездесті және 21 ақпанда Iwo Jima-да теңіз жауынгерлерін әуеден қорғап жатқан тасымалдаушыларды тексерді. Кеме палубасына үлкен зақым келген және No 1 ақпанда Моалл вулкан аралдарынан шығып, Перл-Харборда жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін шығысқа қарай жүзіп кетті. 3 маусымда ол Улитиге оралды. 7 маусымда Окинавадағы Хагуси Анкориджге келді, ол CTG 31.5 командасына хабарлап, дереу осы аймақтың әуе шабуылына қарсы қорғанысының бір бөлігіне айналды. 27 маусымға дейін ол радиолокациялық пикет станцияларында қызмет етті, онда қауіп әлі де бар және ескертулер жиі болды, тіпті қысым сәуір мен мамырдағыдай үлкен болмады. 28 маусымда Моалл Лейтеге жөнелді, онда ол Үшінші флоттың 32.12-ші жұмыс тобына қосылды және Окинаваға "Джуно" операциясы кезінде мина сыпырушыларды жабу үшін күш құрамында әрекет ету үшін оралды. Айдың соңында Моалл тағы да Лейте аралының Сан-Педро шығанағында тоқтады. Сонда, 15 тамызда ол жапондықтардың капитуляциясы туралы хабар алды. 20 тамызда ол Жапония жағалауында TG 38.4 командасымен кездесу үшін жолға шықты және келесі бір ай бойы сол жағалауда ауа райының жағдайына қадағалау және әуе маршруттарының радио маяғы ретінде қызмет етті. 27 қыркүйекте ол Токио шығанағынан шығып, Гуам арқылы батыс жағалауына және бейбіт уақыттағы міндеттерге бет алды.

1945-1973 жылдар

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін «Моал» кемесінің міндеттері әртүрлі болды. Ол соғыста қаза болғандардың алғашқы партиясын АҚШ-қа жеткізу құрметіне ие болды. «Моал» 1946 жылдың 21 мамырына дейін батыс жағалауда дислокацияланып, содан кейін «Кроссроудс» операциясына қатысу үшін TF 1 тобына қосылу мақсатында Бикиниге аттанды. Бұл операция атом бомбасын сынаумен байланысты болды. 22 тамызда кеме батыс жағалауға қайтып оралып, Пьюджет-Саунд кеме құрылыс-жөндеу зауытында күрделі жөндеуден өтті. 1947 жылдың қаңтарында жөндеу аяқталып, наурыз айына дейін Калифорния жағалауында операциялар жүргізілді. Содан кейін ол 6 айға батыс Тынық мұхитына жол тартты, ал кейін Сан-Диегодағы Флоттық гидроакустикалық мектепке оқу-жаттығуларға қатысу үшін бағытталды. 1949 жылдың көктемінде «Моал», 72-ші эсминецтер дивизиясымен бірге Атлантика флотына ауыстырылды. Сәуірдің соңында Норфолкке келгеннен кейін, ол 1950 жылдың қарашасына дейін Атлантиканың батысында оқу-жаттығуларға қатысты, содан кейін 6-шы флоттың алғашқы миссиясына қатысу үшін шығысқа қарай бет бұрды. 1953 жылдың 24 сәуірінде «Моал» әлемді айналып сапарға шықты. Бұл сапар Норфолк, Вирджинияда 27 қазанда аяқталды. Сапар барысында эсминец 4 ай Корея жағалауында БҰҰ күштерімен бірге болды. Маусым және шілде айларында ол TF 77 және TF 95 топтарымен бірге жұмыс істеді, соғыс тоқтағаннан кейін қауіпсіздік патрулінің құрамында қалды. 1954 жылдан 1969 жылға дейін «Моал» кемесінің жұмыс кестесіне Атлантика, Солтүстік теңіз және Кариб теңізіндегі операциялар кірді, ал 6-шы флоттың міндеттерін орындау үшін Жерорта теңізіне жүйелі түрде ауысып отырды. Осы кезеңдегі оның мансабындағы маңызды оқиғалар: 1956 жылғы Суэц дағдарысы кезінде Шығыс Жерорта теңізіндегі патрульдік міндеттер; 1962 жылдың мамырында астронавт Скотт Карпентердің «Меркурий-7» миссиясы үшін құтқару кемесі ретіндегі қызметі; 1962 жылдың қазан-қараша айларында Куба зымыран дағдарысы кезінде Кубаға қатысты американдық блокадаға қатысу; және 1964 жылы Кипрден американдық азаматтарды эвакуациялауға дайындық күйінде болу. 1967 жылы «Моал» Атлантика флотында су астына қарсы күрес (ASW) бойынша үздік көрсеткені үшін ASW жүлдесіне ие болды. Ол сонымен қатар 10-шы эсминецтер эскадрильясы үшін «Е» жарыс тиімділігі сыйлығын жеңіп алды. «Моал» өзінің қызметін Бруклин әскери-теңіз базасында орналасқан 302-ші резервтік эсминецтер эскадрильясының құрамында аяқтады. «Моал» 1973 жылдың 2 шілдесінде қызметтен босатылды.

Марапаттар

Моалл Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін бес ұрыс жұлдызына және Корея соғысы үшін бір жұлдызға ие болды. Ол сонымен қатар "Е" соғыстық тиімділік сыйлығы мен суастына қарсы күрес трофейін алды.