Кіріспе
Мидың өзгеруі
Нейрохакинг – биохакингтің миға қатысты бір саласы. Нейрохакерлер рефлекстерді жақсарту, оқу жылдамдығын арттыру немесе психологиялық ауруларды емдеу үшін "миды хакерлеу" арқылы өзін немесе басқаларды жетілдіруге тырысады. Қазіргі заманғы нейрохакинг қозғалысы 1980 жылдардан бері дамып келеді. Дегенмен, мидың қызметін күшейту үшін шөптік қосымшалар жүздеген жылдар бойы қолданылып келген. Бұл сала бойынша зерттеулердің тоқтатылған қысқа кезеңнен кейін, нейрохакинг 2000 жылдардың басында қайтадан қызығушылық тудырды. Қазіргі таңдағы нейрохакингтің көп бөлігі үй жағдайында қолданушылардың өздігінен жасау (DIY) әдістері арқылы жүзеге асырылады. Психологиялық бұзылулар мен сырқаттарды емдеу үшін күрделірек медициналық құралдар имплантациялануы мүмкін.
Neurohacking is a subclass of biohacking, focused specifically on the brain. Neurohackers seek to better themselves or others by “hacking the brain” to improve reflexes, learn faster, or treat psychological disorders. The modern neurohacking movement has been around since the 1980s. However, herbal supplements have been used to increase brain function for hundreds of years. After a brief period marked by a lack of research in the area, neurohacking started regaining interest in the early 2000s. Currently, most neurohacking is performed via do it yourself (DIY) methods by in home users. More complex medical devices can be implanted to treat psychological disorders and illnesses.
Электр тоқтарын беру
Миға электр тогын жеткізудің үш әдісі бар: терең ми стимуляциясы (DBS), транскраниалды магниттік стимуляция (TMS) және транскраниалды тұрақты ток стимуляциясы (tDCS).
Терең миды ынталандыру (DBS)
ДБС – миға электр құрылғысын немесе нейростимуляторды имплантациялау процедурасы. Нейростимулятор – ұшында электродтары бар жұқа сым. Миға электр тогының төмен деңгейі жіберіледі. Электродтардың орналасуы емделіп жатқан неврологиялық ауруға байланысты. "Нейралинк" компаниясы өздерінің ДБС құрылғысына 96 жіпше бойымен таратылған 3072 электродқа дейін енгізілетініне үміттенеді, сондай-ақ жіпшелерді имплантациялау процедурасы ЛАСИК көз операциясы сияқты аз инвазивті болады деп күтеді.
Транскраниалды магниттік стимуляция (ТМС)
ТМС шағын электромагниттік катушка арқылы сол жақ алдыңғы ми қабығына магниттік энергияның қысқа импульстарын жібереді. Кейбір зерттеулер ТМС-тің танымдық қабілеттерді және қозғалыс өнімділігін жақсартатынын көрсеткен. Басқа зерттеулер ТМС пен жоғалған естеліктерді қайтару мүмкіндігі арасындағы байланысты қарастырды.
Транскраниалды бірқалыпты токпен ынталандыру (tDCS)
Ми жасушалары, немесе нейрондар, нейрондар арасындағы синапстар арқылы сигналдарды жібереді. Экспозициялық терапия пациенттің санасын қайта бағдарлайды, белгілі бір сезімге немесе белгілі бір факторларға байланысты қорқынышты азайтуға көмектеседі. Қауіпсіз және бақыланатын виртуалды шындық ортасында жағдайлармен бетпе-бет кездесу арқылы пациент осы жағдайлармен байланысты үлкен қысымды азайта алады. FDA Паркинсон ауруы мен дистонияны емдеу үшін DBS құрылғыларын бекітті. DBS сонымен қатар Туретт синдромын, эпилепсияны және депрессияны емдеу үшін де қолданылған, бірақ оларды қауіпсіз деп санамас бұрын осы салаларда қосымша зерттеулер қажет.
Адамды жақсарту
Адамның өмірлік тәжірибесін арттыру – нейрохакингтің тағы бір қолданысы. Бұл әдістерге қарапайым ми жаттығулары, химиялық күшейткіштер және миды электрмен стимуляциялау кіреді. Кофеин – күнделікті өмірде адамның өнімділігін арттырудың тиімді тәсілі. Кофеин – әлемдегі ең көп қолданылатын зат (адамдар күніне 1,6 миллиард келіге жуық ішеді) және адамдардың нейрохакинг жасауының ең көп таралған жолы. Кофеин есте сақтау, әлеуметтік қарым-қатынас және сергектікті жақсартады.
Ақпаратты қайтару
Нейрохакингтің үшінші негізгі қолданысы – мидан ақпаратты алу. Бұл көбінесе ми машинасының интерфейсін (BMI) пайдалануды қамтиды – мидағы электр сигналдарын өлшеуге арналған құрал. 2016 жылы зерттеушілер адамның цифрлық контентке деген қызығушылығын оның ЭЭГ-ін (электроэнцефалограмма) мониторингтеу арқылы модельдеді. Зерттеушілер пайдаланушыдан «Википедия» мақалаларын оқуды сұрады. ЭЭГ деректерінен олар пайдаланушының әрбір тақырыпқа деген қызығушылығына сүйене отырып, келесі оқығысы келетін мақаланы болжады. Зерттеушілер бұл тәсілді «ешқандай тікелей пайдаланушы араласуынсыз ақпаратты ұсынуға» болады деп мәлімдейді. 2019 жылдың шілдесінде Neuralink – имплантацияланатын ми машинасының интерфейстерін әзірлеп жатқан компания – жоғары өткізу қабілетіне ие BMI бойынша зерттеулерін ұсынды. Neuralink компаниясы мидан толық көлемді деректерді жазуға және жіберуге қабілетті имплантацияланатын BMI құрылғысын жасады деп мәлімдейді. Компания бұл технологияны ми мен цифрлық технология арасында жоғары жылдамдықты байланыс құру үшін пайдалануды жоспарлап отыр, бұл іздеу сұрақтарын теру немесе нәтижелерді оқу қажеттілігін жояды.
Миды жаттықтыру бағдарламалық жасақтамасының жарнамасы
Нейрохакинг тренді кеңінен коммерцияланды, Lumosity және CogniFit сияқты компаниялар мидың жұмысын жақсартуға, сондай-ақ қартаюмен байланысты танымдық қабілеттердің төмендеуі мен басқа да нейродегенеративті аурулардың белгілерін жеңілдетуге көмектесетін ойындарды сатады. Бірнеше зерттеулер осы бағдарламалардың тиімділігіне күмән тудырды. Федералды сауда комиссиясы (FTC) бұрмалаушы маркетинг үшін миды жаттықтыру бағдарламаларын өндіретін бірнеше компанияға шағымдануға құқық берді. Lumosity компаниясына қарсы бұрмалаушы жарнамаға қатысты талаптар 2 миллион доллардан асты. Осы беймәлімдікке қарамастан, мұндай өнімдерге қоғамдық сұраныс артып келеді. 2015 жылы АҚШ және Канададағы сату көлемі 67 миллион долларды құрады.
Адал емес артықшылықтар
Спорт және білім беруді қадағалайтын басқарушы ұйымдардың ешқайсысы нейрохакингті реттейтін саясатқа ие емес. Спортшылар мен студенттер спорттық жарыстарда және оқу ортасында бәсекелестікте теңсіздікке қол жеткізу үшін нейрохакингті пайдалана алады. Зерттеулер нейрохакингтің есте сақтау қабілетін, шығармашылықты, оқу жылдамдығын, бұлшық массасын арттыруға және спорттық көрсеткіштерді жақсартуға мүмкіндік беретінін көрсетті. Дегенмен, нейрохакингті анықтауға қабілетті жетілдірілген тесттер мен құралдар жоқ. Студенттер мен спортшылар нейрохакинг техникаларын қолданып, оны ешқашан анықтап шығармайды. Медициналық бақылаусыз осы бекітілмеген құрылғыларды пайдалану қауісті жанама әсерлерге алып келуі мүмкін. Нейрохакингтің өзін-өзі жасау (DIY) арқылы кеңінен таралуына байланысты, көптеген адамдар медициналық маманның тиісті бақылауынсыз өздігінен емделуде. Сақтандыру компаниялары медициналық сапасы расталмаған нейрохакинг құрылғыларын пайдаланудан жарақат алған пайдаланушыларға медициналық сақтандыру төлемақысын төлеуден бас тартады. Нейрохакинг құрылғыларының көп бөлігі сертификатталмаған және реттелмеген.