Кіріспе
Сухна көлі – Үндістанның Чандигарх қаласындағы су қоймасы. Бұл 3 км² аудандағы жаңбырмен толатын көл 1958 жылы Шивалик төбелерінен бастау алатын Сухна Чое арнасын бұғып құрылған. Алғашқыда, маусымдық су ағыны тікелей көлге құйылып, көп мөлшерде шөгінді жиналды. Шөгіндінің ағынын тоқтату үшін, су жиналатын алапта 25,42 км² жер иелігіне алынып, жасылдандырылды. 1974 жылы Чое арнасы көлді толығымен айналып өтуге бұрылды, ал көл үш шөгінді жинағыш арқылы сумен қамтамасыз етілді, осылайша көлге түсетін шөгінді мөлшері азайтылды.
Sukhna Lake in Chandigarh, India, is a reservoir at the foothills (Shivalik hills) of the Himalayas. This 3 km2 rain fed lake was created in 1958 by damming the Sukhna Choe, a seasonal stream coming down from the Shivalik Hills. Originally, the seasonal flow entered the lake directly, causing heavy siltation. To check the inflow of silt, 25.42 km2 of land was acquired in the catchment area and put under vegetation. In 1974, the Choe was diverted and made to bypass the lake completely, the lake being fed by three siltation pots, minimizing the silt into the lake itself.
Тарих
Көлді Ле Корбюзье мен бас инженер Л. Верма салған. Оның тыныштығын сақтау үшін Корбюзье екі талап қойды: суда моторлы қайықтардың жүзуіне тыйым салу және бөгет үстінде (серуендеу жолында) көлік жүруге рұқсат бермеу. Көлдің оңтүстігінде гольф алаңы, ал батысында Чандигархтың әйгілі Нек Чандтың Тас бағы орналасқан.
Жергілікті аңыздар
Сухна – Чандигарх қаласының ажырамас бөлігі. Қала жоспарлаушылары осы көлге терең байланысты болған. Олардың қатты құрметінің куәсі ретінде Пьер Жаннеренің күлі 1970 жылы оның немере қызының өтініші бойынша көлге шашылды. Көлдің «банд» немесе бөгетінің үстінде серуендеуге жақын адамдар жиналады. Кәсіби спортшылар жаттығуларын орындайды, отбасылар кешкі серуендерін ұйымдастырады, ал табиғатты жақсы көретіндер ролик шаңғысымен сырғанап жүрген балалармен араласады. Фотографтар мен суретшілер күн батуының, жаңбырлы маусымдағы аспанның көркемдігін немесе қысқы таңертеңгі тұманды көлдің тыныштығында бейнелеуді ұнатады. Тіпті балық аулаушылар да көңілдері толған күйде кетеді. Сухнада мүшелік жүйесіндегі Көл клубында жасыл жеңілдіктер, спортзал, жабық ойын алаңдары, төрттен астам бассейн және шөп және синтетикалық жабындары бар үлкен теннис корттары бар. Көлде жыл бойы қайықпен жүзуге, ескек есуге, желкендесуге, каноэмен жүзуге және су шаңғысымен сырғанауға болады. Азиялық есу чемпионатының өтетін орны болған бұл көлде Азиядағы есу және яхталық жарыстар үшін ең ұзын канал бар. Сухна – қыс айларында сибірлік үйрек, лелек және журавль сияқты көптеген экзотикалық көшпелі құстарға пана. Көл Үндістан үкіметі тарапынан қорғалатын ұлттық ылғалды жер деп жарияланды. Жаз айларында әртүрлі әлеуметтік топтан келген ерлер, әйелдер мен балалар үш ай бойы көл төсегін тазалауға ерікті түрде қызмет етеді. Бұл жылдық дәстүр ұзақ жылдар бойы сақталған. Сухна көлі көптеген мерекелік шараларға да отан береді. Ең танымал шара – жаңбыр маусымында өткізілетін Манго фестивалі, онда мангоның көптеген түрлері көрсетіледі. Сонымен қатар, әртүрлі уақытта Үндістан штаттарының ерекшеліктерін ұсынатын фестивальдар мен мәдени шаралар ұйымдастырылады.
Қиындықтар
Көлдің шөптесіп өсуі, су жинау алабының жеткілікті болуы және лайлану сияқты бірқатар мәселелерге байланысты көлемі мен тереңдігі айтарлықтай азайып барады. Бұл мәселені шешу және жағдайды түзету үшін Парасу Рам Мишра басшылығымен жобалық топ жұмылдырылды, ол бір кезге лайлануды тоқтатты. Сонымен қатар, көл Чандигарх пен Пенджаб арасындағы сот дауының нысанына айналды. Лайлану салдарынан көлдің көлемі бастапқы көлемінің 56%-ына дейін кеміген. Көл лайлану мен су қосылуының жетіспеуінен жылдам қысқарып барады. Бастапқыда жазда қарқынды түрде лайлы тұнбаларды алып тастау жұмыстарын жүргізуге және құрғақ қазба жұмыстарын жасауға үміттенілді, бұл Сухнаны болашақта сақтауға мүмкіндік берер еді. Алайда, шындық басқаша болып шықты. Тамыз және қыркүйек айларындағы ауыр жаңбырлар Сухнаны қайтадан сумен толтырып, су тасқыны қақпаларын ашуға мәжбүр етті.
Құс тұмауының қаупі
2014 жылдың желтоқсан айында құс тұмауы – немесе көбінесе құс тұмауы деп аталатын алаңдаушылық – қаздарды үй-жайға кіргізуге уақытша тыйым салуға себеп болды. Алаңдаушылық көлде өлген қоныс аударған қаздардың табылуынан басталды. Бірақ әкімдік қатаң сақтық шараларын қабылдады және жұмыстық қаздар инфекцияны анықтау үшін қырылды. Қаздарды қырған жұмысшылар өздерінің қауіпсіздігіне көз жеткізу үшін тексеруден өтті. Қаздардың өлімінің себебі – құс тұмауының болуы – әлі белгісіз.