Кіріспе

1936 жылы Джеймс Уайлдың түсірген фильмі

«Шоу-боат» – Джеймс Уайлдың режиссерлігімен түсірілген 1936 жылғы американдық романтикалық музыкалық фильм. Ол Джером Керн мен Оскар Хаммерштейн II-нің 1927 жылы шыққан осы аттас мюзиклінің негізінде жасалған, ал мюзикльдің өзі 1926 жылы Эдн Фербердің осы аттас романынан бейімделген. Universal Pictures 1929 жылы жарық көрген «Шоу-боат» атты жартылай сөйлейтін фильмін түсірген болатын. Universal компаниясының басшысы Карл Лэммл бұл фильмге көңілі толмады және мюзиклдің толық дыбыстық нұсқасын жасауды қалады. Ол бастапқыда 1934 жылы түсірілуі жоспарланған, бірақ ойыншы Гейлорд Равенал рөліне Рас Коломбоны алып түсіру жоспары, Коломбо сол жылы оқ жарақатынан қаза тапқаннан кейін орындалмады, содан кейін фильмнің түсірілімі қайтадан жоспарланды. Бродвейдегі түпнұсқа актерлік құрамның бірнеше мүшесімен фильмнің түсірілімі 1935 жылдың соңында басталды және 1936 жылы көрсетілді. Сахналық қойылымнан сақталған әндерге қоса, Керн мен Хаммерштейн фильм үшін үш қосымша ән жазды. Олардың екеуі бұрын сахналық қойылымдағы әндерге арналған орындарда орындалды.

Сюжет

Музыкалық оқиға шамамен 40 жылды қамтиды, 1880-жылдардың аяғынан 1920-жылдардың аяғына дейін. Магнолия Хоукс (Ирен Данн) – Миссисипи өзенінде сахналық қойылымдар көрсетіп саяхаттайтын отбасылық «Котон Палас» кемесіндегі 18 жастағы қыз. Ол әдемі құмар ойыншы Гейлорд Равеналмен (Алан Джонс) танысып, ғашық болады және ақырында оған үйленеді. Олар шаңырағына қызмет еткен кішкентай қыздарымен бірге кемені тастап, Чикагоға көшіп барады, онда Гейлордтың құмар ойындарынан тапқан ақшасымен күнекөріс қамдастырады. Шамамен 10 жылдан кейін ол өте жаман жеңіліске ұшырап, Магнолияны тастап кетеді, өйткені ол өзінің жеңілістерінен оның өмірін қиратамын деп ойлайды. Магнолия кішкентай қызын өзі тәрбиелеуге мәжбүр болады. Параллель желіде Джули ЛаВерн (Хелен Морган) (кеменің жетекші актрисасы, оның тегі қара, бірақ өзін ақ деп таныстырады) өзінің тегіне байланысты кемені тастап, Стив Бейкерді (Дональд Кук) (оның ақ күйеуі, мемлекеттік заң бойынша оған заңсыз үйленген) өзімен бірге алып кетуге мәжбүр болады. Кейіннен күйеуі оны тастап кетеді және ол ішімдікке салынады. Магнолия Чикаго сахнасында сәттілікке жетеді. 23 жыл өткен соң Магнолия мен Равенал театрда қайта кездеседі, онда олардың қызы Ким өзінің алғашқы Бродвей рөлінде өнер танытады.

Өндіріс тарихы

"Шоу-боттың" бұл фильм нұсқасында Айрин Данн Магнолия рөлінде, ал Аллан Джонс Равенал рөлінде ойнады. Сонымен қатар, Чарльз Виннингер, Пол Робсон, Хелен Морган, Хелен Уэстли, Квини Смит, Сэмми Уайт, Дональд Кук, Хэтти МакДаниел, Чарльз Миддлтон және Артур Холл да қатысты. Режиссері – Джеймс Уэйл, ол сахналық қойылымнан мүмкіндігінше көп адамды фильмге шақыруға тырысты. (Флоренц Зигфельд 1932 жылы қайтыс болды, ол бастапқыда "Шоу-ботты" сахнада қойған.) Виннингер, Морган және Уайт бұрын 1927 жылғы сахналық қойылымда да, 1932 жылғы мюзиклдің жаңа қойылымында да өз рөлдерін сомдаған. Робсон, үшінші рөл үшін жазылған Джо рөлін ойнады, 1928 жылы Лондондағы сахнада және 1932 жылғы Бродвейдегі жаңа қойылымда ойнаған. Дунн бастапқы Магнолия рөліндегі Норма Терристің орнына, гастрольдік нұсқада ойнау үшін шақырылды және 1929 жылдан бастап АҚШ бойынша гастрольдік сапармен жүрді. Фрэнсис Х. Махони комедиялық сахналық "Резеңке Жүз" Смиттің шағын рөлін ойнады, ол да бастапқы қойылымда және 1932 жылғы Бродвейдегі жаңа қойылымда ойнаған. Ол өлімінен екі жыл бұрын 1946 жылғы Бродвейдегі жаңа қойылымда да осы рөлін қайталады. Бұл фильмде шоудың бастапқы оркестрлеушісі Роберт Рассел Беннетт және дирижері Виктор Баравалл музыкалық жетекші және дирижер ретінде жұмыс істеді. Фильмнің сценарийін Хаммерштейн жазды. Әндер фильм үшін жазылған үш жаңа әнді есептемегенде, бастапқы сахналық нұсқаға ұқсас орындалды. Шоудың көптеген түпнұсқа вокалдық аранжировкалары (авторы көрсетілмеген Уилл Водери) фильмде сақталды. "Неге мен сені жақсы көремін?" әні жаңа ортада – ашық шатыры бар автомобильдің ішінде түсірілді, бірақ фильмнің ұзақтығын қысқарту үшін осы көріс кесілді. Бұл ән "Шоу-боттың" барлық сахналық қойылымдарында орындалады және толық орындалғанда алты минут қырық секундқа созылады. Фильмнің түсірілген көрінері сақталған-сақталмағаны туралы мәлімет жоқ. New York Times газетіне берген сұхбатында Дунн автомобильдегі орындауы тым қытырлақ болғанын, ал жеке дыбыс жолындағы орындауы тым тегіс болғанын айтты, сондықтан ән фильмнен алынып тасталды. 1936 жылы The Spectator журналына жазған Грэм Грин фильмге оң пікір берді, режиссураны "жақсы ақшалы шеберлік" деп сипаттап, фильмді "жақсы ойын-сауық, сентиментальды, әдеби, бірақ қызықты" деп бағалады. Грин сонымен қатар фильмнің соңына қатысты басқа көрермендердің сын-ескертпелерін айтты, олар "соңғы кездесудің өте сентиментальды және қисынсыз" болғанын атап өтті. 1935-1936 жылдары бұл фильм Ұлыбританиядағы кассада ең көп тамашаланған 8-ші фильм болды.

Айналымнан уақытша шығару

Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланып, кассада сәтті болғанымен, 1940 жылдары қайта түсіруді жоспарлаған Metro Goldwyn Mayer компаниясы Universal-дан құқықтарды (және барлық көшірмелерді) сатып алғаннан кейін көрсетілімнен алынып тасталды. MGM бастапқыда қайта түсіруде Жаннет Макдональд пен Нельсон Эддиді түсіргісі келді, бірақ бұл жоспарлар орындалмады. MGM-нің "Show Boat" фильмінің түсірілімі 1950 жылдың соңына дейін басталмады, ал 1951 жылдың жазында Кэтрин Грейсон мен Говард Кил басты рөлдерде ойнап, экранға шықты. 1936 жылғы нұсқада Джо рөлін сомдаған Пол Робсонның 1950 жылы "қара тізімге" енуі 1936 жылғы фильмнің көп уақыт бойы көрсетілмейтініне және ол Робсонның 1976 жылы қайтыс болғаннан кейін ғана кеңінен танылатынына қосымша кепілдік берді. 1983 жылы ол кабельдік теледидарда тұңғыш рет көрсетілді, ал бірнеше жылдан кейін PBS телеарнасында көрсетілді. Содан кейін ол TNT телеарнасында көрсетілді және қазір TCM телеарнасында мерзімімен көрсетіледі. 2014 жылы фильмнің жаңадан қалпына келтірілген нұсқасы Warner Home Video Archive Collection желісінің бөлігі ретінде АҚШ-та DVD форматында қолжетімді болды; ал 2020 жылы The Criterion Collection компаниясы 4K сапасында қалпына келтірілген Blu-ray дискісін шығарды.

Үй медиасы

Show Boat 1990 жылдан бастап VHS форматында қолжетімді болды (MGM/UA M301757). The Voyager Company, Criterion Collection Label компаниясы, 1936 жылғы нұсқаның 1989 жылы лазерлік дискіде екі нұсқасын шығарды. Бірі – шоу-кемелердің жалпы тарихы, сондай-ақ сахналық және кино тарихын қамтитын қосымша материалдары бар арнайы басылым, ал екіншісі – тек фильмнен тұратын нұсқа. MGM/UA Home Video 1929, 1936 және 1951 жылғы нұсқаларды, сондай-ақ «Толаңдардың айналып өтуіне дейін» фильмінен алынған Show Boat эпизодын 1995 жылы лазерлік дискідегі «The Complete Show Boat» жинағы ретінде шығарды. 1929 жылғы нұсқа қалпына келтірілді және қазіргі таңдағы ең толық нұсқа болып табылады. 1936 жылғы нұсқаның көшірмесі Criterion Collection нұсқасымен бірдей, ал 1951 жылғы нұсқа MGM бұрын жасаған қалпына келтірілген стерео нұсқасынан алынған. 2003 жылы бразилиялық Classicline компаниясы DVD-нің сапасы нашар нұсқасын шығарды. 2014 жылдың ақпан айында фильмнің қалпына келтірілген нұсқасы АҚШ-та Warner Home Video-ның Archive Collection желісінің бөлігі ретінде DVD форматында қолжетімді болды. Бастапқы партия өндірілген DVD-лермен, ал келесі партиялар сұраныс бойынша жасалған DVD-лермен (DVD-R) толтырылды. Warner бұл басылымды тоқтатты. 2020 жылдың наурыз айында Criterion осы нұсқаның DVD және Blu-ray нұсқаларын шығарды, онда 1929 жылғы нұсқадан алынған кадрлар және Майлс Крюгердің толықметражды фильмге және 1929 жылғы кадрларға берген түсіндірмелері бар, бұл материалдар CAV лазерлік дискінен алынған.