Кіріспе

Church End (көбінесе "Finchley Central" деп аталады) – Англияның Лондон қаласындағы Барнет ауданындағы Финчли ішіндегі жергілікті аймақ. Бұл аймақ шіркеуімен қатар, Финчли орталық метро стансасының маңында орналасқан. Church End – ежелгі ауыл, қазір қалалық құрылыс аймағы, Шарлинг Кростың солтүстік-батысына қарай 7 миль (11 км) қашықтықта жатыр.

Топонимика

1683 жылы Чирч-Энд деп аталды. Атауы орта ағылшын тіліндегі "churche" және "ende" сөздерінен құралған және "шіркеу маңындағы аймақ" деген мағынаны білдіреді. Бұл атау Финчли приход шіркеуі, Әзіз Марияға сілтеме жасайды. Финчли Черч-Энд – Барнеттегі округтің атауы.

География

Негізгі жол оңтүстік-солтүстік бағытта өтеді және Солтүстік айналма жолынан басталып, Финчли Централь станциясындағы (Солтүстік желісі) көпірге дейін Регенттер парк жолы (бұрынғы Даксеттерс Лэйн) деп аталады, онда атауы Баллардс Лэйнге өзгереді. Оның ортасы – бұл ежелгі аудан, әсіресе Сент Мэри шіркеуінің маңында, онда Пардс Хаус бастауыш мектебінің (бұрынғы Крисс Колледж Финчли) әсерлі кірпіш мұнарасы көрнекті орын иеленеді.

Ыңғайлылықтар

Гейтвей үйінде Регентс Парк жолындағы қоғамдық кітапхана орналасқан, ол Хендон Лейнмен қиылысқа қараған жаңа ғимарат. Кітапхана 2017 жылдың қыркүйегінде шіркеудің жанындағы Хендон Лейндегі бұрынғы орнынан көшірілді. Солтүстікке қарай, Регентс Парк жолы мен Баллардс Лейн бойында, станцияға жақын жерде, Виктория және Эдвард дәуіріндегі дүкендер қатары бар сауда ауданы, сондай-ақ бірнеше пабтар мен заманауи дүкендер, оның ішінде Сэйнсбери мен Теско орналасқан. Солтүстіктегі Виктория паркі – 1905 жылдан бері жыл сайын шілде айында өткізілетін үлкен ойын-сауық жәрмеңкесі – Финчли карнавалының үйі. Виктория паркінде лаун-боулз және крокет клубы, сондай-ақ заманауи клуб үйі бар. Оңтүстік-шығысқа қарай, Ист-Энд жолы бойында екі маңызды мекеме орналасқан: 1859 жылы салынған Авеню Хаус, онда Финчли қоғамы орналасқан, және еврей мәдени орталығы – Стернберг орталығы. Авеню Хаус 1832 жылы алғаш рет "Көк қара жазу сұйықтығын" шығарған Стивенс сия компаниясын құрған доктор Генри Стивенстің (1796-1864) ұлы, Генри "Инки" Стивенс (1841-1918) тұрған үйі. Кішкентай "Стивенс коллекциясы" мұражайы осы өнертабысты, Стивенс отбасын және жазу материалдарының тарихын, соның ішінде көптеген фотосуреттер мен артефактілерді еске алады. 2016 жылдың желтоқсан айында мұражай бұрынғы аңбарының орнында құрылған жаңа келушілер орталығына көшу үшін уақытша жабылды. Бұрынғы жергілікті депутат болған "Инки" Стивенс 1918 жылы қайтыс болғанда Авеню Хаусты "Финчли халқына" сыйлады. Үй және он акр көлеміндегі әдемі ландшафты саябақтар мен бақшалар қазір жергілікті қайырымдылық қоры басқаруында және халыққа ашық. 2014 жылдың ақпан айында мұражай қайта ашылып, Heritage Lottery Fund жобасымен бірге Stephens House and Gardens деп қайта аталды. Оңтүстікке қарай, Регентс Парк жолы бойында Финчлидегі соңғы ферма – Колледж Ферма (кіреберісі Фитзалан Роудта) және жергілікті тұрғындар "Жылаңаш әйел" деп атап кеткен, бірақ іс жүзінде Ла Деливеренс деп аталатын мүсін орналасқан.

Хендон Лейн және шіркеу

Финчлидегі ең көне шіркеу, Финчлидегі Сент-Мэри, 12 ғасырда салынған, алғашқы құжаттарда 1270 жылдардан бастап кездеседі, 1356 жылы Сент-Мэриге арналған. Ғимарат негізі салынғаннан бері көп рет өзгертілген, ең көне бөліктері – солтүстік қабырғасы мен мұнарасы (16 және 17 ғасырларда шпилі болған) Генрих VII билік құрған кезеңге дейін барады. 1878 жылы орнатылған орган, атақты орган жасаушылар Генри Уиллис және ұлдарына тиесілі. Шіркеу ауласында радикалды кітап сатушы Томас Пэйн мен саяси реформатор майор Джон Картрайттың қабірлері орналасқан. Хендон-Лейндегі шіркеудің жанындағы Ескі Королеваның Басы, атын королева Аннадан алған және Финчли қайырымдылық қорына тиесілі болған. 1833 жылы алғашқы қонақүй өртеніп, қайта салынды, 1857 жылға дейін жалға беріліп тұрды. Финчлидің пасторы Томас Ридер Уайт үйді жалға алу мерзімін ұзартудан бас тартты, ал қонақүй 1860 жылдарға дейін Шығыс Енд жолындағы Жаңа Королеваның Басына көшті. Уайт ғимараттарды Финчли Холл деп атады және оны кейіннен Крисс Колледжі Финчли болған сол аттас мектептің орны ретінде пайдаланды. 1902 жылы Финчли кеңесі кеңселер үшін залды иеленді, бірақ 1940 жылғы бомбалау салдарынан ғимарат қауіпті болып, жақын арада бұзылды. Church End кітапханасы (1960) 2015 жылға дейін осы орында болды. 1787 жылдан 1880 жылға дейін шіркеу мен Ескі Королеваның Басының арасында қылмыскерлерге арналған камера орналасқан. 1813 жылы Англикан қауымы Ұлттық мектеп ашты, ол 1852 жылы Сент-Мэри мектебі ретінде қайта құрылды. 1990 жылы мектеп Доллис паркіндегі өзенге жақын жерге көшірілді, ал бастапқы орнында 1902 жылы салынған кішкентай бөлім ғана қалды. Мектептің негізгі ғимаратының орнын 1993 жылы ашылған Барнет азаматтық және отбасылық соттар орталығы алып тұр. 2014 жылы бұрынғы кішкентай бөлім ғимаратының бұзылу қаупінен құтылып, синагогаға айналатыны хабарланды. Финчлидің 1476 жылы алғаш рет айтылған ескі пасторханасы шіркеудің жанында орналасқан, 1810 жылы негізінен ағаштан салынған, шатыры шифер және плиткадан жасалған. 1794-1848 жылдары пастор болған Ральф Ворсли әйелі мұра еткен Нетер көшесіндегі Мосс Холлға көшіп кетті, содан кейін пасторхана жалға берілді. 1848-1877 жылдары пастор болған Томас Ридер Уайттың бірінші ісі – ескі үйді солтүстікке қарай, Энтони Салвиннің жобасы бойынша қызыл кірпіштен салынған жаңа үймен ауыстыру болды. 1974 жылы батысқа қарай кішкентай пасторхана салынды, ал Викториялық үй бұзылды. Ағылшыл азамат соғысы кезінде шіркеудің ескі Норман шүкірі пасторхана бағында көмілген, Виктория дәуірінде қайта табылып, қазір шіркеуде тұр. 1888 жылы Финчли кеңесі Грейвл-Хиллдің жоғарғы жағында Хендон-Лейнде ерікті өрт сөндіру бригадасын құрды, ол 1933 жылға дейін осы жерде болды (Лонг-Лейнге қараңыз). 1904 жылы Финчли Ұлыбританиядағы алғашқы моторлы өрт сөндіру машинасына ие болды (сурет пен мақалаға қараңыз). Грейвл-Хилл атауы 18 және 19 ғасырларда аймақтың көп бөлігін жапқан құмды шұңқырлардан шыққан. Грейвл-Хиллдің жоғарғы жағында қазір пәтерлерге айналған үй, 1900 жылға дейін толтырылған ескі ауыл тоғанының орнында тұр. Жақын жерде 1910 жылы жасыл жеңілдіктермен салынған Финчли бақ ауылы орналасқан. Хендон-Лейннің төменгі жағында есімдері қызықты "Бұрышқы пайдалану" деп аталатын жол бар. Бұл есімнің шығуы Хендон-Лейннің 1911-1912 жылдары түзулануына байланысты.

Регентс Парк жолы мен Баллардс Лейн

1820 жылдарға дейін Temple Fortune-дан Финчлиге қарай солтүстікке тек Ducksetters Lane деп аталатын жолмен (1475 жылдан бері белгілі) баруға болатын. Бұл жол қазіргі Regents Park Road-қа жақын орналасып, қазіргі Gravel Hillмен қиылысатын жерде аяқталар еді. Содан кейін жол Hendon Lane-нің ең жоғарғы бөлігімен өтіп, солтүстікке қарай Ballards Lane ретінде жалғасты (1424 жылдан бері осылай аталады). 15 ғасырдан бері Ballards Lane-де бірнеше ірі үйлер болған, қазіргі уақытта Cornwall Avenue-дегі 18 ғасырлық Cornwall House ғана сақталған. Prussia King пабы 18 ғасырдың ортасында лицензия алған, ал бастапқыда King’s Head деп аталған болуы мүмкін. 1960 жылдары жаңадан құрылып, кейін The Dignity деп аталды. Паб 2016 жылдың қазан айында жабылып, орнына тауық еті сататын мейрамхана ашылды. 2019 жылдың маусым айында, көбінесе жергілікті тұрғындардың ұйымдастыруымен, мейрамхана жабылып, қайтадан паб ашылды, ол Prussia King деген есімді алды. Ол алты қабаттан тұратын ғимараттың бірінші қабатында орналасқан, онда кеңселер мен Travelodge Finchley орналасқан. 1826 жылы Парламент қаулысы бойынша Marylebone мен North Finchley арасында жаңа жол салынды, ол Church End-те қазір Regents Park Road деп аталады және Ducksetters Lane-ді алмастырды. Финчли тұрғындары ескі жолды пайдалануын жалғастырды, себебі Ballards Lane-де, Nether Street-пен қиылысатын жерде орналасқан төлем қақпасы арқылы жергілікті тұрғындар негізгі жолдан өту үшін ақы төлеуге міндетті болды. Көптеген наразылықтардан кейін қақпа East End Road-тың қиылысынан оңтүстікке қарай жылжытылып, жақын арада алынып тасталды. Осы оқиғаны еске алу үшін Финчли қоғамы Queen’s Head пабында көк тақта орнатты, бірақ паб 2012 жылы жабылып, қазір пәтерлерге айналдырылды. 1845 жылы Peter Kay Ballards Lane-де бақша шаруашылығымен айналысатын орын ашты, ол 1895 жылы жабылды (қараңыз Long Lane). 1874 жылы William Clements Regents Park Road пен Hendon Lane-нің қиылысында үшбұрышты жер телімінде балабақша ашты. Ford Madox Brown 1853 және 1855 жылдар аралығында Regents Park Road-тағы 1 Grove Villas-та тұрып, онда бірнеше ауыл шаруашылығы көріністерін және ең бастысы "Англияның соңғысы" картинасын салған. 1867 жылы Finchley and Hendon станциясын Edgware, Highgate and London темір жолы ашты, ол кейіннен Finchley (Church End) станциясы, ал 1940 жылы Finchley Central станциясы болды. Темір жолдың салынуы және төлем қақпаларының алынып тасталуы тұрғын үйлердің салынуына, дүкендер қатарының, Albert Terrace және Railway Hotel-дің ашылуына мүмкіндік берді. Бұл ғимарат 1962 жылы бұзылып, орнына кеңсе ғимараты салынды, ал бірінші қабатында The Minstrel деп аталған паб ашылды, ол кейін The Central деп аталды, содан кейін шарап бар және мейрамхана болып өзгерді, қазір (2019) жабық. Бұл аймақ Golders Green мен North Finchley арасындағы трамвай желісінің салынуы мүмкіндігі туралы хабарларға дейін ауыл болып қала берді. Темір жол стансасынан солтүстікке қарай Long Lane-ге дейін 1893 жылдан бастап дүкендер салынып, 1909 жылы трамвайлар енгізілген кезде жақсы қалыптасты. 1911 жылы Clements балабақшасының орнына King Edward's Hall салынды және Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде VAD ауруханасы ретінде пайдаланылды. Alcazar Cinema (1913), Princes Avenue мен Redbourne Avenue арасында 1915 жылы Bohemia деп аталды және 1920 жылдары Gateway House салынған жерге оңтүстікке көшірілді. Gateway House 2015 жылдың соңында бұзылып, жаңа қоғамдық кітапхана мен шағын супермаркет салынды, ал оның үстінде бес қабатты пәтерлер орналасқан. Сауда аймағының солтүстік шетінде 2012 жылы жабылып, 2019 жылы қайта жаңартуды күтіп тұрған Finchley полиция бөлімшесі орналасқан. Финчлиде полиция бөлімшесі 1873 жылдан бері болған, бірақ қазіргі орны 1886 жылға дейін, Ballards Lane-дегі Wentworth Lodge сатып алынғанға дейін сақталған. Ескі полиция бөлімшесі 1889 жылдан 1965 жылға дейін, жаңадан салынғанға дейін жұмыс істеді. Полиция бөлімшесінің қарсы бетінде Victoria Park (шамамен 18 акр) орналасқан. 1902 жылы ашылған бұл парк королева Викторияның Алмаз юбилейін атап өту үшін салынған және Финчлидің алғашқы қоғамдық паркі болды. Онда ойын алаңы, теннис корты, кафе және екі алаңшасы бар алаңдағы тостаған мен крокет клубы бар. 1905 жылдан бастап Victoria Park Финчли карнавалының орны болды.

Финчли елордасы және оның айналасындағы аудан

Шығыс Финчлиге дейін, Чёрч Эндтен батыстан шығысқа қарай созылатын жол – Шығыс аяғы жолы. Бұл, мүмкін, 1423 жылы белгілі болған Пиритон-лейн болған. Осы жолдың ортасында Биббесворт иелігінің елордалық үйі орналасқан, Финчлидегі ең маңызды елордалық үй. Биббесворт – 13 ғасырда Финчли әулетіне тиесілі болған ерте иеліктен пайда болған кіші иелік (аумақтың атын әулеттен алған, әлде керісінше мекен атауынан әулет шыққан – бұл мәселе толыққанды анықталған емес). 1319 жылы ол иелік деп аталды. Ричард Рук 1364 жылы сот отырысын өткізді, ал осы соттық литтер мен барондар 1936 жылға дейін жалғасты. 1253 жылға дейін әулеттік үй болған, бірақ ол өртеніп, 15-16 ғасырларда жаңасымен ауыстырылды. Алғашқы құрылыстан қазір тек, мүмкін, қоршау орғылы бар. Әйгілі лордтың бірі – Уильям Гастингс, Гастингс лорды (1483 жылы қайтыс болды), оның әулеті 1527 жылға дейін иелік етті. 1622 жылдан 1830 жылға дейін иелік Лондон саудагері Эдвард Алленнің ұрпақтарының бақылауында болды. Соңғы иеленуші – Эдвард Купер Арден, ал соңғы сот отырысы 1936 жылы өтті. Бүгінде көрініс тапқан әулеттік үй, қазіргі Стернберг орталығы, 1723 жылы Аллендер салған. Үй 1819 мен 1857 жылдар аралығында ұлдар мектебі ретінде пайдаланылды. 1863 және 1882 жылдар аралығында ол судья Джордж Плюкнеттің резиденциясы болды, ол сот залын істерді қарау үшін пайдаланды. 1921 мен 1981 жылдар аралығында Мария Покровительница ордені ғимаратты қыздар мектебі ретінде пайдаланды. 20 ғасырдың басына дейін иеліктің қарама-қарсы жағында орталық аралы бар ерекше тіктөртбұрышты тоған болды, ол жергілікті тұрғындар арасында "қоршау" деп белгілі болды; алайда, бұл балық шаруашылығының тоғандары немесе 16 ғасырлық ғимаратты салу үшін кірпіш жасауға қажетті сазды өндіру кезінде пайда болған ойыстар болуы мүмкін. Авеню үйінің артында орналасқан "Авеню" жолы 1600 жылдары иеліктің иегері болған күйеуінің тапсырысымен Елизавета Кинг отырғызған ағаштардың тізбегінен шыққан. 1859 жылы салынған Авеню үйі мен он акр жерді 1874 жылы сия өндіруші, меценат және кейіннен депутат болған Генри "Инки" Стивенс сатып алды және 1918 жылы қайтыс болғаннан кейін Финчли халқына мұра етіп қалдырды, ал кейіннен ол жер қоғамдық саябаққа айналды. Бүгінгі күні (2014 жыл) бұл үй Стивенс үйі және бағы деп аталады. Иеліктің шығысында Мэнор Ферма орналасқан, онда Данте Габриэль Россеттидің "Табылған" картинасындағы бұзау мен арбаның егжей-тегжейлі суреті салынған. Қазір Финчли крикет клубы мен LA Fitness осы жерді иеленуде.

Ұзақ жол

Чирч-Эндтен Ист-Финчлиге қарай созылатын тағы бір жол – Лонг-Лейн (1719 жылға дейін осылай аталған), орта ғасырларда Ферурс-Лейн деп белгілі болған болуы мүмкін. Бұл жолдың шамамен ортасында, қиылыста Squires Lane орналасқан, ол маңыраптан High Road-қа дейін созылады, бұл Шығыс Финчли мен Чирч-Энд арасындағы дәстүрлі шекара. Баллардс-Лейн, Сквайрс-Лейн және Лонг-Лейннің батыс жағындағы үлкен үйлердің артында 1874 жылы Питер Эдмунд Кей құрған Клейгмар жүзімдіктері орналасқан. 1890 жылдары жүзім шарап зауытының 161 жылыжайында жылына 100 тонна жүзім мен помидор, сондай-ақ 240 000 қызанақ өндірілген. 1903 жылы Финчли электр жарық компаниясы жүзімдік жерінде электр стансасын ашты, ол екі жылдан кейін Финчли кеңесіне, ал 1955 жылы Шығыс электр энергиясы кеңесіне өткен. 1935-1948 жылдар аралығында стансада инженер болған сэр Чарльз Редверс Уэстлейк кейіннен Угандадағы Оуэн-Фолс тоғанын салуға жауапты болды. Қазіргі таңда бұл орын Pentland компаниялар тобының бас кеңсесіне айналды. Сонымен қатар, Сквайрс-Лейнде Финчли қалалық округтік кеңесі 1915 жылы алғашқы бассейнін ашты, ол 1990 жылдары жабылды. Бассейн бұзылып, оның орнына қатарластырылған үйлер салынды. Жол бойында 1906 жылы Сквайрс-Лейн мектебі салынды; ол 1932 жылы Манор мектебіне, ал 1936 жылы Манорсайд мектебіне айналды.

Незер көшесі мен Батыс Финчли

Нейтер көшесі 14 ғасырдың ортасында ескі көше ретінде танылды, кейінірек кейде «Lower Street» деп аталды. Негізінен, мүліктер мен жерлерге баратын жол болған, олардың ең маңыздылары Мосс Холл (Солтүстік Финчлиді қараңыз) және Брент Лодж еді. Брент Лодж 1817-1824 жылдар аралығында «Уорреннің сыйлығы» деп аталатын қайырымдылық қорға қарасты жерге салынған. Бұл 1920 жылдары аумағы едәуір қысқартылған маңызды мүлік болды. Үй 1962 жылы комедия актері Спайк Миллиган мен Финчли қоғамының күш-жігеріне қарамастан бұзылды. LNER темір жолындағы Батыс Финчли станциясы 1933 жылдың 1 наурызында ашылды және 1940 жылдың 14 сәуірінде электрлендірілгеннен кейін Лондон метросының бір бөлігіне айналды. Нейтер көшесі актер Терри Томас туған жері ретінде белгілі, ол Хендон-Лейндегі Фернбанк мектебінде білім алған. Нейтер көшесінің батысында Брент өзенінің саласы – Долис Брук ағып жатыр, ол Финчли мен Хендонның ежелгі приходтарының батыс шекарасын құрайды. Долис жолының төменгі жағында орналасқан Солтүстік желісінің Милл Хилл шығыс тармағын тасымалдайтын виадук 1863-1867 жылдар аралығында сэр Джон Фаулердің жобасы бойынша салынды. Онда он үш арка бар, биіктігі 80 футқа жетеді және ол Лондон метросы жүйесіндегі теңіз деңгейінен ең биік орналасқан нүкте болып табылады. Одан әрі, Недер Корт деп аталатын үлкен үй орналасқан. Бұл иелік бастапқыда Хендонның Милл Хилл ауданында болған, бірақ 1933 жылы жасалған шекара өзгерістері нәтижесінде Финчлиге қосылды. Үй 1883 жылы жергілікті кәсіпкер Генри Таббс үшін архитектор Перси Стоунның жобасы бойынша салынды. Таббс 1892 жылы Финчли гольф клубына алаңды пайдалануға рұқсат берді. Клуб 1914 жылдан кейін жұмысын тоқтатты, бірақ 1930 жылы қайта құрылды. Жақын жерде Калифорниялық секвойя ағаштарының қатарын көруге болады. 60 Корт Хаус Роуд мекенжайында Финчли қоғамы Лондон метросы картасын жасаған Гарри Бекке арналған тақта орнатты. Ол 1936 жылдан 1960 жылға дейін осы жерде тұрды және Финчли орталық метро станциясынан пайдаланды, онда оңтүстік платформада картаның көшірмесі мен естелік тақтасы орналасқан.