Кіріспе

Пуэрто-Рико музыканты

Мон Ривера – Маягуэс қаласында туған екі түрлі пуэрто-рикалық музыкантқа берілген жалпы атау, атап айтқанда Монсеррат Ривера Аллерс (бастапқыда «Рейт» деген лақап атымен, кейін «Дон Мон» немесе «Үлкен Мон» деп аталған, кейде ән жазу авторлығында Рамон деп жаңылыс жазылған) және оның үлкен ұлы Эфраин Ривера Кастильо (25 мамыр 1924 – 12 наурыз 1978), (карьерасының басында «Монсито» немесе «Кішкентай Мон» деп аталған, кейін әкесінің лақап атымен танылған). Бұл мақала негізінен сальса, плена және латын джазы салаларында танымал болған топ жетекшісі Эфраин Ривера Кастильо туралы баяндайды. Эфраин ең алдымен сальса және пуэрто-рикалық плена стилімен танымал болды. Ол жылдам, әзіл-қалжыңға толы стилімен және афро-пуэрто-рикалық оркестрлік музыкаға толық тромбон секциясының дыбысын енгізгені үшін белгілі. Эфраиннің үш інісі де музыкант болған. Эфраиннің ұлы – перкуссияшы Хавьер Ривера.

Бөлшектің аты Дон Мон болады

Дон Мон 1899 жылы Пуэрто-Рикодағы Маягуэз қаласының шетіндегі Рио-Канас-Ариба бариосында (Евгенио Мария де Хостостың туған жеріне жақын) дүниеге келді. Ол қаланың өзіндегі Барселона жұмысшылар ауданында тұрды. 40 жылдан астам уақыт бойы Маягуэз Пуэрто-Рико университетінде санитар және шебер болып жұмыс істеді, ал кампус қауымдастығы оны өте жақсы көретін. Жақын достары "Рейт" деп атаған Дон Мон "баррионың музыкалық газеті" саналатын плена музыкалық жанрының композиторы ретінде кең танылды. Ол ауданда спонтанды плена джемдерін жинады, олар отандық фильмде (1956) Амилкар Тирадо сақтап қалғандай, олар өте кең танымал болды (Дон Мон соңғы бөлімінде өлеңдерін импровизациялап көрінеді). Қызығы, сол кезде Дон Мон сауатсыз және музыкалық білімі болмаған. Дон Монның ең әйгілі пленаларының екеуі, "Аскаракатискис" (кейде "Каракатис Ки" деп те аталады) және "Эль Галло Эспеулерико" (шамамен "Тікенсіз әтеш" деп аударуға болады) – нақты өмірдегі оқиғаларды әзілмен бейнелеген туындылар.

Ефраиннің алғашқы жылдары

Ефрайнның анасы ол кішкентай бала кезінде қайтыс болды, ал Дон Мон бірнеше жылдан кейін қайтадан үйленді, барлығы он екі баланың әкесі болды. Отбасының экономикалық жағдайы қиын болғандықтан, Ефраин кіші бауырларын асырап, оларға қарау үшін түрлі шаруа жұмыстарын істеуге мәжбүр болды. Музыкадан басқа, ол ең жақсы таба алған жұмысы – Indios de Mayagüez командасының қысқа тоғыздық ойыншысы болу еді, сондай-ақ Уильям Манзаноны әкесінің кейбір пленустарын толық оркестр үшін арандатуға көндірді.