Кіріспе

Солтүстік Лондондағы бұрынғы темір жол

Эджуэр, Хайгейт және Лондон темір жолы - Англияның Солтүстік Лондонындағы темір жол болатын. Бұл темір жол Лондон метросының Солтүстік желісінің кейбір бөліктерінің алдағысы және 1930 жылдардағы сол желіні кеңейтудің амбициялық жоспарының ядросы болды, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс салдарынан бұл жоспар орындалмады. Жолдың бір бөлігі 1950 жылдары жабылып, кейіннен демонтаждалды.

Құру

Компания жергілікті Парламент актісімен құрылды, аталған Эджуэр, Хайгейт және Лондон темір жолы актісі 1862 жылдың 3 маусымында қабылданды. 8,75 миль (14 км) ұзындығындағы маршрут Финсбери Паркінен Строуд Грин, Крауч Энд, Хайгейт, Финчли және Милл Хилл арқылы Эджварға дейін, солтүстік Лондонның қазіргі маңындағы бұрынғы ауылдық Миддлсекс аймақтарынан өтті. 1864 және 1866 жылдарғы қосымша актілер Хайгейттен Масвелл Хиллге және Финчлиден Хай Барнетке тармақ желілерін салуға рұқсат берді. Темір жолға үлкен Ұлы Солтүстік темір жолы (GNR) демеушілік етті, оның басты магистралі Кингс-Кросттан Финсбери Паркі арқылы Поттерс-Барға және солтүстікке қарай өтетін. Эджварға дейінгі желі ашылғанға дейін, оны 1867 жылдың шілдесінде GNR сатып алды және 22 тамыз 1867 жылы бір рельстік желі ретінде пайдалануға берілді. Алғашқыда пойыздар Эджвардан Финсбери Паркіне, Кингс-Кроссқа және Snow Hill туннелі арқылы Ладгейт Хилл, Блэкфрайарс және Теміздің оң жағындағы Лафборо Роудқа қатынайтын. 1869 жылдан кейін пойыздар Мургейтте тоқтады. 1875 жылы Каннонбери-Финсбери Паркі байланысы ашылғаннан кейін, Финсбери Паркінен Солтүстік Лондон темір жолы арқылы Брод-стритке де қатынайтын. Күн сайын Финчлиге 21 пойыз, әдетте Кингс-Кростан 24 минутта, ал 14-і Эджварға дейін жалғасатын. 1870 жылы Финсбери Паркі мен Финчли және Хендон (қазіргі Финчли Централь) арасындағы жол, Хай Барнет және Масвелл Хилл тармақтарын ашуға дайындық ретінде екі еселенді. Темір жол өтетін аймақтағы жер бедерінің күрт өзгеруіне байланысты, желі кескіндерді, бөгеттерді және виадуктерді кеңінен пайдаланды. Ерекше атап өтуге лайықтары – Highgate Hill-дегі кескіндер, онда Highgate станциясы екі жағында туннельдермен салынған, сондай-ақ Dollis Brook және Muswell Hill-дегі виадуктар.

Жолдың соңы: 1939 жылдан бастап

Жер асты пойыздары 1940 жылғы 14 сәуірде Шығыс Финчли мен Хай Барнет арасындағы LNER бу машиналарын алмастырды. LNER қызметтері 1941 жылғы наурыз айында Хайгейт пен Ист-Финчли арасында тоқтатылды (екі қызмет те Хайгейт станциясының екі бөлігінен соңғы станцияға қысқа мерзімге жұмыс істеді). 1941 жылғы мамыр айында Милл-Хилл-Истке жер асты пойыздары қызмет көрсетуге басталды, бірақ жоспарланғандай Эджварға бармады. 1942 жылы Финсбери Парк – Хайгейт – Александра Палас бағыты Финсбери Паркке дейін шатл рейстерге дейін қысқартылды, осымен Лондон орталығына тікелей қатынас тоқтатылды. Соғыстан кейін Лондонның Metropolitan Green Belt аймағын құру жобасы, жаңа заңнамаға сәйкес, аймақтағы жоспарланған тұрғын үйлердің салынуына кедергі келтіргендіктен, Бушейге бағытты ұзарту қажеттігінен айырылды. 1950 жылғы қазан айында жоспар ресми түрде тоқтатылды. 1953 жылы Милл-Хилл-Ист – Эджвар және Финсбери Парк – Александра Парк арасындағы қалған участаларды жаңғырту және электрлендіру де тоқтатылды. Финсбери Парк, Хайгейт және Александра Палас арасындағы соңғы жолаушылар рейсі 1954 жылғы 3 шілдеде жасалды. 1957 жылы Кранли Гарденс және Масвелл Хиллдегі жүк терминалдары жабылды, ал Парк-Джанкшн (Хайгейт станциясы) – Александра Палас бағыты тоқтатылды. Финсбери Парк пен Эджвар арасындағы бағыт жүк тасымалы үшін, негізінен көмір, сүт және құрылыс материалдары үшін, тіпті дизель локомотивтері бу машиналарын алмастырған кезеңде де пайдаланыла берді. Алайда, 1956 жылғы «Таза ауа туралы» заңның қабылдануы үй жылыту үшін көмірді пайдаланудан бас тартуға мүмкіндік берді, нәтижесінде көмірге деген сұраныс төмендеді. Сонымен қатар, автомобиль тасымалының кеңеюі басқа да ірі жүктерді теміржолмен тасымалдауға деген сұранысты азайтты, және 1964 жылы Эджвар мен Милл-Хилл-Ист арасындағы бағыт толығымен жабылды, жабдықтары мен рельстері келесі жылы алынып тасталды. Лондон метрополитені 1970 жылғы қыркүйекке дейін Highgate Wood Depot, Finsbury Park және Drayton Park Depot арасындағы ескі бағыттар арқылы Northern City Line вагондарын тасымалдады. Вагондар әдетте сейсенбі күндері, ал кейде дүйсенбі және сәрсенбі күндері тасымалданды. 1971 жылы рельстер алынып тасталды, содан кейін Northern City Line бос вагондары Неасденнен Кингс-Кросс (Йорк-роуд) және кеңейтілген бағыттар арқылы жүрді. Финсбери Парктан Хайгейт станциясының оңтүстік туннельдеріне дейінгі және Кранли Гарденс пен Масвелл Хилл станциялары арасындағы бағыттың бөліктері қазір Parkland Walk деп аталатын сызықты қалалық саябақты құрайды. Милл-Хилл-Ист – Эджвар бағытының участалары қазір жергілікті табиғат резерваттары болып табылады: Коптал теміржол жолы және Милл-Хилл ескі теміржол табиғат резерваты.

Көркем шығармаларда

Александра сарайының филиалы "Қорқыт қоңырауы" романында (1980 ж.) көрсетілген. Кітап екі баланың Кранли Гарднс станциясын және Хайгейтке қарай созылатын туннельді зерттеуімен басталады; олар туннель қабырғасындағы қақпа арқылы кіре алатын "құпия темір жолды" ашады. Осы темір жолдың бір түрі ақырында "Shaun of the Dead" фильмінен алынып тасталған көріністерде де кездеседі.