Кіріспе

шіркеулердің бірігуі – екі немесе одан көп христиан дін тобының қосылуына берілген атау. Мұндай бірігулер түрлі формалармен жүзеге асуы мүмкін, оның ішінде біріккен шіркеу және федерация.

Біріккен шіркеулер

Бірлігі бар шіркеу – әртүрлі конфессиядағы шіркеулердің бірігуінің нәтижесі. Мұндай бірінші жағдайлардың бірі 1817 жылы Пруссиядағы лютерандық және реформат шіркеулерінің Пруссия одағын құру арқылы бірігуі болды. XIX ғасырда бірдей дәстүрдегі шіркеулер арасында көптеген одақтар құрылды. Мысалы, Шотландиядағы Біріккен Сецессиялық шіркеу 1820 жылы Шотландия шіркеуінен бөлініп шыққан әртүрлі шіркеулердің бірігуінен пайда болды. Олардың барлығы доктринасы және практикасы бойынша пресвитериандық болды. XX ғасырда көптеген шіркеулер экуменикалық қозғалыстың нәтижесінде бірікті. Мұндай алғашқы одақтардың бірі 1925 жылы құрылған Канада Біріккен шіркеуі болды. Басқа мысалдарға, Біріккен методистік шіркеу сияқты, ортақ теологиялық тарихы бар, ұқсас бағытталған ұйымдар жатады – ол Евангелиялық Біріккен Бауырлар шіркеуі мен АҚШ-тағы Методистік шіркеудің бірігуінен құрылды.

Федерация

Федерация – бұл аз орталықтандырылған одақ. Мысалы, 1901 жылғы 24 шілдеде Австралия Пресвитериан шіркеуін құру үшін біріккен Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория, Квинсленд, Оңтүстік Австралия, Тасмания және Батыс Австралия Пресвитериан шіркеулері. Бұл құрылым сол жылдың 1 қаңтарында Австралия Ұлттық бірлестігін құрған Федерацияға ұқсас болды. Джон Мейклжон өзінің ашылу сөзінде діни одақтың Австралия колонияларының саяси одағын әдейі бейнелейтінін нақты айтты: «Біз осы Ассамблеяны құру арқылы, юрисдикциясы аумақ бойынша Федералды Парламенттің юрисдикциясына тең және онымен бірдей болатын, сондай-ақ оның сипатындағыдай өкілдік ететін сот құрдық». Бұл одақ бір деномнацияға жататын әртүрлі аймақтардағы шіркеулерді бірыңғай ұлттық шіркеу құрмай, бір органға біріктірді. Жеке штаттардың шіркеулері өздерінің жеке есімдерін, құқықтары мен артықшылықтарын сақтап қалды.

Юниаттар мен Эдинверлер

"Одақ" термині (мысалы, 1596 жылғы Брест одағы) православие христиандарының тобы Шығыс обрядтарын сақтап, Рим папасымен қатынай бастаған жағдайда да қолданылады. Мұндай топтар жалпы алғанда Шығыс католик шіркеулері деп аталады. Олардың жақтастары кейде "униаттар" деп те аталады. Орыс православие шіркеуі де, салыстырмалы түрде, бірақ әлдеқайда кіші масштабта, белгілі бір Ескі сенімділер қауымдастықтарын қосып алды, оларға ұлттық шіркеудің билігін мойындағанда өз обрядтарын сақтауға рұқсат берді. Бұл тәсіл "Эдинвері" деп белгілі.