Кіріспе

1855 жылы Канзаста қарулы қақтығыс, АҚШ

Вакаруса соғысы – 1855 жылдың қараша және желтоқсан айларында Канзас территориясында болған қарулы тұрақсыздық. Тарихшылар бұл оқиғаны "Қан төгуші Канзас" аймағындағы құлдыққа қарсы және құлдықты жақтаған топтар арасындағы қақтығыстың алғашқы көрінісі деп санайды. Оқиға Дуглас округінде, Вакаруса өзені аңғары мен Лоуренс қаласы маңында болды, онда қарсыластар алғаш рет бетпе-бет келді. Территориялық губернатор Уилсон Шеннонның талабы бойынша екі тарап ақыры бітімге келді, бірақ ол ұзаққа соқпады, ал келесі көктемде кең ауқымды зорлық-зомбылық қайта жаңғырды.

Өмірбаян

Құлдыққа қарсы және оның жақтастары бір-біріне қарсы тұрған кезде, Вакаруса соғысының бастауы, әсіресе, 1855 жылдың 21 қарашасына дейін барып жетеді. Сол күні Франклин Коулман есімді құлдықты жақтаған қоныс аударғыш, Чарльз Доу есімді құлдыққа қарсы болған адамды атып өлтірді. Бұл кісі өлтіру екеуінің арасындағы ұзақ жылдар бойы шиеленісіп келген жанжалдың нәтижесі болды, себебі олар Лоренстен оңтүстікке қарай 14 миль (23 км) жерде орналасқан Хикори Пойнт маңындағы жерге қатысты таласқан. "Шекаралық соғыс энциклопедиясының" мәліметінше, "Коулманды Доуды өлтіруге саяси мүдделер жетелемеген, бірақ бұл кісі өлтіру Канзастың келесі 10 жылға жуық уақыт бойы сипатталатын қақтығыстардың бастамасы болды". Бір замандас куәгердің айтуынша, Коулман бұрынғы құлдықты жоюшы болған, бірақ Канзасқа көшіп келгеннен кейін ғана құлдықты жақтаған. Оның Доумен араздасуы оның Доудың жеріне еңіп кіргенінен кейін одан жарақат алғанда күшейді. Одан кейін Коулман және оның серіктері Доумен жергілікті ұстаханада кездесті, онда Коулман оны атып өлтірді. Доудың құлдыққа қарсы болған достары ашуға толы жиналды. Коулман қашып кетті, бірақ көп ұзамай Миссури штатының Вестпорт қаласындағы Дуглас округінің шерифі Сэмюэл Джонсқа өздігінен тапсырды. Джонс, Лоуренсте бір уақытта жұмыс істеген құлдыққа қарсы үкіметке қарсы сайланған "жалған" құлдық үкіметінің билігімен шериф болған. Джонс тергеу жүргізген кезде, Коулманды Доуды өлтіргені үшін тұтқындамай, оның орнына Брэнсонды тәртіпсіздік жасағаны үшін тұтқындады. Бірнеше күннен кейін Канзас территориясының губернаторы Уилсон Шаннон мәселені шешу үшін Канзас милициясын шақырды. Шаннон милицияның Канзастың өзінен құралуын жоспарлаған, бірақ Джонс 700-ге жуық адамнан тұратын шағын әскерді жинады.

Қоршау

Қоршау кезінде басқыншылардың басым бөлігі Лоренстің оңтүстік-шығысындағы құлдықты қолдайтын шағын Франклин елді мекенінің жанында орналасты, бірақ қалғандары аумақтық астана Лекомптон маңында лагерь құрды. Шабуыл жақындап келе жатқанын естіген Лоренс тұрғындары 800 адамнан тұратын қарулы жасақ құрды. Доктор Чарльз Л. Робинсон (Жаңа Англия көшіп келушілерге көмек қорының өкілі) қала әскерлеріне жетекшілік етті, ал болашақ сенатор Джеймс Лейн оның оң қолға қарамастан тағайындалды. Лоренске аболиционист Джон Браун мен оның ұлдары да көмектесті. Шамамен бір аптадан кейін еркін штаттықтар Шэннонға өкіл жіберіп, ахуалды баяндады. Бұл жаңалық оны мазалады, сондықтан ол өзінің көзімен көру үшін Лоренске сапарлады және көргендеріне қатты таң қалды. Ол бірден Миссури армиясы мен Лоренс жасағының өкілдерін шақырып, бейбіт келісімге қол қоюға шақырды. Мұндай келісім 1855 жылғы желтоқсанда Робинсон мен Лейн (еркін штаттықтарды өкілдік еткен) және Дэвид Райс Атчисон (құлдық жақтастары) арасында жасалды. Ұзақ көндіруден кейін (Фрэнк В. Блэкмардың айтуынша, "бұл оңай болған жоқ"), Миссури армиясы аймақтан мәжбүрлі түрде кетіп қалды. Доудан басқа, Вакаруса соғысында тағы бір адам қаза тапты: еркін штаттық қоныс аударушы және аболиционист Томас Барбер, Лоренсті қорғауға бара жатқанда, Поттаватоми үнді агенті Джордж У. Кларк жасаған шабуылда атып өлтірді. Барбердің өлімі Джон Гринлиф Уиттиердің "Барбердің жерлеуі" атты өлеңінде мәңгі есте қалды.