Кіріспе
Түр мүшелері ресурстар үшін бәсекелеседі. Түрішілік бәсекелестік - бұл популяциялық экологиядағы өзара іс-қимыл, соның нәтижесінде бір түрдің мүшелері шектеулі ресурстар үшін бәсекелеседі. Бұл екі адамның да дене шынықтыру қабілетінің төмендеуіне әкеледі, бірақ дене шынықтыру қабілеті жоғары адам аман қалады және ұрпақ таба алады. Ал түраралық бәсекелестікке әртүрлі түрлердің мүшелері ортақ ресурс үшін бәсекелескенде келеді. Бір түрдің мүшелері ресурстарға қатысты өте ұқсас талаптарға ие, ал әртүрлі түрлердің ресурстары аз, сондықтан түр ішіндегі бәсекелестік, әдетте, түраралық бәсекелестікке қарағанда күшті күш болып табылады. Жеке адамдар азық-түлік, су, кеңістік, жарық, жұбайлар немесе тіршілік ету немесе көбею үшін қажетті кез келген басқа ресурстар үшін бәсекелесе алады. Бәсекелестік болу үшін ресурс шектелуі керек; егер түрдің әрбір мүшесі әрбір ресурстың жеткілікті мөлшерін ала алса, онда жеке адамдар бәсекелеспейді және популяция экспоненциалды өседі. Халық тығыздығының өзгеру қарқыны ақырында нөлге дейін төмендейді, бұл нүкте экологтар көтергіштік қабілет (K) деп атады. Алайда, популяция ортада өте шектеулі санға дейін ғана өсе алады. Мысалы, солтүстік шырышты саламандраның (Plethodon glutinosus) әртүрлі популяциялары түр ішіндегі бәсекелестіктің қарқындылығына байланысты әртүрлі деңгейде агрессия дамытты. Ресурстар аз кездесетін популяцияларда, көбірек агрессивті мінез-құлықтардың дамуы ықтимал. Бұл - қол жетімді азық-түліктің жоқтығына байланысты басқа нұсқаларды іздеудің орнына түрлер ішіндегі бәсекелестермен күрес үшін тиімді стратегия. Агрессивті саламандралар көбею үшін қажетті ресурстарды көбірек алады, ал қорқынышты саламандралар көбеюден бұрын аштықтан өлуі мүмкін, сондықтан агрессия популяция арқылы таралуы мүмкін. Сонымен қатар, Чилидің фламинголары (Phoenicopterus chilensis) туралы зерттеулер көрсеткендей, топтасқан құстар жалғызбасты құстарға қарағанда әлдеқайда агрессивті болған. Жұп құстар өздерінің жұптарын немесе жас құстарын қорғау үшін агониялық кездесуді бастау ықтималдығы әлдеқайда жоғары, ал жалғыз құстар әдетте көбеймейді және күресуге аз ықтималдығы бар. Жыныстық қатынас сәйкес келмегендіктен немесе кейбір басым фламинголар бірнеше серіктеспен жұптасқандықтан, барлық фламинголар популяцияда жұптаса алмайды. Жұптар көптеген түрлерде қатты таласатын ресурс болып табылады, өйткені ұрпақ жасау жеке адамның гендерін көбейтуі үшін өте маңызды.
Intraspecific competition is an interaction in population ecology, whereby members of the same species compete for limited resources. This leads to a reduction in fitness for both individuals, but the more fit individual survives and is able to reproduce. By contrast, interspecific competition occurs when members of different species compete for a shared resource. Members of the same species have rather similar requirements for resources, whereas different species have a smaller contested resource overlap, resulting in intraspecific competition generally being a stronger force than interspecific competition. Individuals can compete for food, water, space, light, mates, or any other resource which is required for survival or reproduction. The resource must be limited for competition to occur; if every member of the species can obtain a sufficient amount of every resource then individuals do not compete and the population grows exponentially. The rate of change of population density eventually falls to zero, the point ecologists have termed the carrying capacity (K). However, a population can only grow to a very limited number within an environment. For example, different populations of the northern slimy salamander (Plethodon glutinosus) have evolved varying levels of aggression depending on the intensity of intraspecific competition. In populations where the resources are scarcer, more aggressive behaviours are likely to evolve. It is a more effective strategy to fight rivals within the species harder instead of searching for other options due to the lack of available food. More aggressive salamanders are more likely obtain the resources they require to reproduce whereas timid salamanders may starve before reproducing, so aggression can spread through the population. In addition, a study on Chilean flamingos (Phoenicopterus chilensis) found that birds in a bond were much more aggressive than single birds. The paired birds were significantly more likely to start an agonistic encounter in defense of their mate or young whereas single birds were typically non breeding and less likely to fight. Not all flamingos can mate in the population because of an unsuitable sex ratio or some dominant flamingos mating with multiple partners. Mates are a fiercely contested resource in many species as the production of offspring is essential for an individual to propagate its genes.
Тікелей емес
Организмдер жанама түрде, я иемденуші немесе көрнекті бәсекелестік арқылы бәсекелесе алады. Пайдаланушылық бәсекелестікке ортақ ресурсты сарқып, нәтижесінде дене шынықтыру қабілетінен айырылуды қамтиды. Организмдер бір-бірімен тікелей байланысқа түспеуі мүмкін және ортақ ресурс арқылы тек жанама түрде өзара әрекеттесуі мүмкін. Мысалы, эксперименттік тұрғыдан жас қасқыр жәндіктері (Schizocosa ocreata) арасында пайдаланушылық бәсекелестік көрсетілді. Жас жәндіктердің санының көбеюі де, азық-түлік қорының азаюы да жәндіктердің жеке өсуін төмендетті. Бұл жерде қасқыр жәндіктерінің азық-түлік ресурстары шектеулі екені анық, бірақ жас жәндіктер арасында азық-түлік үшін тікелей бәсекелестік болған жоқ, тек қана халықтың тығыздығының артуына байланысты дене шынықтыру қабілетінің төмендеуі болды. Жас қасқыр жәндіктерінде тығыздықтың теріс тәуелділігі айқын көрінеді: популяция тығыздығы одан әрі өскен сайын, өсу қарқыны төмендейді және нөлге дейін жетуі мүмкін (логистикалық өсу моделі болжағандай). Бұл сондай-ақ Viviparous шегірткеде немесе Lacerta vivipara-да байқалады, онда популяция ішіндегі түстердің болуы тығыздыққа және түр ішіндегі бәсекеге байланысты. Тұрақты организмдерде, мысалы өсімдіктерде, пайдаланушылық бәсекелестік араласушылық бәсекелестікке қарағанда әлдеқайда үлкен рөл атқарады, өйткені жеке тұлғалар белгілі бір аймаққа тамырланып, өздерінің жақын маңдағы ресурстарды пайдаланады. Жарық үшін жас бұталар жарық үшін жарысады, олардың көпшілігі биік ағаштармен тосқауылға түседі. Өсімдіктер өз түрлерінің үлкен мүшелерімен оңай бәсекелесе алады, бұл тұқымның таралу қашықтығының үлкен болуының бір себебі. Ата-анасына жақын жерде өсетін тұқымдар бәсекеге түсіп, өледі. Көрініп тұрған бәсекелестік бұрыннан белгілі популяцияларда орын алады. Таралған жануарлардың санының артуы аймаққа көп жыртқыш әкеледі, бұл жеке адамның желу қаупін арттырады, сондықтан оның тірі қалу мүмкіндігін төмендетеді. Пайдаланушылық бәсекелестік сияқты, адамдар тікелей өзара әрекеттеспейді, керісінше, халықтың өсуінің салдарынан дене шынықтыру қабілетінің төмендеуіне ұшырайды. Көрініспен бәсекелестік, әдетте, ішкі емес, ішкі бәсекелестікпен байланысты, бұл жерде екі түрлі түрдің ортақ жыртқышқа ие болуы. Бір түрдің жеуге бейімделуінің салдарынан басқа жыртқыш түрлердің жарамдылығы төмендейді, өйткені жыртқыш түрлер азық-түлік алу қиынға соққан сайын қарқынды аңшылық жасайды. Мысалы, Жаңа Зеландияда қоян (Oryctolagus cuniculus) әкелінгеннен кейін жергілікті скинктер (Oligosoma) санының азаюы байқалады. Екі түрін де тояқтар (Mustela furo) жейді, сондықтан қоянның әкелінуі тояқтардың аймаққа көшіп келуіне әкелді, содан кейін скинк саны азайды.
Байқау
Байқау бәсекелестік ресурс аумақпен немесе халықтың ішіндегі иерархиялық құрылыммен байланысты болған кезде орын алады. Мысалы: ақ бетті капучин маймылдар (Cebus capucinus) топтағы орынға байланысты әр түрлі энергияны қабылдайды. Аталар да, аналар да азық-түлікке қолжетімді аумақтар үшін бәсекелеседі, ал ең сәтті маймылдар шамадан тыс көп азық-түлік ала алады, сондықтан топтың төменгі мүшелеріне қарағанда дене шынықтыру қабілеті жоғары. Ctenophorus pictus кесуінің аталары аумақ үшін жарысады. Полиморфты түрлердің ішінде қызыл кекілектер сары кекілектерге қарағанда өз аумағын қорғауда анағұрлым агрессивті. Агрессивті кездесулер жеке адамдар үшін қымбатқа түседі, өйткені олар жарақаттанып, көбею қабілетінен айырылуы мүмкін. Нәтижесінде көптеген түрлер қауіпті күреске түспей, ресурсқа кім жететінін анықтау үшін салтанатты ұрыстың түрлерін дамытты. Ер жылан (Vipera berus) әйелдерге құмарлық танытқанда күрделі рәсімді орындайды. Әдетте, үлкен еркек жеңіп шығады және жекпе-жектер сирек екі жақты жарақаттауға дейін көбейеді. Алайда, кейде ресурс соншалықты қымбат болуы мүмкін, оны алу үшін өлімге әкелетін қақтығыстар болуы мүмкін. Мүсіндер арасында өтетін жарыстарда еркектер үлкен әйелдер гаремін басқаруға тырысады. Әйелдер мен олардың репродуктивті жетістіктерінің таралуы еркектер арасында өте тең емес. Көптеген аталардың көбею сәттілігі нөлге тең; олар көбеюге жасқа толмаған кезде өледі немесе жоғары тұрған аталар жұптасуға кедергі жасайды. Сонымен қатар, көпшілік жыныстық қатынас бірнеше ғана басым аталықтардың қолында болады. Ұрпақтардың репродуктивті сәттілік мүмкіндігі соншалықты зор, олардың көбі өз популяциясындағы иерархиялық сатыға көтерілу үшін көбейту жасына дейін өлтіріледі. Жарыс-жарыспен бәсекелесу тұрғындардың салыстырмалы түрде тұрақты динамикасын тудырады. Ресурстардың тең емес бөлінуінің салдарынан кейбір адамдар өледі, бірақ аумақты иеленетін халықтың мүшелері ұрпақтануы мүмкін. Бір аймақтағы аумақтардың саны уақыт өте келе бірдей бола бергендіктен, көбейетін популяция тұрақты болып қалады, бұл әр көбейту маусымында жаңа адамдардың ұқсас санын береді.
Қозғалыс
Скрамбл-конкуренция ресурстарды бәсекелестікке қарағанда теңестіріліп бөлуді қамтиды және жеке тұлғаны алып тастауға болмайтын ортақ ресурс қоры болған кезде пайда болады. Мысалы, жайылымдық жануарлар саны өсіп, азық-түлік ресурсы шектеулі болғандықтан, шөп үшін күшейе түседі. Әр өсімдікті жейтін жануар азық-түлікті аз алады, өйткені азық-түлік мөлшері бірдей болу үшін көп адам бәсекеге түседі. Осыдан кейін, цинабар көбелектерінің өте аз бөлігі келесі ұрпақта өзара бәсекелеседі, сондықтан популяция қайтадан құлаудан бұрын тез өседі.