Кіріспе
Жыланның түрі Crotalus scutulatus әдетте Мохаве құбылмалы жыланы деп аталады. Басқа да ағылшын тіліндегі жалпы атаулар Мохаве құбылқы жылан және, атап айтқанда, номиналды (солтүстік) түрге қатысты: Солтүстік Мохаве құбылқы жылан Кемпбелл мен Ламар (2004) ағылшын тіліндегі "Мохаве (Мохаве) құбылқы жылан" деген атауға қарсылық білдірді, өйткені жыланның ауқымы Мохаве шөлінде өте аз. Бұл жазбада кең таралған номиналды түрлер, Солтүстік Мохаве құбылмалы жылан, Crotalus scutulatus scutulatus суреттеледі.
Crotalus scutulatus is known commonly as the Mohave Rattlesnake. Other common English names include Mojave Rattlesnake and, referring specifically to the nominate (northern) subspecies: Northern Mohave Rattlesnake Campbell and Lamar (2004) supported the English name “Mohave (Mojave) rattlesnake” with some reluctance because so little of the snake’s range lies within the Mojave Desert. This account describes the widely distributed nominate subspecies, the Northern Mohave Rattlesnake, Crotalus scutulatus scutulatus.
Түрі және орналасқан жері
Crotalus scutulatus типтік үлгісі - ANSP 7069, Филадельфия Табиғи ғылымдар академиясының коллекциясында (бұрын Смитсонов институтындағы USNM 5027 екі үлгісінің бірі). "Форт Бьюкенен, Аризона" деп жазылған жер. Форт-Бьюкененнің қираған жері қазіргі Санта-Крус округінде, Аризона штатында орналасқан. C. scutulatus-ті сенімді түрде анықтайтын бірде-бір визуалды белгі жоқ және ең сенімді визуалды сәйкестендірулер бірнеше белгілерді мұқият қарастырудан туындайды. Crotalus scutulatus кеңінен симпатрикалық C. atrox (Батыс алмаз арқалы құбылғышы), ол өте ұқсас. Скутулаттың арқасының түсі жасылдан қоңырға, сұрға, тіпті сарғышқа дейін өзгереді. Crotalus scutulatus-да C. atrox-қа ұқсас үлкен алмас пішінді арқалық дақтар қатары бар, бірақ C. atrox-тың арқалық бетінде кездесетін қалың қара дақтар, ірі де, ұсақ та жоқ. Сонымен қатар, C. scutulatus-да көпшілік C. atrox-та кездесетін арқалық "алмаздардың" құйрық жиектері бойындағы ақ жиектер жоқ. Постокулярлы ашық бет жолағы әдетте мойынға қарай иіледі және C. scutulatus-та ауызмен қиылыспайды, ал C. atrox-та қиылысады. Екі түрдің де құйрығы әдетте бір-бірінен ақ және қара түсті сақиналармен белгіленеді, қара түсті сақиналар көбінесе (бірақ әрқашан емес) C. scutulatus-тің ақ түсті сақиналарына қарағанда тар болады және түстер әдетте көпшілігі C. atrox-тің ақ және қара түсті сақина сақиналарына қарағанда аз ерекшеленеді. Проксималды сырғанақ сегменті тірі тінді қамтиды және әдетте екі түсті болады сары және қара, немесе толық сары, C. scutulatus, бірақ толық қара (кейде ақ щеткамен) C. atrox. Түрлер кең таралғандығына, үлкен популяциясына байланысты немесе олар қауіпті санаттағы тізімге жатқызу үшін тез азаюы мүмкін емес. 2007 жылы бағалау кезінде халық санының өсуі тұрақты болды.
Мінез-құлық
Crotalus scutulatus сәуір мен қыркүйек аралығында белсенді. Олар тұтқынға алынған жыртқыш жануарлар, көбінесе ұсақ кеміргіштер мен кеміргіштерді жейді. Ерлі-зайыптылар арасындағы қарым-қатынас жаздың аяғында/күзде басталады, қыс кезінде үзіледі және көктемде қайта жалғасады. Аналық балапандар 2 - 17 жас аралығында (орташа есеппен 8 жас) шілде мен қыркүйек аралығында туады. Бұл түрдің үйі жоқ және олардың қыстағы үйлер мен жазғы азық-түлік аймақтары арасында маусымдық көшіп-қонудың қажеті жоқ, өйткені жоғары биіктікте және жоғары ендікте өмір сүретін кейбір басқа түрлер. Оның орнына, адамдар жыл бойы белгілі бір үй аймақтарын иеленеді, қыста және ыстық жазда кеміргіштер, торғайлар және түлкілер сияқты жануарлар қазған орларда баспана табады. [[File:C. scutulatus филогенетикалық картасы & ағашы. jpg jpggthumb.phylogenetic картасы na igiti cya Crotalus scutulatus. Солтүстік кладтың Оңтүстік кладтан (А), Хуамантланның Орталық Мексика алқабы кладтан (В) және Мохаве Соноран кладтың Чихуахуа кладтан (С) айырмашылығы. Cardwell 2020 деректеріне сүйене отырып
Тарих
Онжылдықтар бойы C. scutulatus тістеуінің ерекше өлімге әкелетіндігі, көбінесе ең қауіпті немесе ең қауіпті қытырлақ жыландар ретінде сипатталады. Мысалы: "солтүстік америкалық құйрықты жыланның улы заттарынан ең қауіптісі"; "дүниедегі бауырымен жорғалаушылар арасындағы ең қауіпті улы заттардың бірі"; "өте қауіпті жылан"; және "Жер бетіндегі ең улы жыландардың бірі деп саналады". Мұндай мәлімдемелер әдетте АҚШ пен Мексикадағы C. scutulatus популяцияларының көпшілігінде өндірілетін нейротоксинге байланысты, ол жергілікті тіннің зақымдануы аз немесе мүлдем болмауымен, созылған тыныс алу парализіне әкелуі мүмкін деп мәлімделген. Бұл нейротоксин 1975 жылы оқшауланып, сипатталып, "Мохаве токсині" деп аталды. 1978 жылы оңтүстік-орталық Аризонада C. scutulatus улы заты зертханалық тышқандарға түрдің таралу аймағындағы удан гөрі аз қауіпті аймақ анықталды. Өлімге әкелетін (және кең таралған) түрін "А улы" деп, ал өлімге әкелмейтін түрін "В улы" деп атады. Кейіннен В улы популяциясында Мохаве токсині жоқ екендігі анықталды. Осылайша А улы заты жүйкеге зиянды түр деп аталып, В улы заты жүйкеге зиянды емес түр деп аталды. Мохаве токсинінің болмауымен қатар, C. scutulatus B улы затында тіндерді жоятын токсиндер, негізінен металлопротеиназалар бар екені анықталды, олар көптеген басқа құйрықты жыландардың уына ұқсас. А және В уыт популяцияларының арасындағы аралық аймақтағы кейбір жануарлар Мохаве токсинін және маңызды металлопротеиназаны қамтитын уды шығарады және олар "А + В уыты" деп белгіленді. Басқа зерттеулер шұңқырдың улы заттарын жалпы екі топқа бөлуге болады деп атап өтті. Токсикалық (зертханалық тышқандарға өлімге әкелетін) улы заттардың басым бөлігі пресинаптикалық нейротоксиндер (олардың бірі Мохаве токсині) болып табылады, бірақ олардың қосалқы металлопротеиназалар мен серин протеиназалары аз, ал "жұмбатушы" улы заттардың басым бөлігі қан кету және тіндерді жою компоненттері болып табылады, бірақ олардың құрамында нейротоксин аз немесе мүлдем жоқ. Барлық шұңқырлардың кең мағынасында металлопротеиназаның жоғары деңгейін құрайтын және маңызды нейротоксин жоқ жиі таралған улы заттар "I типтегі" улы заттар деп аталады, ал нейротоксиннің жоғары деңгейін құрайтын, бірақ геморрагиялық және тіндерді жоятын компоненттері жоқ улы заттар "II тип" деп аталады. Осылайша, C. scutulatus A улы түрі II улы, ал B улы түрі I улы.
Мохаве токсині
Мохаве токсині - екі түрлі пептидтік кіші бірліктерден тұратын күшті пресинаптикалық нейротоксин. Фосфолипаза А2 (PLA2) базалық кіші бірлігі ғана жеңіл уытты, ал қышқылдық кіші бірлік өздігінен уытты емес, бірақ екі кіші бірлік те Мохаве токсинін құрауы керек. Негізгі кіші бірлік көптеген Crotalus түрлерінің уындарында, соның ішінде adamanteus, pyrrhus, scutulatus, tigris және viridis. Қышқыл субжүйелер жиі тарамайды және негізгі субжүйелерді де білдіретін популяциядағы адамдармен шектеледі.
Өлім-жітім
Өлім-жітім статистикасы ұзақ уақыттан бері АҚШ-та улы жыландардан жылына 2 - 6 адам ғана өлтірілетінін көрсетті, ал өлім-жітімнің көпшілігі оңтүстік-шығыс штаттарда, C. scutulatus тек оңтүстік-батыста кездесетініне қарамастан, олар жиі кездеседі және жыл сайын көптеген тістеуге жауапты. Осылайша, ауруларды бақылау орталықтарының статистикасы көптеген кейінгі зерттеулер, негізінен тышқандарды қолдану, зертханалық жануарларда C. scutulatus A улы затының салыстырмалы өлімін растады. 1956 жылы Лоренс Клаубер бұл зерттеулерді өзінің кеңінен оқылатын құйрықты жылан туралы анықтамасында келтіріп, былай деп қосты: "Егер болашақта C. s. scutulatus уының сапасына жасалған зерттеулер m. l. d. [өлтіретін дозаның орташа] қазір қол жетімді сандарын растаса, бұл өте қауіпті құйрықты жылан болуы мүмкін".
Соңғы клиникалық зерттеулер
Адамды құйрықты жылан шаққанда, C. scutulatus таралған аймақтарда жүргізілген зерттеулер адамда өлім-жітімнің жоғары деңгейі мен тыныс алу қабілетінің төмендеуі/парализге ұшырауы туралы алаңдаушылықтың негізділігіне күмән келтірді. Аризонаның уыт және дәрі-дәрмек ақпарат орталығына (Марикопа округін қоспағанда, бүкіл Аризонаны қамтиды) 1999 жылдың қаңтары мен 2020 жылдың желтоқсаны аралығында хабарланған 3440 Аризонаның құртқылы жыланның шағылысы туралы ретроспективті зерттеу нейротоксикалық тыныс алу қабілетінің жетіспеушілігі / паралич туралы ешқандай хабарлама жариялаған жоқ. 1994 жылдың шілдесі мен 2000 жылдың қарашасы аралығында Марикопа округінің үшінші деңгейдегі ауруханасында емделген 289 құйрықты жыланның тісініп кетуін ретроспективті зерттеуде де нейротоксикалық тыныс алу қабілетінің жетіспеушілігі / паралич туралы ешқандай хабарлама табылған. Бұл жарияланған нәтижелер оңтүстік Калифорниядағы анекдоттық хабарламалармен сәйкес келеді, онда C. scutulatus Мохаве шөлінің жазық креозотты бұтасында басым соққан құбылжыған жылан, онда барлық жануарлар осы уақытқа дейін невротоксикалық (II тип / А улы) уын білдірді және онда симпатрикалық C. atrox жыланның сәйкестендіруін шатастыру үшін жоқ. Жарияланған жағдай туралы баяндамаларды әдебиеттен іздеу (географиялық немесе уақытша шектелмеген) Мохаве токсинінің физиологиялық әсерлері дозаға тәуелді болғанымен, көптеген басқа факторлар организмнің (көгіз, зертханалық тышқан, бөрік, адам және т.б.) әсер етеді, оның ішінде организмнің дене массасы, жасы, денсаулығы, қосалқы аурулары, аллергиясы, генетикалық профилі және басқа да көптеген факторлар.
While the physiological effects of Mojave toxin are almost certainly dose dependent, many other variables affect how an organism (pigeon, lab mouse, squirrel, human, etc.) is affected, including such factors as the organism's body mass, age, health, comorbidities, allergies, genetic profile, and many others.
Тышқанның шағылу қаупі
C. scutulatus тістеген кезде адам өміріне қауіп төндіретін болса да, оның тістегенінің болжамы басқа да осындай үлкендіктегі қытырлақ жыландардан тістегендердің болжамынан нашар емес. Қаза тапқан адамның дені кішкентай, жыланның дені үлкен болуы, медициналық көмекке кешіктіру сияқты факторлар жыланның тістеуінің болжамын нашарлатады. Әр өнімде бірнеше іріктелген құрт-құрт түрлерінің уына қарсы антиденелер бар. CroFab® өндірісінде нейротоксикалық C. scutulatus улы заты пайдаланылады, ал ана анағұрлым ұқсас нейротоксинді экспрессиялайтын тропикалық құбылғыш жыланның (C. simus) улы заты Anavip® өндірісінде қолданылады. Осылайша, екі өнім де C. scutulatus-тің нейротоксикалық улануына қарсы тиімді болып жасалған, ал екі өнімнің өндірісінде пайдаланылған басқа түрлердің уыттары I типті / В (нейротоксикалық емес) C. scutulatus тістеуінен қорғайды.