Әскери жарақтандыру және материалдық-техникалық қамтамасыз ету

Кіріспе

Әскери жабдықтау және техникалық қызмет көрсету

Әскери логистика – әскери күштердің қозғалысын, жабдықтауын және техникалық қызмет көрсетуін жоспарлау және іске асыру саласы. Ең толық мағынасында, ол әскери операциялардың мынадай аспектілерін қамтиды: материалдарды жобалау, әзірлеу, сатып алу, сақтау, тарату, техникалық қызмет көрсету, эвакуациялау және жою. Персоналды тасымалдау. Объектілерді сатып алу немесе салу, техникалық қызмет көрсету, пайдалану және жою. Қызметтерді сатып алу немесе ұсыну. Медициналық және денсаулық сақтау саласында қолдау көрсету.

Жеткізудің нұсқалары

Дала әскерін жабдықтаудың үш негізгі мүмкіндігі бар, оларды жеке немесе біріктіріп пайдалануға болады.

Өнеркәсіптік құралдарды алу

Әскердің ең негізгі қажеттіліктері – азық-түлік және су. Азық-түлік жинау – даладағы малға азық-түлік іздеумен айналысу. Мұндай мүмкіндіктер маусымдық сипатқа ие, егін жинау кезінде ауылшаруашылық аймақтарында олардың қоры көбейеді. Бұған қоса, географиялық жағдайға да байланысты, себебі шөл даласындағы жорықтарда жергілікті жерде азық-түлік, су немесе мал азығы болмауы мүмкін. Далада жабдықтаудың тағы бір жолы – тонау, яғни жаудан немесе жау халқынан мүліктерді тартып алу. Балама ретінде сатып алу бар, онда әскер ақша алып, даладағы қажетті заттарды сатып алады. Ақшаны жергілікті салықтар арқылы алуға болады, бірақ бұл үшін зорлық-зомбылық таныту қажет. Жергілікті көздерден жабдықтаудың басты кемшілігі – әскер бір орында ұзақ тұрса, олардың қоры таусылуы мүмкін. Сондықтан, оларға тәуелді күш үздіксіз қозғалыста болуы керек. Далалық көздерді кеңінен пайдалану қарсы логистикаға алып келеді, онда жауға ресурстарды жерді жойып, азық-түлік көздерін жою арқылы берілмейді. Алдын ала сатып алу экономикалық соғыс құралы ретінде қолданылуы мүмкін. Қоршауға алған күш, гарнизонды аштықтан өлтіруге тырысуы немесе оны шабуылдап жоюдың қиын операциясын орындаудың орнына, айналасын жойып, гарнизонды өз еркімен шабуылға шығуға мәжбүрлеуі мүмкін. Бірақ егер гарнизон жергілікті жабдықтауға тәуелді болса, онда қоршауға алған күш өзі аштықтан қалды.

Әскерге қажетті заттарды жеткізу

Екінші әдіс – әскердің қажетті жабдықтарын өздерімен бірге алып келуі, олар кемелермен, жүк тасуға арналған жануарлармен, арбалармен немесе сарбаздардың өзі арқасында тасымалданатын. Ежелгі заманнан бері әскерлер рациондық азық-түлік пен жеке құрал-жабдықтарын, мысалы қару-жарақ, броня, ас дайындау құралдарын және төсек-орындарды алып жүретін. Жануарларды әскермен бірге айдап әкеліп, ет ретінде пайдалануға болады. Жолдар дөңгелекті көліктердің қозғалысын жеңілдетеді, ал өзен немесе теңіз арқылы үлкен көлемдегі жабдықты тасымалдауға мүмкіндік береді. Бұл әскерге белгілі бір деңгейде өзін-өзі қамтамасыз етуге мүмкіндік берді, ал 19 ғасырда жылдам ату қарулары ойдағыдай жетілгенге дейін, сарбазға бүкіл науқанға қажетті оқ-дәрінің көп бөлігін өзімен немесе әскерге ілесіп жүретін арбаларда тасымалдауға болады. Дегенмен, бұл әдіс әскердің жылдамдығын төмендететін үлкен жүк керуеніне алып келді.

Кемеге артқа қарай керек-жарақтар

Әскери далада жабдықты алу және оны әскермен бірге тасымалдау 19 ғасырға дейін басты жеткізу тәсілі болып келді, бірақ тіпті 17 ғасырда да сол кезеңнің әлдеқайда ірі әскерлері азық-түлікпен қамтамасыз ету үшін жиналған қоймалардан тасымалдауға және майданға жіберуге мұқтаж болды. Өнеркәсіптік революциядан бастап, жаңа технологиялық, техникалық және әкімшілік прогресс бұрынғыдан беймәлім жылдамдықпен және қашықтықтарға жабдықты тасымалдауға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, оқ-дәріге деген қажеттілік артып, снарядтар мен бомбалардың ауырлығы салдарынан әскерлерге өздеріне қажетті жабдықты тасымалдау қиындады, олар тез арада қоймалардан оқ-дәрімен үнемі қамтамасыз етілуге тәуелді болды. Сонымен бірге, механикаландыру, яғни жануарларды автокөліктер алмастыруы, отын мен қосалқы бөлшектерге деген сұранысты күшейтті, оларды жергілікті жерден алу мүмкін емес еді. Бұл 20 ғасырда басталган "логистикалық революцияға" алып келді, ол қазіргі заманғы әскерлердің қабілеттерін күрт арттырды, бірақ оларды осы жүйеге өте тәуелді етті.

Тарих

Әскери логистика тарихы неолит дәуіріне дейін жетеді. Әскердің ең қажетті талаптары – азық-түлік пен су еді. Ертедегі әскерлер найза, пышақ, балта, садақ және жебе сияқты аң аулауға қолданылатын қару-жарақтармен жабдықталған. Көптеген сарбаздарды қамтамасыз етудің қиындығына байланысты, олардың саны көбінесе 20 000-нан аспайтын. Ірі әскерлер темір дәуірінде пайда бола бастады. Жүк тасу үшін аттар, өгіздер, түйелер және тіпті пілдер сияқты жануарлар қолданылды. Азық-түлік, су және мал азығын даладан табуға немесе сатып алуға болар еді. Рим империясы мен Үндістанның Маурья империясы жол желілерін салды, бірақ Мысырдан Римге бір тонна астық тасымалдау, 80 шақырымдық жолмен тасымалдаудан әлдеқайда арзан болды. V ғасырда Рим империясы құлағаннан кейін, орталықтандырылған әскерден жергілікті әскерлерден құралған әскери күштерге көшу болды. Феодализм – бұл үй шаруашылықтарының иелері өздерінің адамдары мен жабдықтары үшін өздерінің ресурстарын пайдаланатын, бөлінген әскери логистикалық жүйе еді. XVI ғасырдың соңынан бастап, Еуропадағы әскерлердің саны өсіп, кейбір жағдайларда 100 000-ға немесе одан да көп жетті. Жау территориясында әскер жергілікті ауылды тонап, азық-түлікпен қамтамасыз етуге мәжбүр болды, бұл соғыстың шығындарын жауға жүктеуге мүмкіндік берді. Дегенмен, әскердің көлемі артқан сайын, тонауға және қарақшылыққа тәуелділік мәселесі туындады, өйткені әскердің қайда және қашан жылжуы немесе соғысуы туралы шешімдер стратегиялық мақсаттарға емес, берілген аймақтың сарбаздардың қажеттіліктерін қамтамасыз ете алуына байланысты қабылдалатын болды. Әсіресе қамалдарға шабуыл жасау кезінде бұл мәселе айқын байқалды, қалаға шабуыл жасаушы әскер де, оған көмекке келген әскер де қиындыққа тап болды. Егер қолбасшы тұрақты жабдықтауды ұйымдастыра алмаса, қираған ауылды қорған немесе қала екі операцияның біріне де қарсы тұра алмады. Наполеон логистиканы өзінің стратегиясының маңызды бөлігіне айналдырды. Ол өз корпустарын кең майданға таратып, азық-түлік алу мүмкіндігі бар аумақты барынша кеңейтті. Күн сайын азық-түлік жинаушылар азық-түлік әкелді. Бұл әдіс бұрынғы операциялардан күштердің мөлшерімен және императордың жылдамдыққа ұмтылуымен ерекшеленді. Оқ-дәріні жергілікті жерден алу мүмкін болмаса да, толық науқанға жеткілікті оқ-дәрі алып жүруге болатын. XIX ғасырда технологиялық даму азық-түлікті сақтау, өңдеу және тасымалдауды жақсартты, бұл әскерді арттан қолдауды жеңілдетті. Консервілеу азық-түлікті сақтау мен таратуды жеңілдетті, сондай-ақ қалдықтарды және тамақпен байланысты аурулардың таралуын азайтты. Мұздату жүйесі мұздатылған ет пен жаңа өнімдерді сақтауға және тасымалдауға мүмкіндік берді. Бу кемелері су тасымалын жылдам және сенімді етті. Темір жолдар жануарлар тартқан арбалар мен вагондарға қарағанда көлік құралының экономикалық түрі болды, бірақ олар жолдармен шектелгендіктен, алға жылжыған әскерді қолдауға қабілетті болмады, егер оның жылжуы қолданыстағы темір жол желілерімен сәйкес келмесе. Сонымен қатар, өнеркәсіптік соғыстың пайда болуы, яғни бұрандалы мылтықтар, пулеметтер және жылдам атуға қабілетті артиллерияның пайда болуы, Бірінші дүниежүзілік соғыста оқ-дәрі тұтынуды күрт арттырды. ХХ ғасырда ішкі жану қозғалтқыштарымен жұмыс істейтін автокөліктердің пайда болуы жануарлар тасымалына балама ұсынды, бірақ көптеген әскерлер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жануарларды әлі де пайдаланды. Әуе көлігінің дамуы құрлықтағы және теңіздегі көліктерге балама болды, бірақ оның тоннажы шектеулі және құны жоғары еді. "Бүкіл" арқылы жасалған әуе көлігі қытайлық соғыс күштерін қамтамасыз етуге көмектесті, ал соғыс аяқталғаннан кейін 1948 жылғы Берлин әуе көлігі қаланың жартысын қамтамасыз етуде сәтті болды. Кейіннен ұшақтардың дамуымен, ұшақтар ұзақ қашықтыққа жүк тасымалдаудың басты құралына айналды, бірақ жүкті теңіз және құрлық арқылы тасымалдау әлі де тиімдірек болды. Алдыңғы қатардағы аймақтарда, вертолет әскерлер мен жабдықтарды тасымалдауға, әсіресе қиын жерлерде өте қолайлы болды.

The history of military logistics goes back to Neolithic times. The most basic requirements of an army were food and water. Early armies were equipped with weapons used for hunting like spears, knives, axes and bows and arrows, and rarely exceeded 20,000 men due to the practical difficulty of supplying a large number of soldiers. Large armies began to appear in the Iron Age. Animals such as horses, oxen, camels and even elephants were used as beasts of burden to carry supplies. Food, water and fodder for the animals could usually be found or purchased in the field. The Roman Empire and Maurya Empire in India built networks of roads, but it was far less expensive to transport a ton of grain from Egypt to Rome than 50 mile (80 km) by road. After the fall of the Roman Empire in the fifth century there was the shift from a centrally organised army to a combination of military forces made up of local troops. Feudalism was therefore a distributed military logistics system where magnates of the households drew upon their own resources for men and equipment. From the late sixteenth century, armies in Europe increased in size, to 100,000 or more in some cases. When operating in enemy territory an army was forced to plunder the local countryside for supplies, which allowed war to be conducted at the enemy's expense. However, with the increase in army sizes this reliance on pillage and plunder became problematic, as decisions regarding where and when an army could move or fight became based not on strategic objectives but on whether a given area was capable of supporting the soldiers' needs. Sieges in particular were affected by this, both for an army attempting to lay siege to a town and one coming to its relief. Unless a commander was able to arrange a form of regular resupply, a fortress or town with a devastated countryside could become immune to either operation. Napoleon made logistics a major part of his strategy. He dispersed his corps along a broad front to maximise the area from which supplies could be drawn. Each day forage parties brought in supplies. This differed from earlier operations living off the land in the size of the forces involved, and because the primary motivation was the emperor's desire for mobility. Ammunition could not as a rule be obtained locally, but it was still possible to carry sufficient ammunition for an entire whole campaign. The nineteenth century witnessed technological developments that facilitated immense improvements to the storage, handling and transportation of supplies which made it easier to support and army from the rear. Canning simplified storage and distribution of foods, and reduced waste and the incidence of food related illness. Refrigeration allowed frozen meat and fresh produce to be stored and shipped. Steamships made water transports faster and more reliable. Railways were a more economical form of transport than animal drawn carts and wagons, although they were limited to tracks, and therefore could not support an advancing army unless its advance was along existing railway lines. At the same time, the advent of industrial warfare in the form of bolt action rifles, machine guns and quick firing artillery sent ammunition consumption soaring during the First World War. In the twentieth century the advent of motor vehicles powered by internal combustion engines offered an alternative to animal transport for moving supplies forward of the railhead, although many armies still used animals during the Second World War. The development of air transport provided an alternative to both land and sea transport, but with limited tonnage and at high cost. An airlift over "the Hump" helped supply the Chinese war effort, and after the war the 1948 Berlin Air Lift was successful in supplying half of the city. With the subsequent development of large jets, aircraft became the preferred method of moving personnel over long distances, although it was still more economical to move cargo by sea and land. In forward areas, the helicopter was well suited to moving troops and supplies, especially over rugged terrain.

деңгейлері

Соғыстың үш деңгейіне ұқсас, логистиканың үш деңгейін қарастыруға болады. Қазіргі заманғы байланыс және ақпараттық технологиялар олардың арасындағы шекараны бұлыңғырлатқанмен, үш деңгейлі иерархия әскери күштердің ұйымдық құрылымына берік орныққан. Стратегиялық логистика ұлттық және халықаралық деңгейде жүзеге асырылатын логистикалық қызметтерді қамтиды. Оған қажеттіліктерді анықтау, сондай-ақ операциялық күштерге материалдық-техникалық жабдықтың өндірілуі мен таратылуын ұйымдастыру кіреді. Операциялық логистика операциялар театрындағы логистикалық қызметті қамтиды. Оған жабдықтар мен қызметкерлерді қабылдау, сақтау және тарату, жаралыларды ауруханаға жатқызу, техниканы күту және жөндеу, сондай-ақ театр ішіндегі көлік жүйесін іске қосу кіреді. Соғыстың операциялық деңгейі бірлестіктің логистикалық тәуелсіздігінің деңгейімен анықталады. Сондықтан логистика көбінесе операциялық деңгейде талқыланады. Тактикалық логистика – жауынгерлік қимылдарға қатысатын бөлімшелердің логистикалық қызметі. Әрікәріптік логистикадан айырмашылығы, әскери логистиканың мақсаты – жеткізу тізбегінің экономикалық тиімділігі емес, максималды және тұрақты жауынгерлік қабілеттілікті қамтамасыз ету.