Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын ғалымы (1660–1713), оның жүрегі туысы
English scientist (1660–1713)
his nephew
Фрэнсис Хоксби ескі (1660–1713), сондай-ақ Фрэнсис Хоксби деп те белгілі, 18 ғасырдағы ағылшын ғалымы, электр және электростатикалық итергіш күш туралы жұмыстарымен танымал.
Francis Hauksbee the Elder (1660–1713), also known as Francis Hawksbee, was an 18th century English scientist best known for his work on electricity and electrostatic repulsion.
Өмірбаян
Фрэнсис Хоксби – драпер және кеңесші Ричард Хоксби мен оның әйелі Мэридің ұлы. Ол 1660 жылдың 27 мамырында Колчестердегі қабырғадағы Сент-Мария шіркеуінде крещениеден өтті. Ол бес ұлдың ең кішісі еді. 1673 жылы Хоксби Колчестер корольдік грамматикалық мектебіне қабылданды. 1678 жылдан кем дегенде 1685 жылға дейін ол Лондон қаласында, бастапқыда үлкен ағасының қолында драпировкашылыққа оқуға түсті. Ол 1687 жылдың мамыр айынан кешікпей үйленді, сол кезде оның қызы дүниеге келді. Оның сегіз баласының бесеуі балалық шақтан аман қалды. 1701 жылдың наурыз айынан бастап ол Гилтспур көшесінде тұрып, ауа сорғыларын және пневматикалық двигательдер жасады. 1703 жылдың 15 желтоқсанында ол өзінің алғашқы тәжірибелік көрсетілімін жасады (жаңа ауа сорғысы және «меркурийлік фосфор» құбылысы, электростатикалық разрядтың бір түрі). Хоксби – аспап жасаушы және Корольдік қоғамның бас экспериментаторы болып тағайындалды. Ол бұл лауазыммен байланысты функцияларды орындағанымен, эксперименттердің кураторы болып ресми түрде тағайындалмады және ешқашан тұрақты жалақы алмады. Бұрын сайланған мүшелер арасында ол ең төмен әлеуметтік статусы бар еді.
Francis Hauksbee was the son of draper and common councillor Richard Hauksbee and his wife Mary. He was baptized on 27 May 1660 in the parish of St Mary at the Walls, Colchester. He was the fifth of five sons. In 1673 Hauksbee entered Colchester Royal Grammar School. From 1678 to at least 1685 he apprenticed as a draper in the City of London, initially to his eldest brother. He was married no later than May 1687, when a daughter was born. Five of his eight children survived infancy. From at least March 1701, he lived at Giltspur Street, where he made air pumps and pneumatic engines. On 15 December 1703, he made his first experimental demonstration to the Society (a new air pump and the phenomenon of ‘mercurial phosphorus,’ a kind of electrostatic discharge). Hauksbee was an instrument maker and appointed as chief experimentalist of the Royal Society. He was never formally appointed as Curator of experiments, even though he fulfilled the functions customarily associated with that office, and he never received a fixed salary. with lowest social class status among the previously elected Fellows.
Ғылыми еңбектері
Хоксбидің ең маңызды еңбегі – ол талантты ғылыми құрал жасаушы және шығармашыл тәжірибеші болды, ол бұрын белгісіз және күтпеген құбылыстарды, әсіресе электрлік тартым және тебілуді ашты. 1705 жылға дейін оның көптеген тәжірибелері ауа сорғысымен жасалған қарапайым тәжірибелер болды, бірақ Хоксби барометриялық вакуумда жарқырауды тудыратын сынаптың люминесценциясын зерттеуге көшті, бұл құбылыс барометриялық жарық деп аталады. Ол 1700 жылдардың басында алғаш рет электрлік тәжірибелерде шыныны қолдануға болатынын байқады. 1705 жылы Хоксби өзінің модификацияланған Ото фон Герикке генераторының шынысына аздаған мөлшерде сынап құйып, ауаны сорып алып, жеңіл вакуум жасады және зарядты жинақтау үшін шарды үйкеді. Ол қолын шардың сыртына тигізгенде жарқырау байқалды. Бұл керемет жаңалық сол кезде бұрын-соңды болмаған еді. Бұл жарықпен оқуға болатындығы анықталды. Ол Сент-Эльмо отына ұқсас көрінді. Бұл эффект кейіннен газ разрядтағыш шамдарының негізіне айналды, одан неондық және сынаптық шамдар пайда болды. 1706 жылы ол осы эффектті тудыру үшін «әсер ету машинасы» жасады. Хоксби электрмен тәжірибелерін жалғастырды, көптеген байқаулар жасады және әртүрлі электрлік құбылыстарды жасау және көрсету үшін жабдықтар құрастырды. 1708 жылы Хоксби тәуелсіз түрде Шарльдің газдар заңын ашты, онда белгілі бір массадағы газ тұрақты қысымда газдың көлемі оның температурасына пропорционалды екені айтылады.
Hauksbee's primary contributions were that he was a talented scientific instrument maker and a creative experimenter, who was able to discover unknown and unexpected phenomena, especially his observations about electrical attraction and repulsion. Until 1705, most of these experiments were air pump experiments of a mundane nature, but Hauksbee then turned to investigating the luminosity of mercury which was known to emit a glow under barometric vacuum conditions, a phenomenon known as barometric light. He was the first to observe, in the early 1700s, that it was possible to use glass for electrical experiments. By 1705, Hauksbee had discovered that if he placed a small amount of mercury in the glass of his modified version of Otto von Guericke's generator, evacuated the air from it to create a mild vacuum and rubbed the ball in order to build up a charge, a glow was visible if he placed his hand on the outside of the ball. This remarkable discovery was unprecedented at the time. This glow was bright enough to read by. It seemed to be similar to St. Elmo's fire. This effect later became the basis of the gas discharge lamp, which led to neon lighting and mercury vapor lamps. In 1706 he produced an 'influence machine' to generate this effect. Hauksbee continued to experiment with electricity, making numerous observations and developing machines to generate and demonstrate various electrical phenomena. In 1708, Hauksbee independently discovered Charles's law of gases, which states that, for a given mass of gas at a constant pressure, the volume of the gas is proportional to its temperature.
Жарияланымдар
Хоксби өзінің тәжірибелерін Корольдік қоғамның "Философиялық мәмілелер" журналында жариялады. 1716 жылы итальян тіліне аудармасы жарық көрді. 1719 жылы екінші басылымы жарық көрді. Голланд тіліне (1735) және француз тіліне (1754) де аударылды. Бұл сыйлықтар 2022 жылдан бастап жыл сайын табыс етілетін марапат ретінде орнатылды, олар көбінесе қолдау көрсетіп, әйтпесе мойындалмаған жеке тұлғаларға немесе командаларға беріледі.
Hauksbee published accounts of his experiments in the Royal Society's journal Philosophical Transactions. An Italian translation was published in 1716. A second edition was published posthumously in 1719. There were also translations to Dutch (1735) and French (1754). The awards were established as an annual award starting in 2022, to be awarded to individuals or teams whose work is mostly in support and not otherwise recognised.