Канадалық саяхатшы және тұңғыш халық әйелінің күресі

Кіріспе

Канадалық саясаткер

Мэри Сандра Лавлейс Николас (1948 жылдың 15 сәуірінде туған) – Нью-Брансуик провинциясын өкілдік еткен Канаданың бұрынғы сенаторы. Прогрессивті Сенат тобымен бірге ол Сенатқа тағайындалған алғашқы абориген әйел болды. Бірінші ұлт өкілдерінің әйелдері мен балаларының құқықтарын қорғаушы ретінде, ол 1979 жылы өзінің мәселесін Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам құқықтары жөніндегі комитетіне жеткізгені үшін халықаралық деңгейде танылды. 1985 жылы ол Парламенттің Үндістер заңының дискриминациялық тарапын жоюға қол жеткізді, бұл абориген емес адамдарға үйленген әйелдердің статусын жоғалтуына және олардың балаларын статустан айыруына себеп болған, бірақ абориген емес әйелдерге үйленген ерлерге қатысты осындай шаралар қолданылмаған.

Ерте өмір және білім

Мэри Сандра Николас Тобик алғашқы ұлтында малисит болып дүниеге келді. Ол Сент-Томас университетінде оқыды, сондай-ақ АҚШ-та тұрғанда Мэн штатындағы Солтүстік техникалық колледжінде тұрғын үй салу мамандығы бойынша диплом алды. Жас кезінде ол аборигендердің құқықтарын қорғаушы ретінде белсенділік танытты және ағаш шебер ретінде жұмыс істеді.

Мансап

Түпкі халықтар әйелдерінің тобы, Үнді әйелдері үшін үнділік құқықтар және Ұлттық түпкі халықтар әйелдер қауымдастығы, Үнді заңындағы ережелердің теңсіздігін түзетуге тырысты, бұл ережелер түпкі халықтар әйелдері мен олардың балаларын түпкі халық еместерге үйлену арқылы мәртебесінен айырып тастады. Түпкі халық еместерге үйленген еркектер осы мәртебесінен айырылмады. 1974 жылы Канаданың Жоғарғы соты осы заңды қолдады. Заңға өзгеріс енгізуге кейбір ерлер басымдық білетін түпкі халықтар қауымдастықтары қарсылық көрсетті. Түпкі халық емес ер адамнан ажырасқаннан кейін және Тобик қорығына оралғаннан кейін, Лавлейс Николас өзінің және балаларының түпкі халық мәртебесінен айырылғанын, оларды он жыл бойы баспана, білім және денсаулық сақтау құқықтарынан мәшүртеткенін анықтады. 1977 жылдың шілдесінде ол басқа әйелдермен бірге Оттаваға 160 шақырымдық (100 миль) қашықтықты жүріп өтті, бұл мәселеге назар аудару мақсатында жасалды. Лавлейс Николас 1979 жылы, Канада үкіметінің түпкі халық әйелдері мен балаларына қатысты қарым-қатынасы туралы Біріккен Ұлттар Ұйымына шағым түсіргенде, халықаралық деңгейде белгілі белсенді болды, бұл іс «Сандра Лавлейс Канадаға қарсы» (1977–1981) деп танылды. Ол сынға алған саясаттардың бірі – түпкі халық әйелі түпкі халық емес еркекке үйленсе, оның мәртебесін жою және олардың балаларына мәртебе беруден бас тарту болды. Бұл, атап айтқанда, осындай әйелдерге қорық жерлеріне тең қол жеткізуге мүмкіндік бермеу сияқты көптеген салдарға әкелді. Бұл патриархалдық үлгіні қалыптастырып, үйленген әйелдерді олардың тәуелсіз құқықтарынан және мәртебесінен айырды. Сонымен қатар, көптеген түпкі халықтар аналық туыстық жүйеге ие болғандықтан, онда балалар анасының руына жатады, заң осындай некелердің балаларын олардың дәстүрлі түпкі халықтарға жататын тегінен айырды. 1985 жылы Лавлейс Николас заңды өзгерту бойынша күресінде сәттілікке жетті. Парламент Үнділер туралы заңның 116 жылдық бір бөлімін алып тастауға түзету енгізді, бұл түзету түпкі халық әйелі түпкі халық емес еркекке үйленсе, оның үнді мәртебесін жоятын ережесін жойды. Бұл түпкі халық әйелдері мен олардың балаларының мәртебесін қорғады және түпкі халықтар ретінде танылған ұрпақтардың мәдениетін сақтау үшін маңызды болды. 2005 жылы Лавлейс Николас Сенатқа тағайындалған алғашқы түпкі халық әйелі болды, онда ол Либералдық партиядан өкілдік етті. 2014 жылдың 29 қаңтарында Либералдық партияның басшысы Джастин Трюдо барлық Либералдық сенаторларды, соның ішінде Лавлейс Николасты, Либералдық фракциядан шығарып, тәуелсіздер ретінде жұмыс істеуін жалғастыратынын мәлімдеді. Сенаторлар енді парламенттік Либералдық фракцияның мүшелері болмаса да, өздерін «Сенаттағы Либералдық фракция» деп атады. 2018 жылдың сәуір айында Халықаралық әрекеттерге арналған феминистік альянс Сандраны «Белгілі алты» мүшесі ретінде мойындады. Басқа мүшелері – Жаннет Корбиер Лавелл, Ивон Бедард, Шарон МакИвор, Линн Гель және сенатор Лилиан Ева Дайк. Сенаттағы Либералдық фракция 2020 жылы ресми парламенттік фракция мәртебесін жоғалту қаупіне тап болды, өйткені оның үштен бірі 75 жасқа толғанда міндетті түрде зейнеткерлікке шығуға тиіс болды, сонда сенатор Джозеф Дей Сенаттағы Либералдық фракция таратылғанын және оның орнына жаңа Прогрессивті Сенат тобы құрылғанын жариялады, оның барлық мүшелері, осы сенатор да, жаңа топқа қосылды.

The Native women's groups, Indian Rights for Indian Women and National Native Women's Association, had been involved in trying to right the inequity of provisions under the Indian Act that deprived First Nations women and their children from status by marriage to a non Aboriginal. Men who married non status women did not suffer the same loss of status. In 1974, the Supreme Court of Canada upheld the law. Changes to the law were opposed by some male dominated First Nations. After being divorced from a non Aboriginal man and returning to the Tobique reserve, Lovelace Nicholas found she and her children had lost their status as First Nations people, depriving them of rights to housing, education, and healthcare for a decade. In July 1977 she joined with other women on a 100 mile walk to Ottawa to bring attention to the issue. Lovelace Nicholas became known internationally as an activist when, in 1979, she petitioned the United Nations over the treatment of aboriginal women and children in Canada by the government, in the case known as Sandra Lovelace v. Canada (1977–1981). Among the policies she criticized was revoking the status of a First Nations woman if she married a non aboriginal man, and denying status to their children. As noted, this had numerous effect, including denying such women equal access to reserve land. It imposed a patriarchal model of identity, depriving married women of their independent rights and status. In addition, as many of the First Nations had matrilineal systems, in which children belonged to the mother's people, the law deprived the children of such marriages of their traditional First Nations identity. In 1985, Lovelace Nicholas was finally successful in her campaign to have the law changed. Parliament passed an amendment to have a 116 year old section of the Indian Act removed that revoked an aboriginal woman's Indian status if she married a non Aboriginal man. This protected the status of First Nations women and their children, and was important in preserving the culture of descendants who identified as Aboriginal. In 2005 Lovelace Nicholas was the first Aboriginal woman appointed to the Senate, where she sat as a Liberal. On January 29, 2014, Liberal Party leader Justin Trudeau announced all Liberal Senators, including Lovelace Nicholas, were removed from the Liberal caucus, and would continue sitting as Independents. The Senators refer to themselves as the Senate Liberal Caucus even though they are no longer members of the parliamentary Liberal caucus. In April 2018 the Feminist Alliance for International Action recognized Sandra as a member of the Indigenous Famous Six. Other members are Jeannette Corbiere Lavell, Yvonne Bedard, Sharon McIvor, Lynn Gehl, and Senator Lillian Eva Dyck. With the Senate Liberal Caucus facing losing official parliamentary caucus status in 2020 with a third of its caucus facing mandatory retirements on their turning age 75, Senator Joseph Day announced that the Senate Liberal Caucus had been dissolved and a new Progressive Senate Group formed in its wake, with the entire membership joining the new group, including this senator.

Неке және отбасы

1970 жылы Ловлейс абориген емес Бенни Ловлейске тұрмысқа шықты және одан бір баласы болды. Ажырасқаннан кейін ол өздігінен тіршілік ететін жеріне қайтып келді, бірақ оның және оның балаларының некесіне байланысты мәртебелік құқықтарынан айырылғанын анықтады. Бұл оның отбасының тұрғын үймен қамтамасыз етілуіне, денсаулығына және балаларының біліміне әсер етті. Ол өзінің туған халық мәртебесін қайта иеленуге шамамен он жыл жұмсады, содан кейін әйелдер мен балалардың құқықтары және осымен байланысты мәселелер бойынша белсенді қызмет етуге белікті.

Мұра мен құрмет

1990 жылы Лавлейс Николас Канада орденінің мүшесі аталды. 1992 жылы ол әйелдердің жетістіктерін тану мақсатындағы "Жеке адамдар ісі" еске алу сыйлығының бес жылдық наградасының бірін алды. 2005 жылы премьер-министр Пол Мартин оны Нью-Брансуик провинциясынан сенатор етіп тағайындады. 2008 жылы Санкт-Франциск Ксавье университеті оған құрметті доктор дәрежесін берді.