Қытай лагері штатының паркі: тарих және табиғат мұражайы
China Camp State Park
Калифорниядағы China Camp мемлекеттік паркі – тарихи қытай-американдық балықшылар ауылы, тұзды батпақтар, табиғат жолдары мен көрнекті көріністері бар керемет орын.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
China Camp State Park – Калифорния штатының Марин округінде орналасқан мемлекеттік саябақ, тарихи қытай-американдық шабақ балық аулау ауылы мен тұзды батпақты қамтиды. Парк Калифорния штатының Сан-Рафаэль қаласында Сан-Пабло шығанағының жағалауында орналасқан. Ол жаяу және тау велосипедімен жүруге арналған жолдарымен, көркем көріністерімен және кең ашық кеңістіктерімен танымал. Парк 1976 жылы құрылған. Шабақ балық аулау ауылы мен тарихқа дейінгі қабықша жинау орталығын қамтитын аймақ 1979 жылы археология, архитектура, сауда, қоныстану және әлеуметтік тарих салаларындағы маңыздылығы үшін Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. China Camp State Park, Rush Ranch ашық кеңістігін сақтау қорығымен бірге Сан-Франциско шығанағының Ұлттық Estuarine Research Reserve бөлігі болып табылады.
China Camp State Park is a state park in Marin County, California, surrounding a historic Chinese American shrimp fishing village and a salt marsh. The park is located in San Rafael, California, on the shore of San Pablo Bay. It is known for its hiking and mountain biking trails, scenic views, and open spaces. The park was established in 1976. A district, including the shrimping village and a prehistoric shell midden, were added to the National Register of Historic Places in 1979 for having state level significance in archaeology, architecture, commerce, settlement, and social history. China Camp State Park, along with the Rush Ranch Open Space Preserve, is part of the San Francisco Bay National Estuarine Research Reserve.
Қытайдан бұрынғы қоныстар
1700 жылдарға дейін қазіргі саябақтың орналасқан аймағында жергілікті жағалау Мивок халқы тұрған. Олар аң аулап, жергілікті емен ағаштарынан алқаптар жинап, шығанақтан балық аулап, теңіз өнімдерін жинау арқылы күн көріскен. 1775 жылы испандықтар келгеннен кейін, олар жақын жерде Сан-Рафаэль-Аркангел миссиясын құрды, нәтижесінде Мивоктар 100 жыл ішінде көбінесе жойылды. 1844 жылы испандықтар қазіргі саябақты құрайтын жердің көп бөлігін Сан-Рафаэль қаласының мэрі (алкальде) болған ирландтық қоныс аударушы Тимоти Мерфиге сыйлады. 1846 жылы АҚШ Калифорнияны басып алғаннан кейін, Мерфи жерінің көп бөлігін жоғалтып, кейіннен қайтыс болды, ал жер Джон мен Джордж МакНирдің меншігіне өтті. Бұл екеуі Сонома округының кәсіпкерлері болып, осы жерде ірі сүт шаруашылығын және тас карьері мен кірпіш зауыды сияқты басқа да кәсіпорындарды құрды. Бұл кәсіпорындарда көптеген қытай иммигранттары жұмыс істеді, олар осы аймаққа қоныстана бастады.
Prior to the 1700s, the area now containing the park was inhabited by indigenous Coast Miwok people, who lived by hunting, harvesting acorns from the local oaks, and fishing and gathering seafood from the bay. After the 1775 arrival of the Spanish, who founded the nearby Mission San Rafael Arcángel, the Miwok were largely wiped out within 100 years. In 1844, the Spanish granted much of the land that now comprises the park to Timothy Murphy, an Irish settler who became mayor (alcalde) of San Rafael. Following the United States takeover of California in 1846, Murphy lost most of his land and subsequently died, and the land came into the possession of John and George McNear, two Sonoma County businessmen who established a large dairy ranch and other businesses, such as a quarry and brickyard, on the site. These businesses employed a number of Chinese immigrants, who began to settle in the area.
Қытайлық қоныстану
1880 жылдары қытайлық американдықтар Қытай лагерінде шамамен 500 адамнан тұратын ауыл құрды, олардың көпшілігі Қытайдың Кантон қаласынан келген. Олар Сан-Пабло шығанағында креветка аулау арқылы немесе жергілікті кәсіпорындарда жұмыс істеу арқылы күнкөріс қамтамасыз етті. Гүлденген шағында ауылда үш жалпы дүкен, теңіз жабдықтарын сататын дүкен және шаштараз болды. Қытай лагері – қытайлық американдықтардың жағалау бойында құрған шамамен 26 креветка балық аулау ауылының бірі еді, олардың көпшілігі нәсілдік дискриминация мен қуғын-сүргіннен қашу үшін Сан-Францискодан көшіп келген. 1906 жылғы Сан-Францискодағы жер сілкінісі мен өрттен кейін қысқа мерзімге Қытай лагерінің халқы 10 000-ға дейін өсті, себебі Сан-Францисконың Қытай қаласының тұрғындары қираудан қашып келді. 1800 жылдардың соңында Қытай лагерінің қытайлық-американдық балықшылары жылына белгілі бір мөлшерде креветка аулап, оның көп бөлігі Қытай мен Гавайиға экспортталды. Бірақ, 1900 жылдардың басында креветка экспортын заңсыз деп жариялаған, креветка аулау маусымын қысқартқан және креветка аулаудың негізгі құралы болған торлы қаптарды қолдануға тыйым салған заңдар ауыл экономикасына ауыр соққы берді. Осының салдарынан Қытай лагерінің халқы күрт азайды, тек бір отбасы – Куандар ғана креветка балық аулаумен айналысып қалды. 1914 жылы жаңа тор – трал ойлап табылды, бұл Куандарға коммерциялық креветка балық аулау кәсібін қайта жандандырып, күніне 5000 фунт креветка өңдеуге мүмкіндік берді. Олар сонымен қатар жалпы дүкен, қайықтарды жалға беру және ауыл тұрғындары мен демалыс үшін келген қонақтарға қызмет көрсететін кафе сияқты басқа да кәсіпорындарды жүргізді.
By the 1880s, Chinese Americans had established a village at China Camp of approximately 500 people, many of whom were originally from Canton, China. They supported themselves by shrimp fishing in San Pablo Bay or working at local businesses. In its heyday, the village had three general stores, a marine supply store and a barber shop. China Camp was one of approximately 26 such shrimp fishing villages established along the coast by Chinese Americans, many of whom had moved from San Francisco to escape racial prejudice and persecution. For a brief time following the 1906 San Francisco earthquake and fire, China Camp's population increased to 10,000 as residents of San Francisco's Chinatown fled from the destruction. In the late 1800s, the Chinese American fishermen of China Camp would catch of shrimp per year, much of which was exported to China and Hawaii. However, the economy of the village was severely harmed by the passage of laws in the early 1900s that outlawed the export of shrimp, closed the height of the shrimping season, and prohibited shrimping with bag nets which were the main method of catching shrimp. As a result, the population of China Camp greatly declined, leaving only one family — the Quans — carrying on shrimp fishing. In 1914, a new net, the trawl, was invented, which made it possible for the Quans to resume their commercial shrimp fishing enterprise and process 5,000 pounds of shrimp per day. They also operated other businesses such as a general store, a boat rental, and a cafe, which served both villagers and visitors who came to the area for outdoor recreation.
Мемлекеттік саябақ құру
1960 жылдары айналасындағы аумақтың көп бөлігі, болашақ саябақ жерлері де оның ішінде, әзірлеуші Чин Хоға тиесілі болған немесе оның басқаруында болған. Судың ластануы мен су арналарының өзгертілуі салдарынан Сан-Пабло шығанағындағы креветка популяциясы да күрт азайды, бірақ Қытай лагеріне келген бастапқы Куан әулетінің немересі және онда тұратын соңғы Куан отбасы мүшесі Франк Куан балық аулауын жалғастырып, аулаудың көп бөлігін тірі жем ретінде сатты. 1970 жылдардың басында Gulf Oil компаниясы аймақты кең көлемде дамытуға, оның ішінде көп қабатты тұрғын үйлер мен ірі коммерциялық аймақтар салуға қызығушылық танытты. Жергілікті тұрғындар мен экологиялық және табиғатты қорғау ұйымдары бұл жоспарға қарсылық білдірді, нәтижесінде 1976 жылы жер коммерциялық емес Калифорния мемлекеттік парктері қорына шамамен 2,3 миллион долларға сатылды, ол өз кезегінде оны Қытай лагері мемлекеттік паркін құру үшін Калифорния штатына өткізді. Чин Хо Қытай-американдық тарихқа арналған ескерткіш ретінде сақтау үшін Қытай лагері ауылының жерін қайырымдылықпен сыйлады. Парк үшін бекітілген жалпы жоспарда Франк Куанға ауылда тұруға рұқсат берілетіні нақты көрсетілген.
By the 1960s, most of the surrounding area, including the future park lands, was owned or controlled by developer Chinn Ho. The shrimp population of San Pablo Bay had also greatly declined due to water pollution and diversion, although Frank Quan, the grandson of the original Quan patriarch who came to China Camp and the last remaining Quan family member living there, continued to fish, selling most of his catch for bait. In the early 1970s, Gulf Oil expressed interest in large scale development of the area, including high rise condominiums and large commercial areas. Local residents and environmental and conservation groups protested the plan, and as a result, the land was sold for approximately $2.3 million in 1976 to the nonprofit California State Parks Foundation, who in turn sold it to the state of California to create China Camp State Park. Chinn Ho donated the site of China Camp village for preservation as a memorial to Chinese American history. The general plan established for the park specifically provided that Frank Quan would be permitted to continue living in the village.
1975 жылы барбекюде болған кісі өлтірулер
Парк сонымен қатар 1975 жылғы барбекюде болған қырғын үшін де танымал. Ондағы жергілікті жасөспірім Марлен Олив және оның жігіті Чак Райли жақын маңдағы Терра Линда қалашығында оның ата-анасы Джим мен Наоми Оливті өлтіріп, кейін денелерін парктегі барбекю ямасына (өрт орнына) өртеуге тырысқан.
The park is also known for the 1975 barbecue murders, in which a local teenager, Marlene Olive, and her boyfriend, Chuck Riley, killed her parents, Jim and Naomi Olive, in the nearby suburban community of Terra Linda and then tried to dispose of the bodies by cremating them in a barbecue pit (firepit) at the park.
2011 жылы жабылуы туралы ұсыныстар
2011 жылы Қытай лагері мемлекеттік паркі Калифорния штатының 22 миллион долларлық мемлекеттік бюджетін қысқартуға байланысты жабылуға тиіс болған 70 саябақтың бірі еді. Марин округының тұрғындары парк жабылса, ондағы тарихи қытай ауылының да қирауы мүмкін екеніне алаңдады. Франк Куан, сол кезде 85 жастағы және ауылдың соңғы тұрғыны, бұл ауылдың 26 жағажайлық қытай балықшылар ауылының арасындағы, сақтауға лайықты түпнұсқа құрылымдары бар соңғысы екенін айтты. Калифорния штатының парктер департаменті Қытай лагері мемлекеттік паркінің тапшылықпен жұмыс істеп жатқанын және оны және басқа да парктерді ашық ұстауға жеткілікті қаражаты болмағанын мәлімдеді. Marin State Parks Association және Friends of China Camp коммерциялық емес ұйымдары, сондай-ақ басқа да тұрғындар мен қоғамдық топтар парктерді құтқару үшін қаржы жинап, жабылуға қарсылық білдірді. Sacramento Bee газеті жүргізген тергеуден кейін штаттық парктер департаментінің 54 миллион долларлық жарияланбаған бюджеттік артығы бар екені анықталды, бұл штаттық парктер директорының отставкаға кетуіне және оның көмекшісінің жұмыстан босатылуына әкелді. Содан кейін Қытай лагері мемлекеттік паркі штаттық парктер департаменті мен Марин мемлекеттік паркі қауымдастығының бірлескен қаржыландыруымен, қауымдастық парктерді басқарумен келісімге қол жеткізілді. Осыған ұқсас келісімдер Марин округының басқа екі мемлекеттік паркі – Оломпали мемлекеттік тарихи паркі және Томалес шығанағы мемлекеттік паркі үшін де жасалды. 2013 жылы түзетілген келісім Оломпали және Томалес шығанағы парктерін мемлекетке қайтарды, ал Friends of China Camp коммерциялық емес ұйымы мемлекеттен қаржысыз Қытай лагері мемлекеттік паркін басқаруын жалғастыруда. Фрэнк Куан 2016 жылдың тамыз айында 90 жасында, әлі де парктерде тұрып, қайтыс болды.
In 2011, China Camp State Park was one of 70 parks slated for closure by the state of California in connection with a $22 million state budget cut. Marin County residents voiced concern that if closed, the park could fall into disrepair, including the historic Chinese village which, according to Frank Quan — then 85 years old and the last remaining resident of the village — was the last of the 26 coastal Chinese fishing villages with enough original structures left to preserve. The California state parks department claimed that China Camp State Park was running at a deficit and that it lacked the money to keep it and other parks open. The nonprofits Marin State Parks Association and Friends of China Camp, along with various other residents and community groups, protested the closure and raised funds to save the park. After an investigation by the Sacramento Bee revealed that the state parks department had an undeclared budget surplus of $54 million, leading to the resignation of the state parks director and the firing of her assistant, an agreement was reached under which China Camp State Park would be jointly funded by the state parks department and the Marin State Park Association, which would also operate the park. Similar agreements were reached for two other Marin County state parks, Olompali State Historic Park and Tomales Bay State Park. A revised agreement in 2013 returned operation of Olompali and Tomales Bay parks to the state, while the nonprofit organization Friends of China Camp continues to operate China Camp State Park, with no funding from the state. Frank Quan died in August 2016, at age 90, while still living at the park.
Іс-шаралар
Паркта түрлі көңіл көтеру мүмкіндіктері бар, оның ішінде түнгі кемпинг, пикникке арналған жайлар, жаяу және велосипед жолдары, каякинг, паддлбординг және желкендесу. Қытай лагері әр тамыз айында Қытай-американдық мұра күнін тойлайды, онда арыстан билері, акробатикалық және тай-чи көрсетулері, қолөнер бұйымдарының сатылымы, балаларға арналған ойын-сауықтар, сондай-ақ Грейс Куан көшірмесі және басқа да тарихи қайықтар ұсынылады.
The park offers a variety of outdoor activities, including overnight camping, picnic facilities, hiking and biking trails, kayaking, paddleboarding, and sailing. China Camp also celebrates a Chinese American Heritage Day each August, with lion dances, acrobatic and tai chi demonstrations, arts and crafts sales, activities for children, and a visit by the replica Chinese junk Grace Quan and other historic boats.
Танымал мәдениетте
Қытай лагеріндегі қытай балықшы ауылы 1955 жылы түсірілген "Қанды аллея" фильмінде кеңінен пайдаланылды. Бұл фильмде Джон Уэйн АҚШ сауда флотының капитаны рөлінде коммунистік Қытайдан қытай босқындарын құтқарып, оларды британдық Гонконгқа жеткізеді. 2018 жылы Қытай лагері Netflix теледрамасы "13 себеп" түсірілім алаңы ретінде қолданылды. Сондай-ақ, паркте 2012 жылы HBO телефильмі "Хемингуэй және Гелхорн" түсірілді.
The Chinese fishing village at China Camp was used extensively in the filming of the 1955 movie Blood Alley, starring John Wayne as a captain in the United States Merchant Marine who rescues Chinese refugees from Communist China and transports them to British Hong Kong. In 2018, China Camp was used as a filming location for the Netflix drama 13 Reasons Why. The park has also been used as a filming location for the 2012 HBO television film Hemingway & Gellhorn.