Кіріспе
1976 жылғы жазғы ыстық толқын 1976 жылдың жазында Ұлыбритания және Ирландия аралдарында қалыптан тыс ыстық ауа райы басталды. Осымен қатар, Ұлыбритания мен Ирландия аралдарында ауыр құрғақшылық орнады. Бұл 20 ғасырдағы ең құрғақ, күннөл және жылы жаздың бірі (маусым/шілде/тамыз) болды, алайда қазір 1995 жылғы жаз ең құрғақ деп есептеледі. Жазғы жауын-шашынның орташа мөлшерінің жартысынан да азын тек бірнеше жерде ғана тіркелді. Орталық Англия температурасының тізілімі бойынша, бұл 21 ғасырда одан да жылы жаз тіркелгенге дейін, сериядағы ең жылы жаз еді. Абердин аймағында кем дегенде 1864 жылдан бері ең жылы жаз, ал Глазгода 1868 жылдан бері ең құрғақ жаз болды. Ыстықтың денсаулыққа тигізген әсері сол жылы өлім-жітімнің өсуіне себеп болды. Жануарлар мен өсімдіктерге де әсер еткені байқалды. Ұлыбритания үкіметі құрғақшылықтың салдарынан азат ету үшін суды шектеу шараларын енгізді. Бұл елдегі қалыптан тыс ыстық жазды бағалаудың өлшемі ретінде сақталды.
A period of unusually hot summer weather occurred in the British Isles during the summer of 1976. At the same time, there was a severe drought on the islands of Great Britain and Ireland. It was one of the driest, sunniest and warmest summers (June/July/August) in the 20th century, although the summer of 1995 is now regarded as the driest. Only a few places registered more than half their average summer rainfall. In the Central England temperature record, it was the warmest summer in the series until being surpassed in the 21st century. It was the warmest summer in the Aberdeen area since at least 1864, and the driest summer since 1868 in Glasgow. The health effects of the heat contributed to mortality displacement during the year. Wildlife and vegetation effects were also observed. The British government implemented water rationing to mitigate the impact of the drought. It remains a reference point for unusually hot summers in the country.
Жылу толқыны мен құрғақшылық әсері
Хитроу 23 маусымнан 8 шілдеге дейін 16 күн қатарынан 30 °C (86 °F) температураны көрсетті, ал 23 маусымнан 7 шілдеге дейін 15 күн бойы Англияның бір жерінде температура 32,2 °C (90 °F) деңгейіне жетті. Сонымен қатар, бес күнде температура 35 °C-тан асып түсті. 28 маусымда Саутгемптонда температура 35,6 °C (96,1 °F) тіркелді, бұл Ұлыбританияда маусым айындағы ең жоғары температура болды. Ең ыстық күн 3 шілдеде болды, сол күні Челтенхемде температура 35,9 °C (96,6 °F) жетті. Үлкен құрғақшылықтың себебі – өте ұзаққа созылған құрғақ кезең. 1975 жылғы жаз бен күз өте құрғақ болды, ал 1975–1976 жылдардағы қыс ерекше құрғақ болды, сондай-ақ 1976 жылғы көктем де құрғақ өтті; тіпті осы кезеңдегі кейбір айларда кейбір аймақтарда жаңбыр жауған жоқ. Құрғақшылық 1976 жылдың тамызында ең қатты болды, жауабы ретінде Парламент суды үлестіру үшін 1976 жылғы Құрғақшылық заңын қабылдады. Оңтүстік-батыстағы аймақтардың бір бөлігінде шілде және тамыз айларында 45 күн бойы жаңбыр жауған жоқ. Ыстық және құрғақ ауа райы сақталып тұрғанда, Оңтүстік Англияның кейбір аймақтарында құрылымдық және орман өрттері болды. Дорсеттегі Хурн орман қорығында 50 мың ағаш жойылды. Егінге үлкен зиян келді, 500 миллион фунт стерлингтік егіс құрып қалды. Содан кейін азық-түлік бағасы 12%-ға өсті. 1976 жылдың тамызының соңғы аптасында Денис Хауэлл «Құрғақшылық министрі» болып тағайындалғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, қатты дауылдар кейбір аймақтарға апталар бойы күткен жаңбырды әкелді. 1976 жылдың қыркүйек және қазан айлары өте жаңбырлы болды, бұл 1975–1976 жылдардағы үлкен құрғақшылықты аяқтады. Хаусвотер су қоймасында судың тек 10% қалды; адамдар оның табанында, қалыпты деңгейден төмен жерде құрғақ аяқпен жүрді. Суға батқан Мардейл Грин ауылының орны құрғақ болды. Дербиширдегі Ледибоуэр су қоймасы құрғап, Ашоптон және Дервент ауылдарын ашты, ауылдың жоспары мен бақша қабырғаларын көруге болады. Ирландияда температура 1976 жылдың 29 маусымында Оффли округінде 32,5 °C (90 °F) деңгейіне жетті. Сонымен қатар, Уиклоу округінде де өрт болды.
Денсаулыққа әсері
1976 жылғы ыстық толқын 20% "қосымша өлім-жітімнің" себебі болды деп есептеледі және 1976 жылдың 24 маусымынан 8 шілдесіне дейін аурухананың шұғыл жәрдем бөліміне түсу саны 1975 немесе 1974 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда айтарлықтай артты. Бұл көрсеткіш 2003 жылғы ыстық толқындағы қосымша өлім-жітімнің 59% құрады.
Экологиялық әсері
Көбінесе жеті нүктелі қанатты қоңыздар (Coccinella septempunctata) бүкіл ел бойынша көптеп тарады, Ұлыбританияның Энтомологиялық және табиғи тарих қоғамы шілде айының соңына қарай Англияның оңтүстік және шығыс жағалауларында олардың 23,65 миллиарды жиналғанын бағалады. Халықтың күрт өсуіне жылы көктемнің себебі болды, осының арқасында көптеген қызыл маса (афида) пайда болды, олар қанатты қоңыздардың тамақтану үшін пайдаланатын қоректік заттары еді; ыстық ауа райы қызыл масалардың тамақтанатын өсімдіктерін кептіргендіктен, олардың саны азайып, қанатты қоңыздар басқа жерде тамақ табуға тырысты. Кенжең өрттер, парадоксалды түрде, табиғи жаңару арқылы бұталы жерлерге айналып жатқан көптеген далалық жерлерді сақтауға көмектесті; Дорсет далалық жерлеріне өрттердің жалғыз ұзақ мерзімді әсері – бұталы өсімдіктердің құрамындағы өзгеріс болды. 2013 жылы Ұлыбританияның орман алқаптарында ескірген ағаштарға, әсіресе еменге, ұзаққа созылған құрғақшылықтың әсері әлі де байқалды.
Үкіметтің жауабы
Тұрмыстық сумен жабдықтауға тигізген әсері Парламентті Құрғақшылық заңы қабылдауға алып келді. Кейбір зардап шеккен аймақтарда су мөлшері шектелді және қоғамдық тұғырлар орнатылды. Су қоймалары және бірқатар өзендер өте төмен деңгейде болды. Дон, Шеф, Шир Брук және Меерс Брук (барлығы Шеффилдте) өзендері толығымен құрғап, олардың ешқайсысында бір тамшы да су қалмады, сондай-ақ Фрешевилл және Картерхолл тоғандары да құрғады. Ұзақ мерзімді жоспар бойынша, Ұлыбританияның Қоршаған орта жөніндегі министрлігі жер асты суларының көзі ретінде британдық су жинағыштардың су сақтау сыйымдылығы және басқа да қасиеттері туралы қосымша ақпарат қажет екенін түсінді.
Салыстырулар
1976 жылғы ыстық толқынындағы ең жоғары температура 35,9 °C (97 °F) құрады, бұл 1911 жылдың 9 тамызында тіркелген 36,7 °C (98 °F) рекордтық көрсеткіштен 0,8 °C төмен еді. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, 1976 жыл Ұлыбритания тарихындағы ең ыстық күндердің тізімінде 13-орында тұр. 2022 жылға дейін, осы тізбектегі ең ыстық жылдар 2003, 2006 және 2014 жылдар болып табылады. Осы жаз ұлттық санаға орнығып, кейінгі 1995, 1997, 2003, 2006 және 2022 жылдардағы ыстық толқындардың барлығы 1976 жылды өлшемшарт ретінде пайдаланды. 1976 жылғы ыстық толқын сол онжылдықтағы сирек құбылыс еді. Климаттың өзгеруіне байланысты Ұлыбританияда және әлем бойынша ыстық толқындар жиілеп, күшейе түсуде.