Кіріспе

Жасанды интеллект ұғымы

Жасанды интеллектте денеге енгізілген агент, кейде интерфейс агенті деп те аталады, – бұл қоршаған ортамен сол ортадағы физикалық дене арқылы өзара әрекеттесетін интеллектуалды агент. Адам немесе мультфильмдегі жануар сияқты денемен бейнеленген агенттер де денеге енгізілген агенттер деп аталады, бірақ олар тек виртуалды, физикалық емес, денеге ие. Жасанды интеллекттің бір саласы мұндай агенттерге адамдармен және қоршаған ортамен дербес түрде қарым-қатынас жасауға мүмкіндік беруге бағытталған. Мобильді роботтар – физикалық түрде денеге енгізілген агенттердің бір мысалы; Ananova және Microsoft Agent – графикалық түрде денеге енгізілген агенттердің мысалы болып табылады. Денеге енгізілген әңгімелесу агенттері – бұл бір-бірімен және адамдармен әңгімелесуге қабілетті (мысалы, ишараттар, бет-әлпеттер және т.б.) адамдар қолданатын сөздік және сөзсіз құралдарды пайдаланатын (әдетте робот денесіне қарағанда графикалық интерфейсі бар) агенттер.

Тірі сөйлесу агенттері

Тірі сөйлесу агенттері – интеллектуалды пайдаланушы интерфейсінің бір түрі. Графикалық бейнеленген агенттер қол қимылдары, бет әлпеті және сөйлеуді біріктіре отырып, пайдаланушылармен тікелей қарым-қатынас жасауға мүмкіндік береді, соның арқасында адам мен компьютердің өзара әрекеттесуі тиімді болады.

Артықшылықтар

Бетпе-бет қарым-қатынас басқа байланыс құралдарымен салыстырғанда әлдеқайда толыққанды байланыс арнасын ұсынатын қарым-қатынас протоколдарына мүмкіндік береді. Ол сөз кезегін алмастыру, эмоцияларды бет-әлпет арқылы білдіру, ақпарат құрылымын және маңызды тұстарын көрсету, визуализация және қолдармен бейнелеу, сондай-ақ үш өлшемді кеңістікте бағдарлану сияқты прагматикалық қарым-қатынас амалдарын қамтиды. Бұл қарым-қатынас ауызша және ауызша емес арналар арқылы жүзеге асырылады, мысалы, көз тілеу, қол қимылдары, сөйлеу интонациясы және дене күйі. Зерттеулер көрсеткендей, пайдаланушылар денелі жүйенің ішкі жай-күйін ауызша сипаттаудың орнына, көру арқылы көрсетілгенін қалайды, бұл қосымша ауызша емес байланыс арналарының маңыздылығын көрсетеді. Сонымен қатар, денелі агентпен бетпе-бет қарым-қатынас жасау, адамдарды алаңдатпай, басқа жұмыспен бірге жүргізілуі мүмкін, тіпті осындай қарым-қатынастың қызығуын арттырады. Бұдан өзге, денелі презентация агентін пайдалану ұсынылған ақпаратты жақсырақ есте сақтауға көмектеседі. Денелі агенттер өзара әрекеттесуге әлеуметтік өлшемді де қосады. Адамдар компьютерлерге де әлеуметтік сезімдер тағайындайды, сондықтан денелі агенттермен өзара іс-қимыл адамдар арасындағы қарым-қатынас сияқты әлеуметтік нормаларға сәйкес келеді. Бұл әлеуметтік өзара іс-қимыл агенттерге сенуді және олардың сенімділігін арттырады, сондай-ақ пайдаланушының жүйеге қызығуын күшейтеді. Рикенберг пен Ривз жүргізген зерттеуде веб-сайтта денелі агенттің болуы пайдаланушылардың сол веб-сайтқа деген сенімін арттырғаны, бірақ сонымен бірге олардың алаңдауын да арттырып, нәтижелерін нашарлатқаны анықталды, тіпті оларды нақты адам бақылап отырғандай сезінуіне себеп болды. Агенттердің әлеуметтік жағының тағы бір әсері – денелі агентпен ұсынылған презентациялар, агентсіз ұсынылған ұқсас презентацияларға қарағанда көңілді және оңай түсінілетін болып қабылданады. 2004 жылғы қаңтарда Стэнфордтағы Байрон Ривз жүргізген зерттеуде цифрлық кейіпкерлердің қалай "желідегі тәжірибені жақсартатынын" көрсетті, себебі виртуалды кейіпкерлер пайдаланушыға жақындық сезімін ұялатады және онымен байланысуды жеңілдетеді. Бұл жақсы көріну өнімдерді де жақсартады, бұл соңғы пайдаланушыларға да, өнімді жасаушыларға да тиімді.