Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кофоридуа, сонымен қатар К-дуа немесе Кофтаун деп кеңінен танымал, ал қазір Кофсити – Гананың оңтүстігіндегі Шығыс аймағының астанасы. Кофоридуа 1875 жылы Ашантиден көшіп келгендермен құрылған. Оны Жаңа Хуабен деп те атайды. 2010 жылғы мәліметтер бойынша қаланың халқы 183 727 адамды құрайды.
Koforidua, also popularly known as K dua or Koftown and now Kofcity, is a city and the capital of Eastern Region in southern Ghana. Koforidua was founded in 1875 by migrants from Ashanti. It is also called New Juaben. The city has a settlement city proper population of 183,727 people as of 2010,
Оның басты мақсаты – демократиялық құндылықтарды нығайту және, әсіресе 2024 жылғы жалпы сайлау алдында, бейбітшілікті дамыту.
It main focus was to strengthing of our democracy values and promoting peace, especially in the upcoming 2024 general elections
Этимология
Ауызша дәстүр бойынша, Кофоридуа қаласының аты акан халқының өкілі Кофи Офориге қарызды. Ол үлкен махагон ағашының астына үй салыпты. Бұл ағаш жұмыстан шаршаған шаруаларға пана беріп, оларға демалыс сыйлаған. Уақыт өте келе, шаруалар Кофи Офоридің ағашының астында демалуға бара жатқанын айтуға әдеттеніпті. Акан тілінің туи диалектісінде "ағаш" сөзі "дуа" деп аталады. Сондықтан Кофи Офоридің есімі мен "дуа" сөзінің бірігуінен "Кофоридуа" деген ат пайда болған. Бүгінде Кофоридуа – Гананың түрлі этникалық топтарының өкілдері тұратын көпұлтты қала.
Oral tradition has it that, Koforidua owes its name to an Akan man, Kofi Ofori, who had built his hut under a huge mahogany tree. This tree provided shelter for weary farmers who were returning from their farms after a hard day's work. Over time, it became common for the farmers to say that they were going to rest under Kofi Ofori's tree. In Akan language, Twi, the word for tree is "dua". An amalgamation of Kofi Ofori's name and tree, therefore, becomes "Koforidua." Koforidua today is a multi ethnic city with people from various ethnic groups in Ghana calling the city their home.
Тарих
Кофоридуа 1875 жылы Асантеманнан келген акан мигранттарымен құрылған. 1923 жылы Кумаси темір жолының аяқталуы Кофоридуаны маңызды жол және темір жол түйініне айналдырды. Кофоридуа – елдегі ең көне какао өндіруші орталықтарының бірі. Қазір ол апта сайын бейсенбі күндері өтетін мұрша базарларымен де танымал, ол Шығыс аймағының барлық жерінен мұрша сатып алушылар мен сатушыларды тартады. "Кофоридуа гүлдері" деген лақап есім қалыптасып, қалаға жақындағанда Аквадум мен Кофоридуа арасындағы кеңістікте гүлдердің көп болуынан пайда болды деп түсіндіруге тырысқан ересектер болғанмен, бұл есімнің сақталуы мүмкін. Дегенмен, басым және кең таралған пікір оған қайшы. Бұл метафоралық атау 1950 жылдан бері қолданыста. Қаланың кейбір егде жастағы тұрғындарының айтуынша, бұл атау ғасыр басында сауда үшін қалаға көшіп келген әйелдердің тартымдылығынан туындаған. Олардың көпшілігі қалаға тұрақты мекендеп, жергілікті халықтың бір бөлігіне айналды. Көбінесе жасөспірім және жиырма жастағы қыздар Кробо және Аким сияқты аймақтардан келген, сондай-ақ Кваху тауларынан да көптеген әйелдер келген. Кофоридуа сол кезде маңызды сауда орталығы болды, әр апта сайын көптеген шаралар өтіп, әйелдер саны көп болды.
Koforidua was founded in 1875 by Akan migrants from Asanteman. The completion of the Kumasi railway in 1923 saw Koforidua become an important road and rail junction. Koforidua is one of the country's oldest cocoa producing centers. It is also noted today for its weekly Thursday bead market, which draws bead buyers and sellers from all over the Eastern region. The moniker "Koforidua Flowers" has firmly entrenched itself and is likely to endure, even though some older individuals have attempted to explain that the name originated from the abundant flowers spanning the stretch between Akwadum and Koforidua, as one approached the city. However, the prevailing and widely accepted perspective contradicts this. This figurative name has been in circulation since the 1950s. As recounted by certain elderly residents of the city, the name finds its roots in the allure of the women who migrated to the city during the turn of the century for trading endeavors. Many of these women chose to make the city their permanent home, effectively becoming part of the local population. Primarily in their late teens and early twenties, they were predominantly hailing from areas like Krobo and Akyem, with a notable contingent also originating from the Kwahu mountains. Koforidua, during that era, held a significant status as a trading hub, hosting numerous lively events every week, and therefore, was home to a substantial female population.
Кофоридуа туралы аңыз
Аңыз бойынша, Жаңа Жуабенгте орналасқан Обуотабири тауы құдайлардың мекені болған және халықты қорғаған. Онда гномдар мекендейді деп сенген, сондықтан ол Жаңа Жуабенг дәстүрлі аймағының руы саналған. Барлық қала тұрғындары тауға зор құрметпен қарасты: ОБУОТАБИРИ – Табири тасы.
Legend has it that, the Obuotabiri mountain found in New Juabeng, was the home of the gods and protected the people. It was believed to be inhabited by dwarfs and thus was considered the soul of the New Juabeng traditional area. All the townsfolk have great reverence for the mountain: OBUOTABIRI the rock of Tabiri.
География
Жаңа Джуабен муниципалитеті Оңтүстік Гананың Шығыс аймағында орналасқан. Муниципалитеттің ауданы шамамен 110 шаршы километрді құрайды, бұл Шығыс аймағының жалпы жер көлемінің 0,57% болып табылады. Муниципалитетте 48 сайлау округі бар. Жаңа Джуабен муниципалитеті солтүстік-шығыста Шығыс Аким муниципалитетімен, шығыста және оңтүстікте Аквапим Солтүстік ауданымен, батыста Сухум Крабоа Коалтар ауданымен шектеседі. Кофоридуа (Жаңа Джуабенг) қаласы бірнеше шағын аудандар мен елді мекендерді қамтиды, олардың ішінде Эффидуасе, Асокоре, Ойоко, Джумапо, Сухен, Дансуагиа, Бетом және Сродае бар. Кофоридуа Акра қаласынан автомобильмен екі сағаттық қашықтықта жатыр.
The New Juaben Municipality falls within the Eastern Region of South Ghana. The municipality covers an estimated area of 110 square kilometres, constituting 0.57% of the total land area of the Eastern Region. The municipality has 48 electoral areas. The New Juaben municipality shares boundaries with East Akim Municipality to the northeast, Akwapim North District to the east and south, and Suhum Kraboa Coaltar District to the west. The city of Koforidua (New Juabeng) is made up of several neighbourhoods and settlements, including Effiduase, Asokore, Oyoko, Jumapo, Suhyen, Dansuagya, Betom, and Srodae. Koforidua is two hours by road from Accra.
Климат
Кофоридуа Дагомея сағасының ортасында орналасқандықтан тропикалық саванна климатына ие (Кёппен Aw). Ауа райы жыл бойы ыстық әрі ылғалды, бірақ маңызды жауын-шашын көбінесе сәуір мен маусым айларында жауады, алайда ылғалды жылдары қыркүйек және қазан айларында да мол жауын-шашын болуы мүмкін.
Koforidua, owing to its location in the heart of the Dahomey Gap, has a tropical savanna climate (Köppen Aw). The weather is hot and humid year round, but significant rainfall is usually only seen between April and June, although in wetter years in September and October also will see substantial falls.
Қаржылық қызметтер
Кофоридуада универсалды банктер, микроқаржы ұйымдары, ауылдық банктер, жинақ-несие компаниялары мен сақтандыру компаниялары сияқты түрлі қаржы қызметтерін ұсынатын көптеген компаниялар бар.
Koforidua is also home to many financial services companies ranging from Universal Banks, Micro finance, Rural Banks and Savings and Loans Companies to Insurance Companies.
Ауыл шаруашылығы
Қазіргі уақытта қаланың экономикасы негізінен мемлекеттік басқару, сауда, қонақ үй қызметі, коммерциялық және білім беру салаларына тәуелді. Ал Корнубация (қала маңындағы елді мекендер) тұрғындары көбінесе қарапайым шаруашылықпен айналысады.
The city currently depends mainly on Government Administration, Retailing, hospitality, commercial and Education services. With inhabitants in the Cornubations (Outskirt surrounding communities) engaging in some form of subsistence farming.
Какао өндірісі
Кофоридуа какао өндіреді. Бірақ какао өндірісі Ашанти және Бронг-Ахафо аймақтарындағы жаңа жерлерге батысқа қарай жылғандықтан, Кофоридуа коммерциялық және іскерлік-әкімшілік қызметтеріне үнемі тәуелді болып барады. Бүгінде Кофоридуа қаласында негізінен шағын және орта кәсіпорындар жұмыс істейді.
Koforidua produces cocoa. However, as cocoa production has moved westward to the Ashanti Region and Brong Ahafo Region areas of virgin soil, Koforidua has become increasingly dependent upon its commercial and business administrative functions. The city of Koforidua has only small medium scale industries today.
Нарық
Кофоридуа қаласында Орталық базар, Агата базары (фермерлер базары деп те аталады), Эффидуазе базары, Адвесо базары және Зонго базары сияқты бірнеше базарлар орналасқан, сонымен қатар көптеген шағын базарлар да бар. Акан халқы көпшілік құрайтын Кофоридуа, дүйсенбі және бейсенбі күндерін базар күндері деп белгілейді, осылайша осы санатқа жатады. Осы күндері муниципалитетте уақытша тоқтау орнап, алыс-жақын жерлерден адамдар қажетті азық-түлік сатып алу үшін жиналады. Бұл қарбалас қызметтің орталығы – Шығыс өңірлік үйлестіру кеңесінің (ERCC) жанында, Ескі ауданға қарайтын жол бойында орналасқан Агарта базары.
Koforidua accommodates several markets within its township, encompassing the Central Market, Agatha Market (also referred to as the Farmer's Market), Effiduase Market, Adweso Market, and the Zongo Market among several other small markets. Koforidua, characterized by its Akan majority population, fits into this classification by designating Mondays and Thursdays as market days. On these particular days, the municipality experiences a temporary halt as individuals converge from both distant and nearby locales to purchase essential groceries. The focal point of this bustling activity is the Agartha Market, a satellite marketplace situated to the south of the Eastern Regional Coordinating Council (ERCC) vicinity, along the route leading to the Old Estate community.
Туризм
Кофоридуаның ең басты туристік тартымдылықтары қасиетті саналатын Обуо Табри тауы сияқты табиғи ерекшеліктерді қамтиды. Жақын жерде Акосомбо бөгеті орналасқан, ол әлемдегі ең үлкен жасанды көл – Вольта көлін сақтайды. Аймақтағы Ақа және Боти сарқырамалары, сондай-ақ «Жаңбырлық тас» туристерді Шығыс аймағына тартады. Бұл туристік орындар жыл бойы жұмыс істесе де, кейде туристерге жылдың белгілі бір мезгілдерінде, әсіресе жаңбыр маусымдарында келу ұсынылады. Осындай кезде Боти сарқырамасы ерекше сұлулығымен жарқырайды және оны көру өте қызықты.
Koforidua's predominant tourism attractions include such natural features as Obuo Tabri Mountain, which is considered sacred. Nearby is Akosombo Dam, which holds Lake Volta, the world's largest man made lake. Waterfalls in the area, such as Akaa Falls and Boti Falls, and the Umbrella Rock attract tourists to the Eastern region. Even though such tourist sites are functioning all year round, tourists are at times encouraged to visit the place at certain times of the year, especially during the rainy seasons. At such times, the Boti Falls in particular is fully at its peak beauty and very interesting to visit.
Білім
Кофоридуа Гананың маңызды білім беру орталығы болып табылады. Қаланың көптеген бастауыш мектептері мен Гананың бірнеше көрнекті жоғары мектептері бар. 2012 жылы қаланың мектептерінің бірі – Папа Джон жоғары мектебі және кіші семинариясы Гананың 200-ден астам жоғары мектептері арасында 9-орынды иеленді. Қалада техникалық университет (Кофоридуа техникалық университеті) https://www.ktu.edu.gh және екі жеке университет (All Nations University College) және (Ghana telecom University College) орналасқан. Сонымен қатар, қалада басқа ұлттық университеттердің кампустары, мұғалімдер даярлайтын колледж, медбикелер және акушерлер колледжі және басқа да білім беру мекемелері бар. Кофоридуада тағы да бірнеше жоғары мектептер бар. Олардың ішінде: Кофоридуа орта техникалық жоғары мектебі (K.S.T.S), Папа Джон жоғары және кіші семинариясы (Pojoss), Оти Боатенг жоғары мектебі (Oboss), Пентикост жоғары мектебі (Pensec), Гана жоғары мектебі (Ghanass, Кофоридуа), Жаңа Джуабенг жоғары мектебі (Njuasco), SDA жоғары мектебі (Sedass), Ойоко методистік жоғары мектебі (Omess) және басқа да техникалық (Кофоридуа техникалық институты) мен жеке кәсіптік училищалар бар. Жоғары мектептер Гананың барлық өңірлерінен келген студенттерді Батыс Африка жоғары мектеп аттестатының емтиханына (WASSCE) дайындайды. WASSCE емтиханын сәтті тапсыру Ганадағы университеттерге және басқа да жоғары білім беру орындарына түсу үшін қажетті шарт. Сондай-ақ, Ghanass, Pojoss, Sectech сияқты мектептер жыл сайын өткізілетін Ұлттық ғылым және математика олимпиадасында қала мен аймақтың атын шығарды.
Koforidua remains a major hub of education in Ghana. It is home to many basic schools and a number of prominent senior high schools in the country, Ghana. In 2012, one of its schools; Pope John Senior High School and Minor Seminary, was ranked 9th of the over 200 senior high schools in Ghana. The city also has a Technical University (Koforidua Technical University) https://www. ktu. edu. gh and two private universities (All Nations University College) and (Ghana telecom University College). and has campuses for other national Universities, the city also has a Teacher training college, Nursing and Midwifery College and other educational institutions. There are other High Schools in Koforidua. These include; Koforidua Secondary Technical Senior High School (K. S. T. S), Pope John Senior High and Junior Seminary (Pojoss), Oti Boateng Senior High School (Oboss), Pentecost Senior High School (Pensec), Ghana Senior High School (Ghanass, Koforidua), New Juabeng Senior High School (Njuasco), SDA Senior High School (Sedass), Oyoko Methodist Senior High School (Omess), amongst some other technical (Koforidua Technical Institute) and Private Vocational Schools. The Senior High schools train students from all over Ghana, preparing them for the West African Senior School Certificate Examination (WASSCE). Passing WASSCE is essential to getting into Universities and other Tertiary Institutions in Ghana. It is also worth mentioning that schools like Ghanass, Pojoss, Sectech among others have been consistent in representing the municipality and the region as large in the famous annual National Science and Maths Quiz.