Кіріспе
Неміс филологы Конрад Александр Фридрих Дуден (3 қаңтар 1829 – 1 тамыз 1911) – гимназия мұғалімі, кейіннен филолог болған. Ол өзінің атымен аталатын, танымал неміс тілінің сөздігін жасады.
Konrad Alexander Friedrich Duden (3 January 1829 – 1 August 1911) was a Gymnasium (high school) teacher who became a philologist. He founded the well known German language dictionary bearing his name Duden.
Өмір
Дуден Рейнландтың Лакхаузен қаласында дүниеге келген. 1846 жылы Везельде Abitur емтиханын тапсырғаннан кейін Дуден Бонн университетінде тарих, неміс тілі және классикалық филологияны оқыды. Ол сол жерде Wingolfsbund студенттік ұйымына қосылып, 1848 жылғы революциялық жылдағы студенттік қоғамдардың саяси қызметіне қатысты. Ол Сост қаласындағы оқуын тоқтатты және Италияның Генуя қаласында жеке репетитор болып жұмыс істеді. Ол жерде неміс консулының қызы Аделина Якобпен танысып, 1861 жылы оған үйленді және алты балалары болды. 1859 жылы Германияға оралып, мұғалім болып жұмыс істеді және Сост қаласындағы Архигимназияның директоры лауазымына жетті. 1869 жылы Шлейцтегі гимназияның (жоғары мектептің) директоры болып тағайындалды, ал 1876 жылы Херсфельдтегі Корольдік гимназияның директоры болды. Осы жерде ол өзінің ең маңызды еңбегін – «Неміс тілінің толық орфографиялық сөздігін» (Vollständiges Orthographisches Wörterbuch der deutschen Sprache) жариялады. 1905 жылы Висбаденге (Сонненбергке) зейнетке шықты. 1911 жылы Сонненбергте қайтыс болды және Бад-Херсфельдтегі отбасылық қабірге жерленді.
Маңыздылығы
Ол өмір бойы неміс орфографиясын біріктіруге және жеңілдетуге ұмтылды. Оның 1880 жылғы сөздігі «Дуден» сериясының басталуын білдіреді және 187 бетке 28 000 сөзді қамтыды. 1902 жылы Германия парламентінің жоғарғы палатасы («Бундесрат») оның орфография ережелерін ресми мемлекеттік құжаттарда міндетті етуге қаулы қабылдады. Австрия-Венгрия және Швейцария да осы қаулыны қабылдады. Ол қайтыс болғаннан кейін бір ғасыр өткен соң да «Дуден» сөздігі неміс орфографиясының сақалды көзі болып табылады.