Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық таушы Алан Пол Роуз (19 желтоқсан 1951 – 10 тамыз 1986) әлемдегі екінші биік тау – К2 шыңына шыққан алғашқы британдық таушы болды, бірақ түсіп келе жатқанда қаза тапты.
British mountain climber
Alan Paul Rouse (19 December 1951 – 10 August 1986) was the first British climber to reach the summit of the second highest mountain in the world, K2, but died on the descent.
Білім
Роуз Уоллсидеде дүниеге келді және 15 жасында альпинизммен айналыса бастады, көп ұзамай Солтүстік Уэльстегі ең қиын жолдардың көптерін бағындырды. Ол 1963 жылдан 1970 жылға дейін Биркенхед мектебінде, ал 1973 жылға дейін Кембридждегі Эммануэль колледжінде оқыды. Кембриджде оқуға қызығушылығы төмендеп, альпинизм мен гедонистік өмір салтына ден қойды. Ол өте әлеуметтік, бірақ көп ішетін; өзі мойындағандай, ол 'әйелдерге құмар' еді және 'қауіпті жағдайларда өмір сүруді' ұнататын. Осының салдарынан, математикадан үміт көрсеткеніне қарамастан, тек қарапайым диплом алды. Кембриджді қалдырғаннан кейін ол уақыт-уақыт мұғалім болып жұмыс істеді, бірақ көбінесе альпинистік экспедицияларға қатысып тұратын.
Rouse was born in Wallasey and began climbing at the age of 15, soon climbing many of the most difficult routes in North Wales. He attended Birkenhead School from 1963 to 1970 and Emmanuel College, Cambridge until 1973. At Cambridge he was distracted from his studies by climbing and by his hedonistic life style. He was highly sociable, but a heavy drinker; by his own admission he was a 'womaniser', and liked to 'live on the edge'. As a result, he only managed to gain an ordinary pass degree in Mathematics, despite showing early promise in the subject. On leaving Cambridge he worked periodically in teaching but was often away on climbing expeditions.
Тау-кен көтеру
Роуз – өзінің буынының ең үздік тау-шаруаларының бірі болды. Ол «Helsby» тауындағы «The Beatnik» және «Clogwyn Du'r Arddu» тауындағы «The Boldest» жолына жеке өрмелеу арқылы ерекше дарын иесі екенін көрсетті. Ол замандастарының (Клифф Филлипс, Эрик Джонс, Пит Минкс, «Ричард» Макхарди сияқты) тобының мүшесі болды, олардың бәсекеге құштарлығы оларды сол кездегі ең қиын жолдарды жалғыз өтуге жетеледі. Роуз (Минкспен бірге) 1971 жылы «Positron» жолына шығу арқылы Гогарт теңіз жартастарындағы стандарттарды көтерген деп есептеледі. Оның жеке өрмелеуі тек Уэльске ғана шектелмеді, сонымен қатар әрқашан сәтті аяқталған жоқ. Оңтүстік беткейіндегі «American Route» жолына жасаған әрекеті, көмекші құрал ретінде пайдаланылған кішкентай питон шыңға жақын тұрғанда сәтсіз аяқталды. Роуз 5 метр ғана құлап, білезігін сындырып, барлық жол бойы 17 рет түсіп келуге мәжбүр болды, көбінесе тек тізелерін пайдаланды. Роуз ақырында кәсіби альпинист болып, лекция оқыды, жетекшілік жасады, жазды және сыртқы жабдықтар саудасына кеңесші болды. Ол Пик-Дистрикт тауларына жақын болу үшін Шиффилдке көшті. Роуз Шотландия, Солтүстік Уэльс, Патагония, Перу, Альп, Анд, Жаңа Зеландия және Непал сияқты алыс аймақтарда жоғары тәжірибелі альпинист болды. Ол сондай-ақ Британдық Альпинистік Кеңесінің вице-президенті болып сайланды. 1980 жылы Роуз, доктор Майкл Уорд және Крис Бонингтон Қытайдың биік тауларына сапар шеккен аз еуропалықтардың қатарында болды, олардың кейбіреулерін шетелдік альпинистерге қайта ашты. 1980–1981 жылдардың қысында Роуз оттегі мен шерпаларды пайдаланбастан, Эверест тауының батыс қырымен көтерілу үшін британдық экспедицияны жетектеді. Сапар сәтті болмады, бірақ 1981 жылдың жазында ол Боннингтон, Джо Таскер және Питер Бордманмен бірге Қытайдың батысындағы бұрын ешкім шықпаған «Kongur Tagh» шыңына көтерілді.
Rouse was an outstanding technical rock climber, one of the best of his generation. His ascents of 'The Beatnik' on Helsby, and his solo ascent of 'The Boldest' on Clogwyn Du'r Arddu marked him out as an exceptional talent. He was a member of a group of contemporaries (including Cliff Phillips, Eric Jones, Pete Minks, 'Richard' McHardy) whose competitive spirit pushed them to solo the hardest routes of the day. Rouse (with Minks) was considered to have raised the standards at Gogarth sea cliffs with the ascent of Positron in 1971. His soloing was not confined to Wales, nor was it always successful. An attempt on the American Route on South Face of the failed when a small piton being used for aid pulled near the summit. Although he fell only 5 metres, Rouse broke his ankle and was forced to make 17 abseils down the entire route, for much of the time using only his knees. Rouse eventually became a professional mountaineer, lecturing, guiding, writing and acting as an adviser to the outdoor equipment trade. He moved to Sheffield in easy reach of the rocks of the Peak District. Rouse became a highly experienced climber in places as far afield as Scotland, North Wales, Patagonia, Peru, the Alps, the Andes, New Zealand and Nepal. He was also elected vice president of the British Mountaineering Council. In 1980, Rouse, Dr Michael Ward and Chris Bonington were among the few Europeans to visit the high mountains of China, reopening some of these to foreign mountaineers. In the winter of 1980–81, Rouse led a British expedition to attempt Mount Everest by the west ridge, without using oxygen or Sherpas. The trip was not successful, but in the summer of 1981 he climbed Kongur Tagh, a hitherto unclimbed peak in western China, with Bonington, Joe Tasker and Peter Boardman.
1986 жылғы К2 апаты
K2, Жердегі екінші ең биік тау, ең биік тау Эверестке қарағанда әлдеқайда қиынға соқтығып, қаза болу көрсеткіші жоғары. 1983 жылы Руз халықаралық командамен бірге оңтүстік жотаға жаңа бағытпен көтеріліп, K2-ге алғашқы рет талпыныс жасады. 1986 жылы Руз британдық экспедицияның жетекшісі ретінде оралды және дәстүрлі Абруцци қыранына қарағанда қиын Солтүстік-Батыс қырқасына көтерілуге рұқсат алды. Олар таңдаған бағытында лагерь құруға бірнеше рет сәтсіз тырысқаннан кейін, британдық команда мүшелері – Руз бен бірге альпинист және экспедиция операторы Джим Курраннан басқа – кетіп қалды. Руз бен британдық экспедиция Солтүстік-Батыс қырқасын сынағанда, басқа экспедициялар да түрлі бағыттарды сынады, оттегімен де, оттегісіз де. Команда мүшелері таудан кеткеннен кейін, Руз және осы экспедициялардың алты альпинисі рұқсатсыз дәстүрлі бағытты сынап көру үшін бірікті. Олардың арасында төрт австриялық – Альфред Имицер, Ханнес Визер, Вилли Бауэр және Курт Димбергер, поляк әйел Доброслава Миодович Вольф және британдық Жюли Таллис болды. Олар IV лагерьге (8,157 метр, 26,760 фут) жетті, бұл саммитқа дейінгі соңғы тіреу. Әлі күнге дейін түсініксіз себептермен, бұл команда саммитқа соңғы қадамды жасау үшін бір күн күтуге шешім қабылдады. Абруцци қыранындағы альпинистердің ешқайсысы 3 тамызда оттегімен көмектесіп, үш корей альпинисінен тұратын команданың соңынан ермеді, тіпті олар үшін қардан жол ашу қажет болса да. Келесі күні ауа райының нашарлап бара жатқаны анық болды, бірақ Руз бен Вольф саммитқа шықты. Вольф тез шаршап, артқа қалды, ал Руз жалғастырды. Ол жалғыз өзі жол ашып бара жатқанда, австриялық альпинистер Вилли Бауэр мен Альфред Имицер оны саммиттан 100 метрдей төмен ұстап алды. Руз австриялықтардың артынан түсіп, соңғы кезеңде көтерілуін жеңілдетті, ал үшеуі 1986 жылдың 4 тамызында бірге саммитқа жетті. Төмен түсіп келе жатқанда олар Вольфті қарда ұйықтап жатқан күйінде тауып, оны төмен түсуге көндірді. Олар сондай-ақ Курт Димбергер мен Жюли Таллиспен кездесті, олар әлі де жолға шығып жатқан еді және оларды төмен түсуге көндіруге тырысты, бірақ сәттілік болмады. Димбергер мен Таллис та саммитқа шықты, бірақ кеш, шамамен сағат 7-де батқан күнге дейін. Төмен түсіп келе жатқанда Таллис құлады. Ол тірі қалғанмен, Таллис пен Димбергер түнді ашыққанда өткізді. Ақырында, барлық альпинистер Ханнес Визер күткен IV лагерьге жетті. Жетіуі дауылдың басылуын күтті. Оның орнына, дауыл күшейді, қар жауып, желдің жылдамдығы 160 км/сағ-тан асып, температура нөлден төмен түсті. Тамақ пен газдың жетіспеуінен, пештерде қарды ерітіп су жасауға газ болмағандықтан, жағдай тез өмірге қауіпті айналды. Таллис 6 тамыздан 7 тамызға дейінгі түнде қайтыс болды, себебі жоғары биіктіктегі өкпе ісінуі (HAPE) болуы мүмкін, бұл өте биік биіктікте оттегінің жетіспеуі мен ауа қысымының төмендеуінен туындайтын жиі кездесетін салдар. Қалған алты альпинист келесі үш күн бойы қалып, бірақ есін жоғалтқан күйде болды. 10 тамызда қар жауу тоқтады, бірақ температура төмендеді, ал жел әлі де басылмады. Альпинистер қатты әлсірегенімен, төменгі лагерьге түсуден басқа амалдары жоқ екенін түсінді. Руз есін білгенде қатты ауырып, басқа альпинистер өз өмірін сақтау үшін оны тастап кетті. 4 және 5 тамызда IV лагерьге жеткен жеті альпинисттің ішінде Диембергер мен Бауэр ғана Базалық лагерьге жетті. Руз 1986 жылдың 10 тамызында қайтыс болды деп есептеледі. Ол өзінің әйелдігі Дебора Суинимен бірге өмір сүрді, ол үш аптадан кейін олардың қызы Холлиді дүниеге әкелді.
K2, Earth's second highest mountain, is regarded as a much more difficult climb than the highest mountain, Everest, and has a higher fatality rate. In 1983, Rouse made his first attempt on K2, by a new route up the south ridge, with an international team. In 1986, Rouse returned as the leader of a British expedition and obtained a permit to climb the difficult North West Ridge, instead of the conventional Abruzzi Spur. After they had made several unsuccessful attempts to establish camps on their chosen route, the British team members – apart from Rouse and fellow climber and expedition cameraman Jim Curran – left. While Rouse and the British expedition attempted the North West Ridge, other expeditions had also been trying various routes, with and without oxygen. After his fellow team members left the mountain, Rouse and six climbers from these expeditions decided to join forces to try the conventional route without a permit. There were four Austrian men, Alfred Imitzer, Hannes Wieser, Willi Bauer, and Kurt Diemberger, a Polish woman, Dobroslawa Miodowicz Wolf, and a British woman, Julie Tullis. They reached Camp IV at (8,157 metres, 26,760 feet), the final staging post before the summit. For reasons that are still unclear, this impromptu team decided to wait a day before trying the final stage to the summit. None of the climbers on the Abruzzi Spur chose to follow the team comprising three Korean climbers who had set out on an oxygen aided attempt on 3 August, even though the trail would have been broken through the deep snow for those climbing without oxygen. On the following day, it was obvious that the weather was deteriorating, but Rouse and Wolf nonetheless set out for the summit. Wolf quickly tired and dropped back, whilst Rouse continued. Because he was breaking the trail alone, two of the Austrian climbers, Willi Bauer and Alfred Imitzer, caught up with him some 100 vertical meters below the summit. Rouse fell in behind the Austrians, thus making his ascent easier for the last stretch, and the three reached the summit together on 4 August 1986. On the way down, they found Wolf asleep in the snow and persuaded her to descend. They also met Kurt Diemberger and Julie Tullis, still on their way up, and tried to persuade them to descend but with no success. Diemberger and Tullis also summitted but very late, at dusk which occurred around 7 pm. On the descent, Tullis fell. Even though she survived, both Tullis and Diemberger had to spend the night bivouacked in the open. Eventually, all the climbers reached Camp IV, where Hannes Wieser waited. The seven waited for the storm to abate. Instead, the storm worsened with much snow, winds over 160 km/h, and sub zero temperatures. With no food or any gas to melt snow into water in the stoves, the situation soon became life threatening. Tullis died during the night of 6 – 7 August, presumably of HAPE (high altitude pulmonary edema), a common consequence of lack of oxygen and low air pressure at extreme altitudes. The other six climbers stayed for the next three days, but remained barely conscious. On 10 August the snow stopped, but the temperature dropped, and the wind continued unabated. The climbers, although severely weakened, decided they had no option but to descend to a lower base camp. Rouse, when conscious, was in agony, and the other climbers left him so as to save their own lives. Of the seven climbers who had originally reached Camp IV on 4 and 5 August, only Diemberger and Bauer reached Base Camp. Rouse is presumed to have died on 10 August 1986. He was survived by his girlfriend, Deborah Sweeney, who gave birth to their daughter, Holly, three weeks later.
Еске алу
Британдық альпинистік кеңестің кітапханасы Алан Раустың есімімен аталады. 2018 жылы Уолл-Сейдегі Брекке ескерелік бақша мен тақта орнатылды.
The library of the British Mountaineering Council is named in honour of Alan Rouse. In 2018, a memorial garden and a plaque were installed at the Breck in Wallasey.