Кіріспе

Уильям Фрэнсис Унсольд (5 қазан 1926 жыл - 4 наурыз 1979 жыл) – американдық альпинист, Эверест тауының басына шыққан алғашқы американдық экспедициясының мүшесі. Американдық Эверест тау экспедициясын Норман Диренфурт басқарды, оған Унсольд, Джим Уиттакер, Лют Джерстад, Барри Бишоп және Том Хорнбейн кірді. Уиттакер шерпа Наванг Гомбумен бірге 1963 жылдың 1 мамырында шыңға жетті. 1963 жылдың 22 мамырында Унсольд, Хорнбейн, Бишоп және Джерстад таудың басына шықты. Унсольд пен Хорнбейннің көтерілісі – шыңның батыс қырынан алғашқы көтерілу және Гималай тауының алғашқы ірі қиылысы болды. Оның кейінгі қызметтеріне АҚШ Орман шаруашылығы қызметіндегі түтінмен секіруші, Непалдағы Бейбітшілік корпусының директоры, Outward Bound спикері, Орегон мемлекеттік университеті мен Эвергрин мемлекеттік колледжінің оқытушысы және альпинизм нұсқаушысы кірді. Ол Рейнир тауындағы қар көшкіні салдарынан қаза тапты.

Ерте өмір

Аркатада (Калифорния) туған Уильям Фрэнсис Унсольд Орегон штатының Юджин қаласында өсті. 1951 жылы Орегон мемлекеттік колледжін физика мамандығы бойынша бакалавр дәрежесімен бітірді, сондай-ақ Берклидегі Калифорния университеті мен Вашингтон университетінде оқыды. Ол Орегон мемлекеттік университетінде оқыған кезінде OSC тау клубын құруға көмектесті. 1963 жылдың мамыр айында National Geographic Society демеушілігімен ұйымдастырылған экспедицияда Унсольд пен Том Хорнбейн Эвересттің қиын Батыс қыртысынан көтерілді, ал Барри Бишоп пен Лют Джерстад 1953 жылы Эдмунд Хиллари мен Тензинг Норгайдың Оңтүстік тұғыры арқылы жасаған шығуында белгіленген жолмен өтті. Бұл екі бағыттан бір уақытта жасалған алғашқы тыраныс болды. Ауыр экспедиция салдарынан Унсольдтың тоғыз саусағы аяздан зардап шекті, және ол ауруханада бірнеше ай бойы емделді. 1963 жылдың шілдесінде Unsoeld және команда National Geographic Society-нің ең жоғары наградасы – Хаббард медалімен Джон Ф. Кеннедидің қолынан марапатталды.

Кейінгі мансап

Унсольд 1950-жылдардың соңы мен 1960-жылдардың басында Орегон штатында дінтануды оқытты. Outward Bound ұйымынан кеткеннен кейін, ол Вашингтон штатындағы Эвергрин мемлекеттік колледжінің негізін қалаушы профессорларының бірі болды. 1971 жылғы алғашқы жарнамалық видеода ол "барлық студент Эвергринге келуі керек емес" деп кеңес берді. Ол Эвергрин колледжінде Сыртқы білім беру бағдарламасын құрды. Бұл бағдарлама төрт ерекше Хабитат тобынан тұрды, олардың бірі – Қысқы тау шаңғысы тобы.

Жеке өмір

1951 жылы Жолин Бишоприк Унсольдқа үйленді; олардың екі қызы мен екі ұлы болды. Жолин Унсольд 2021 жылдың қараша айында дүние салды, ал олардың екі ұлы, Краг пен Регон, Вашингтон штатының Олимпия қаласында тұрады. Олардың қызы Террес Унсольд Калифорнияда тұрады. Жолин Унсольд 1989 жылдан 1995 жылға дейін АҚШ Конгресінде үш мерзім бойы қызмет етті. 1976 жылы Унсольд пен оның 22 жасар қызы Нанда Деви Унсольд экспедицияға шығып, оның құрметіне аталған Нанда Деви тауына – Үндістанның екінші биік шыңына көтерілуге тырысты. Оның қызы 7 қыркүйекте апаттар мен трагедияға толы көтеріліс барысында қайтыс болды. Оның өлімінің себебі – таудың жоғары биіктігінен туындаған қан ұюы. Үйінде (мұнда камин үстінде Девидің суреті ілінген) қызын жоғалтқаннан кейін қалай тауға шыға беретінін сұрағанда Вилли: "Менің жүрегім тоқтап, сыра ішіп, картоп чипсі жеп, теледидардан гольф жарысын тамашалап өлуімді қалайсың ба?" – деп жауап берді.

Өлім

1979 жылы 4 наурызда 52 жасында, Райнер тауына сыртқы білім берудің қысқы экспедициясы барысында қар көшкіні астында қалып қайтыс болды. Ол сол кезде Евергрин штаты колледжінің оннан астам студентін Райнер тауына шығуға жетекшілік етіп бара жатқан еді. Ол Калифорния штатының Сакраменто қаласынан келген Джени Дипенброк атты бір студентпен бірге Кадавер Гэптегі жоғары лагерьден түсіп келе жатып қаза тапты. Кейіннен Америка Альпинистік клубы жариялаған оқиғаға қатысты талдаудан үзінділерде былай делінген: "Бұл тауға осы топпен бірге шығуға көптеген тәлімгерлер бармас еді, бірақ бұл жеке таңдау мәселесі, ал бұл тауға шығудың дұрыс немесе бұрыс екендігін анықтау емес".

Мұра

"Тәжірибелік білім берудің әкесі" деп танылған Вилли Унсольд сыртқы ортада білім берудің дамуына зор ықпал етіп, Саймон Прист сияқты білім беру саласының көшбасшыларын шабыттандырды. Оның өмірге қатысты философиялық көзқарасы және әлемдік тұжырымы Карил Ридли сияқты экологиялық ой-сананы дамытушыларға жол сілтеді. Оның философиясы табиғаттағы қасиеттілік сезімін, білім берудегі тәуекелдің маңыздылығын және өзгелердің тәжірибесіне сүйенудің орнына жеке тәжірибе алуды қадағалап зерттеді. Оның сергекті ұстаздық стилі мыңдаған ізбасарларын шабыттандырды. Неліктен сіздер далада қалып қоясыздар? Өйткені мәні сол жерде емес, ол қалада, Сент-Луис қаласының орталығында, Лос-Анджелесте. Соңғы сынақ – табиғаттағы қасиеттілік сезіміңіздің адамдардың мәселелерін тиімдірек шешуге көмектесе алатындығында. Егер ол сізге мәселелерді тиімдірек шешуге көмектеспесе – кейде ол көмектеспейді, кейде ол сізді тікелей далаға жетелеп, қалған өміріңізді сол жерде өткізуіңізге себеп болады – онда менің бағалауым бойынша, ол сәтсіз болады. Сіз табиғатқа қасиеттілік сезімін баю үшін барасыз, нәрселердің мәнісімен байланысыңызды қайта орнату үшін, ол шындығында қайда екенін білу үшін, содан кейін адамдар әлеміне оралып, тиімдірек жұмыс істей алу үшін. Бірінші кезекте табиғат патшалығын іздеңіздер, сонда ғана адам патшалығы іске асырылады. Evergreen жыл сайын өткізетін Вилли Унсольд семинары – таушы, философ және теолог ретінде Унсольдқа жасалған мәңгілік естелік ретінде ұйымдастырылады.