Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уильям Фрэнсис Унсольд (5 қазан 1926 жыл - 4 наурыз 1979 жыл) – американдық альпинист, Эверест тауының басына шыққан алғашқы американдық экспедициясының мүшесі. Американдық Эверест тау экспедициясын Норман Диренфурт басқарды, оған Унсольд, Джим Уиттакер, Лют Джерстад, Барри Бишоп және Том Хорнбейн кірді. Уиттакер шерпа Наванг Гомбумен бірге 1963 жылдың 1 мамырында шыңға жетті. 1963 жылдың 22 мамырында Унсольд, Хорнбейн, Бишоп және Джерстад таудың басына шықты. Унсольд пен Хорнбейннің көтерілісі – шыңның батыс қырынан алғашқы көтерілу және Гималай тауының алғашқы ірі қиылысы болды. Оның кейінгі қызметтеріне АҚШ Орман шаруашылығы қызметіндегі түтінмен секіруші, Непалдағы Бейбітшілік корпусының директоры, Outward Bound спикері, Орегон мемлекеттік университеті мен Эвергрин мемлекеттік колледжінің оқытушысы және альпинизм нұсқаушысы кірді. Ол Рейнир тауындағы қар көшкіні салдарынан қаза тапты.
William Francis Unsoeld (October 5, 1926 – March 4, 1979) was an American mountaineer who was a member of the first American expedition to summit Mount Everest. The American Mount Everest Expedition was led by Norman Dyhrenfurth, and included Unsoeld, Jim Whittaker, Lute Jerstad, Barry Bishop and Tom Hornbein. Whittaker, with Sherpa Nawang Gombu, reached the summit on May 1, 1963. Unsoeld, Hornbein, Bishop and Jerstad reached the top on May 22, 1963. Unsoeld and Hornbein's climb was the first ascent from the peak's west ridge, and the first major traverse of a Himalayan peak. His subsequent activities included working as a U. S. Forest Service smokejumper, Peace Corps director in Nepal, speaker for Outward Bound, faculty member at Oregon State University and The Evergreen State College and mountaineering guide. He died on Mount Rainier in an avalanche.
Ерте өмір
Аркатада (Калифорния) туған Уильям Фрэнсис Унсольд Орегон штатының Юджин қаласында өсті. 1951 жылы Орегон мемлекеттік колледжін физика мамандығы бойынша бакалавр дәрежесімен бітірді, сондай-ақ Берклидегі Калифорния университеті мен Вашингтон университетінде оқыды. Ол Орегон мемлекеттік университетінде оқыған кезінде OSC тау клубын құруға көмектесті. 1963 жылдың мамыр айында National Geographic Society демеушілігімен ұйымдастырылған экспедицияда Унсольд пен Том Хорнбейн Эвересттің қиын Батыс қыртысынан көтерілді, ал Барри Бишоп пен Лют Джерстад 1953 жылы Эдмунд Хиллари мен Тензинг Норгайдың Оңтүстік тұғыры арқылы жасаған шығуында белгіленген жолмен өтті. Бұл екі бағыттан бір уақытта жасалған алғашқы тыраныс болды. Ауыр экспедиция салдарынан Унсольдтың тоғыз саусағы аяздан зардап шекті, және ол ауруханада бірнеше ай бойы емделді. 1963 жылдың шілдесінде Unsoeld және команда National Geographic Society-нің ең жоғары наградасы – Хаббард медалімен Джон Ф. Кеннедидің қолынан марапатталды.
Born in Arcata, California, William Francis Unsoeld was raised in Eugene, Oregon. He received his bachelor's degree in physics from Oregon State College in 1951, and also studied at the University of California, Berkeley and the University of Washington. He helped to create the OSC Mountain Club during his time at Oregon State University. Unsoeld and Tom Hornbein ascended Everest's difficult West Ridge route in May 1963, on a National Geographic Society sponsored expedition while Barry Bishop and Lute Jerstad followed Edmund Hillary and Tenzing Norgay’s South Col route established during their 1953 climb. It was the first simultaneous attempt from two directions. The grueling expedition cost Unsoeld nine of his toes due to frostbite, and required several months of recovery in the hospital. Unsoeld and the team reunited in July 1963 when they were presented with the National Geographic Society’s highest honor, the Hubbard Medal, by John F. Kennedy.
Кейінгі мансап
Унсольд 1950-жылдардың соңы мен 1960-жылдардың басында Орегон штатында дінтануды оқытты. Outward Bound ұйымынан кеткеннен кейін, ол Вашингтон штатындағы Эвергрин мемлекеттік колледжінің негізін қалаушы профессорларының бірі болды. 1971 жылғы алғашқы жарнамалық видеода ол "барлық студент Эвергринге келуі керек емес" деп кеңес берді. Ол Эвергрин колледжінде Сыртқы білім беру бағдарламасын құрды. Бұл бағдарлама төрт ерекше Хабитат тобынан тұрды, олардың бірі – Қысқы тау шаңғысы тобы.
Unsoeld taught religious studies at Oregon State in the late 1950s and early 1960s. After leaving Outward Bound he became one of the founding faculty at The Evergreen State College in Washington State. He was highlighted prominently in the first recruiting video in 1971, advising that "not every student should come to Evergreen". It was at The Evergreen State College where he created an Outdoor Education Program. This program consisted of four distinct Habitat Groups, one of which was the Winter Mountaineering Group.
Жеке өмір
1951 жылы Жолин Бишоприк Унсольдқа үйленді; олардың екі қызы мен екі ұлы болды. Жолин Унсольд 2021 жылдың қараша айында дүние салды, ал олардың екі ұлы, Краг пен Регон, Вашингтон штатының Олимпия қаласында тұрады. Олардың қызы Террес Унсольд Калифорнияда тұрады. Жолин Унсольд 1989 жылдан 1995 жылға дейін АҚШ Конгресінде үш мерзім бойы қызмет етті. 1976 жылы Унсольд пен оның 22 жасар қызы Нанда Деви Унсольд экспедицияға шығып, оның құрметіне аталған Нанда Деви тауына – Үндістанның екінші биік шыңына көтерілуге тырысты. Оның қызы 7 қыркүйекте апаттар мен трагедияға толы көтеріліс барысында қайтыс болды. Оның өлімінің себебі – таудың жоғары биіктігінен туындаған қан ұюы. Үйінде (мұнда камин үстінде Девидің суреті ілінген) қызын жоғалтқаннан кейін қалай тауға шыға беретінін сұрағанда Вилли: "Менің жүрегім тоқтап, сыра ішіп, картоп чипсі жеп, теледидардан гольф жарысын тамашалап өлуімді қалайсың ба?" – деп жауап берді.
Unsoeld married Jolene Bishoprick Unsoeld in 1951; they had two daughters and two sons. Jolene Unsoeld passed away in November, 2021, and their two sons, Krag and Regon, reside in Olympia, Washington. Their daughter Terres Unsoeld lives in California. Jolene Unsoeld served three terms in the U. S. Congress from 1989 to 1995. In 1976, Unsoeld and his 22 year old daughter Nanda Devi Unsoeld were on an expedition to climb her namesake mountain Nanda Devi, the second highest peak in India. His daughter died on September 7 during the climb, which was plagued by accidents and eventual tragedy. The reason for her death was blood clotting caused by the high altitude of the mountain. Asked at his home (where a picture of Devi was displayed over the fireplace) how he could continue climbing after losing his daughter, Willi responded: "What, you want me to die of a heart attack, drinking beer, eating potato chips, and watching a golf tournament on TV?"
Өлім
1979 жылы 4 наурызда 52 жасында, Райнер тауына сыртқы білім берудің қысқы экспедициясы барысында қар көшкіні астында қалып қайтыс болды. Ол сол кезде Евергрин штаты колледжінің оннан астам студентін Райнер тауына шығуға жетекшілік етіп бара жатқан еді. Ол Калифорния штатының Сакраменто қаласынан келген Джени Дипенброк атты бір студентпен бірге Кадавер Гэптегі жоғары лагерьден түсіп келе жатып қаза тапты. Кейіннен Америка Альпинистік клубы жариялаған оқиғаға қатысты талдаудан үзінділерде былай делінген: "Бұл тауға осы топпен бірге шығуға көптеген тәлімгерлер бармас еді, бірақ бұл жеке таңдау мәселесі, ал бұл тауға шығудың дұрыс немесе бұрыс екендігін анықтау емес".
Unsoeld died in an avalanche during an Outdoor Education Winter Expedition climb of Mount Rainier on March 4, 1979, at the age of 52. He was leading over a dozen students from The Evergreen State College on an ascent of Mount Rainier at the time. He died during the descent from their high camp in Cadaver Gap along with one student, Janie Diepenbrock from Sacramento, California. A later analysis of the mishap, excerpts of which were published by the American Alpine Club, said in part: "There are many guides who would not have taken on this particular climb with this particular group, but this is a matter of personal preference rather than a determination as to whether this climb was proper to attempt or not."
Мұра
"Тәжірибелік білім берудің әкесі" деп танылған Вилли Унсольд сыртқы ортада білім берудің дамуына зор ықпал етіп, Саймон Прист сияқты білім беру саласының көшбасшыларын шабыттандырды. Оның өмірге қатысты философиялық көзқарасы және әлемдік тұжырымы Карил Ридли сияқты экологиялық ой-сананы дамытушыларға жол сілтеді. Оның философиясы табиғаттағы қасиеттілік сезімін, білім берудегі тәуекелдің маңыздылығын және өзгелердің тәжірибесіне сүйенудің орнына жеке тәжірибе алуды қадағалап зерттеді. Оның сергекті ұстаздық стилі мыңдаған ізбасарларын шабыттандырды. Неліктен сіздер далада қалып қоясыздар? Өйткені мәні сол жерде емес, ол қалада, Сент-Луис қаласының орталығында, Лос-Анджелесте. Соңғы сынақ – табиғаттағы қасиеттілік сезіміңіздің адамдардың мәселелерін тиімдірек шешуге көмектесе алатындығында. Егер ол сізге мәселелерді тиімдірек шешуге көмектеспесе – кейде ол көмектеспейді, кейде ол сізді тікелей далаға жетелеп, қалған өміріңізді сол жерде өткізуіңізге себеп болады – онда менің бағалауым бойынша, ол сәтсіз болады. Сіз табиғатқа қасиеттілік сезімін баю үшін барасыз, нәрселердің мәнісімен байланысыңызды қайта орнату үшін, ол шындығында қайда екенін білу үшін, содан кейін адамдар әлеміне оралып, тиімдірек жұмыс істей алу үшін. Бірінші кезекте табиғат патшалығын іздеңіздер, сонда ғана адам патшалығы іске асырылады. Evergreen жыл сайын өткізетін Вилли Унсольд семинары – таушы, философ және теолог ретінде Унсольдқа жасалған мәңгілік естелік ретінде ұйымдастырылады.
Known as "The Father of Experiential Education," Willi Unsoeld influenced the growth of outdoor education, inspiring educational leaders like Simon Priest. His philosophical approach to living and global perspective mentored environmental visionaries like Caril Ridley. His philosophy focused on experiencing the sacred in nature, the importance of risk in education, and getting personal experience rather than relying on the experiences of others. His dynamic style of mentoring inspired thousands of followers. Why don’t you stay in the wilderness? Because that isn’t where it is at; it’s back in the city, back in downtown St. Louis, back in Los Angeles. The final test is whether your experience of the sacred in nature enables you to cope more effectively with the problems of people. If it does not enable you to cope more effectively with the problems — and sometimes it doesn’t, it sometimes sucks you right out into the wilderness and you stay there the rest of your Life – then when that happens, by my scale of value; it’s failed. You go to nature for an experience of the sacred to re establish your contact with the core of things, where it’s really at, in order to enable you to come back to the world of people and operate more effectively. Seek ye first the kingdom of nature, that the kingdom of man might be realized. Evergreen's annual Willi Unsoeld Seminar is held as a living memorial to Unsoeld as a mountaineer, a philosopher and a theologian.