Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Декларативтік оқыту – адам ауызша айта алатын ақпаратты меңгеру (қимыл-қозғалыс оқытудан өзгеше). Мемлекеттің астанасы – декларативтік ақпараттың мысалы, ал велосипед тебуді білу – оған жатпайды. Эпизодтық жад және семантикалық жад – декларативтік ақпараттың тағы бір бөлігі.
Declarative learning is acquiring information that one can speak about (contrast with motor learning). The capital of a state is a declarative piece of information, while knowing how to ride a bike is not. Episodic memory and semantic memory are a further division of declarative information.
Шолу
Телефон нөмірін үйренудің екі жолы бар: оны декларативтік жадыңыз арқылы жаттау немесе әдетке айналдыру үшін оны көп рет пайдалану. Әдетпен үйрену процедуралық жад деп аталады. Декларативтік жад медиалды уақытша бөлігіңізді пайдаланады және телефон нөмірін қалауынша еске түсіруге мүмкіндік береді. Процедуралық жад телефон нөмірін тек телефонға жақын болғанда ғана белсендіреді және оң жартышардың дағдысын, үлгілерді тану қабілетін қолданады. Зерттеулер декларативтік жад пен әдеттік жадтың назар аудару кезінде бір-бірімен бәсекелесетінін көрсетеді. Күмәнданғанда ми әдеттік жадты таңдайды, себебі ол автоматты түрде жұмыс істейді. UCLA-дағы бірнеше зерттеушілер назар аудару тапсырманы үйрену жолын өзгерте алады деген гипотезаны тексерді. Экспериментте олар жоғары және төмен дыбыстар тізімін ойнатып, қатысушылардан қарапайым ықтималдық жіктеу тапсырмасын орындауды сұрады. Бір тапсырма (СТ) жағдайында қатысушылар тек ауа райын болжауды үйренді. Екі тапсырма (ДТ) жағдайында қатысушылардан жоғары дыбыстың санын санау да сұралды. Оқыған білімді қолдану қабілеті екі жағдайда да шамамен бірдей болды. Дегенмен, қатысушылар ST жағдайында DT жағдайына қарағанда, ізбе-байланыстарды (декларативтік білімді тексеру) анықтауда айтарлықтай жақсы нәтижелер көрсетті. Сонымен қатар, fMRI нәтижелері гиппокамптың белсенділігі ST жағдайындағы өнімділікпен байланысты екенін, бірақ DT жағдайында емес, ал путамендегі белсенділік кері байланысты көрсеткенін көрсетті. Авторлар назар аудару білім деңгейін төмендетпесе де, осы білімді икемді пайдалану қабілетін төмендетуі мүмкін деген қорытындыға келді.
There are two ways to learn a telephone number: memorize it using your declarative memory, or use it many times to create a habit. Habit learning is called procedural memory. Declarative memory uses your medial temporal lobe and enables you to recall the telephone number at will. Procedural memory activates the telephone number only when you are at the telephone, and uses your right hemisphere's skill, pattern recognition. Research indicates declarative and habit memory compete with each other during distraction. When in doubt, the brain chooses habit memory because it is automatic. Several researchers at the UCLA tested the hypothesis that distraction can change the way a task is learned. In their experiment, they played a series of high and low tones while asking subjects to do a simple probabilistic classification task. In the single task (ST) case, subjects only learned to predict the weather. In the dual task (DT) case, subjects were also asked to count the number of high pitched tones. The ability to use the learned knowledge was found to be about the same in either case. However, subjects were significantly better at identifying cue associations (a test of declarative knowledge) when trained under ST rather than DT conditions. Furthermore, fMRI showed activity in the hippocampus was associated with performance under ST, but not DT conditions, whereas activity in the putamen showed the opposite correlation. The authors concluded that while distraction may not decrease the level of learning, it can result in a reduced ability to flexibly use that knowledge
Эмпирикалық дәлелдер
Декларативті оқыту – жаңа ақпаратты меңгеруге, мысалы, білім беруде қолданатын маңызды дағды. Декларативті оқытуды біз білетін мәліметтер жиынтығы деп қарастыруға болады, мысалы, Париж Францияның астанасы екенін білеміз.
Declarative learning is an important skill that we use to acquire new information, such as in education. Declarative learning can be seen as what we know, for example we know that Paris is the capital of France.
Балалар
Ұйқының жетіспеушілігі мен білім алу үнемі байланысты болып келеді. Жалпы қабылданған пікір бойынша, ұйқының жетіспеуі балалардың мектепте оқуына немесе кез келген күнделікті тапсырманы орындауына әсер етеді. Дегенмен, білім алудың әртүрлі түрлері әртүрлі өңделеді және бала ұйқысыз болғанда әртүрлі нәтижелерге әкеледі. Csabi, Benedk, Janacesk, Katona және Nemeth жүргізген зерттеуде ұйқының жетіспеуі баланың декларативтік және декларативтік емес білімін қалай нашарлататыны қарастырылды. Декларативтік емес білімді өлшеу үшін балалардан реттік реакция уақытын ауыстыру (ASRT) тапсырмасын орындау сұралды. Бұл тапсырмада төрт бос шеңберде иттің басы пайда болатын. Иттің басы пайда болған сайын бала тиісті әріпті мүмкіндігінше жылдам және дұрыс басуы керек еді. Декларативтік білімді өлшеу үшін "Жұмбақтар соғысы" тесті қолданылды, онда балаларға отыз алты сөйлемнен тұратын қысқа оқиға айтылып, оны естігеннен кейін бірден еске түсірулері керек болды. Зерттеу көрсеткендей, ұйқысыз балалар ASRT тапсырмасын орындағанда декларативтік емес білім сақталды және әсер көрмеді. Алайда, ұйқының жетіспеуі декларативтік білімді айтарлықтай төмендетті. Оқудан кейін ұйықтау балалардың декларативтік білімін жақсарта ма дегенді анықтау үшін тағы бір зерттеу жүргізілді. Тоғыз және он екі жас аралығындағы балаларға қырық байланысты сөз жұбынан тұратын сөздерді байланыстыру тапсырмасы берілді. Сөз тізімдері бала қатысушы берілген қырық сөздің кем дегенде жиырмасын еске түсіре алғанға дейін үнемі қайталанды. Балаға түнде ұйықтауға рұқсат етілді және оянғаннан кейін есте сақтау қабілеті тексерілді. Содан кейін балаға күнделікті істерімен айналысуға рұқсат етілді және есте сақтау қабілеті күні бойы қайта тексерілді. Зерттеу көрсеткендей, декларативтік білім, есте сақтау және есте сақтау оқудан кейін бірден ұйықтағаннан кейін ғана айтарлықтай жақсарды. Жас ересектердегі декларативтік білімге стресс, гормондар және әйелдердегі менструальді циклдің фазаларының әсерін зерттеу үшін зерттеу жүргізілді. Қатысушылар Трир әлеуметтік стресс тестісіне (TSST) қатысты, онда олар өздерінің армандаған жұмысына лайықты екендіктерін түсіндіретін симуляциялық комиссия алдында сөз сөйлеуі керек еді. Егер қатысушылар бес минут ішінде сөздерін аяқтамаса, комиссия зерттеушілер ұсынған стандартты сұрақтарды қоятын. Сөз сөйлеуден кейін қатысушылардан бес минуттық арифметикалық тапсырманы орындау сұралды. TSST қатысушыларды декларативтік оқу тапсырмасына кіріспес бұрын стресске түсіру үшін жасалған. Декларативтік оқу тапсырмасы үшін қатысушылар Rey аудитивті-вербальдік оқу тестін (RAVLT) орындады, онда қатысушылар сөздер тізімін қарап, содан кейін мүмкіндігінше көп сөзді еске түсірулері керек еді. Зерттеу көрсеткендей, егер әйелдер RAVLT-қа дейін TSST тестісіне қатыспаса, олардың декларативтік білімі мен есте сақтауы ерлерге қарағанда жоғары болды. Алайда, егер қатысушылар RAVLT-қа дейін TSST тестісіне қатысса, онда декларативтік білім мен есте сақтау ерлер мен әйелдер үшін бірдей болды. Зерттеу кезінде менструация кезінде болған және TSST тестісіне ұшыраған әйелдер менструация кезінде болмаған әйелдерге қарағанда стресс деңгейі төмен болды, сонымен қатар олардың есте сақтау қабілеті мен есте сақтауы ерлерге және менструация кезінде болмаған әйелдерге қарағанда жоғары болды. Ересектерде декларативтік білім мен моторикалық дағдыларды оқынуда ұйқының маңызды рөл атқаратынын анықтау үшін зерттеу жүргізілді. Қатысушыларға моторикалық дағдыларды оқынуды бағалау үшін бір тапсырма және декларативтік білімді бағалау үшін тағы бір тапсырма берілді. Қатысушылар моторикалық тізбекті және сөз жұптарының тізімін таңертең немесе кешке оқыды. Есте сақтау қабілетін тексеру үшін қатысушыларға жаттығудан кейін он екі және жиырма төрт сағаттан кейін екі рет тест жасалды. Бұл уақыт аралығы ұйқыға, есте сақтау тестіне, қалыпты ояну кезеңіне және есте сақтау тестіне мүмкіндік берді. Зерттеу нәтижелері моторикалық дағдылардың ұйқыға тәуелді емес екенін көрсетті. Алайда, декларативтік оқу тапсырмалары мен есте сақтау қабілеті қатысушылар есте сақтау тестінен бұрын ұйықтағанда артты. Зерттеу сондай-ақ ұйқы үлгілері мен ұйқы кезінде белсенді желілердің өзгеруі жасқа байланысты моторикалық тізбектердің төмендеуіне ықпал етуі мүмкін, бірақ декларативтік білімге әсер етпейді. Бакалавриат студенттері декларативтік білімнің әрқайсысында қалай жұмыс істейтінін анықтау үшін имплицитті және эксплицитті жасанды грамматикалық оқу тапсырмаларына қатысты. Имплицитті тапсырмада қатысушыларға әріптер тізбегін көретіні және олардың дұрыс немесе бұрыс құрылғандығын бағалауы керек екені айтылды. Эксплицитті тапсырмада қатысушыларға әріптер тізбегін белгілі бір ережелерге сәйкес қайта шығаруы керек екені, оларды анықтаулары және кейінірек тексерулері керек екені айтылды. Содан кейін қатысушыларға әріптер тізбегі көрсетілді және олар ережелерге сәйкес келе ме, жоқ па деген сұрақ қойылды. Нәтижелер декларативтік білімнің имплицитті оқу үшін қажет емес, бірақ орындалудың тұрақтылығымен байланысты екенін көрсетті. Алайда, декларативтік білім эксплицитті оқу үшін және орындалудың тұрақтылығы үшін қажет екені анықталды. Бұл ересектер эксплицитті тапсырмаларды орындағанда, мысалы, статистика сабағы үшін формулаларды жаттағанда декларативтік білімді қолданатынын көрсетеді. Бұл зерттеу балалар ғана емес, ересектер үшін де білім беруде декларативтік білімнің маңыздылығын растайтын қосымша дәлелдер ұсынады.
Sleep deprivation and learning have continually been linked together. The common belief is that sleep deprivation can affect children when they are learning at school or in any daily task. However, different types of learning are processed differently and have different outcomes when a child is sleep deprived. A study conducted by Csabi, Benedk, Janacesk, Katona and Nemeth looked at the impairment of declarative and nondeclarative learning when a child is sleep deprived. Nondeclarative learning was measured by having children perform an Alternating Serial Reaction Time (ASRT) task. This task had a dog's head appear in four empty circles. Every time the dog's head appeared the child had to press the corresponding letter as quickly and correctly as possible. Declarative learning was measured by "The War of the Ghosts" test, which is a recall test where the children were told a short story consisting of thirty six sentences and had to then recall it immediately after hearing it. The study showed that nondeclarative learning was preserved and not affected when sleep deprived children took the ASRT task. However, declarative learning greatly declined in the face of sleep deprivation. conducted a study to see if sleeping after a task enhances declarative learning in children. Children between the ages of nine and twelve were given a word association task consisting of forty related word pairs. The lists of words were repeated continuously until the child participating could recall at least twenty words out of the forty given. The child was allowed to go to sleep for the night and was tested for recall right after they had woken up. The child was then asked to go about their day and was tested for recall later during the day. The study showed that declarative learning, memory and retention significantly increased only after an interval of sleep that immediately followed learning. stress, hormones and menstrual cycle phases in women, were tested for their effect on declarative learning in young adults. Participants were asked to participate in a Trier Social Stress Test (TSST) where they were asked to give a speech to a simulated committee about why they deserved the position for their dream job. If the participant did not finish their speech in five minutes the committee would then ask standardized questions the researchers had provided. After the speech the participant was asked to complete a five minute arithmetic task. The TSST was set up to induce stress in the participants before they proceeded to the declarative learning task. For the Declarative Learning task the participants were asked to complete a Rey Auditory Verbal Learning Task (RAVLT), which has the participants look over a set of words and then asks them to recall as many as they can. The study showed that if women were not exposed to the TSST task before the RAVLT there was an increase of declarative learning and recall when compared to the men. However, when the participants were exposed to the TSST task before the RAVLT then declarative learning and recall were equal for both men and women. Women during the study that were menstruating and exposed to the TSST task showed lower levels of stress than women not menstruating, they also had an increase of declarative learning and recall when compared to men and women not menstruating sought to see if sleep plays an important role in declarative learning and motor skill learning in adults. Participants were given two tasks to assess motor skill learning and another to assess declarative learning. The participants learned a motor sequence and list of word pairs during either the morning or evening. Memory tests were given to the participants twice, at twelve and twenty four hours after training. This gap allowed for a period of sleep, a recall test, a period of normal wake, and a recall test. The study results showed that motor skills were not dependent on sleep. However, declarative learning tasks and recall increased when the participants slept before the recall test. The study also showed that a change in sleep patterns and networks activated during sleep may contribute to age related decline in motor sequences but does not affect declarative learning. undergraduate participants underwent implicit and explicit artificial grammar learning tasks to see how declarative learning functioned in each. For the Implicit task participants were told that they would see a series of letter strings, a group of letters that appear in a word, and had to judge if the string were well formed or not well formed. For the Explicit task participants were told they had to reproduce letter strings according to a set of rules, which they had to determine and would be tested on later. The participants were then shown a series of letter strings and asked if they followed the rules or not. The results showed that declarative learning was not required for implicit learning but was related to the consistency in performance. It was seen, however, that declarative learning is required for explicit learning and consistency of performance. This shows that adults are using declarative learning when undergoing explicit tasks, such as memorizing formulas for a statistics class. This research provides more evidence of the importance of declarative learning in education for not just children but for adults as well.