Кіріспе

Миоцен дәуірінде өмір сүрген гоминоидтар туысы – Afropithecus. Afropithecus turkanensis – осы туыстың жалғыз түрі. Ол 1986 жылы Кенияның солтүстігінде, Туркана көліне жақын орналасқан Калодирр деген шағын жерден қазылып алынған. Ашылушылары – Ричард Лики және Мив Лики. Afropithecus-тің жасы 16-18 миллион жылға бағаланады, бұл радиометриялық талдау әдістерімен және Юта университетінің Бросчетто мен Браун жүргізген геологиялық зерттеулер арқылы анықталды. Лики, A. turkanensis-тің дене құрылысы Proconsul nyanzae түріне ұқсас екенін айтты. Proconsul nyanzae – миоцен дәуіріндегі ең жақсы зерттелген туыс, оның жүздеген қазбалары табылған, олар дерлік барлық қаңқа элементтерін қамтиды. A. turkanensis-тің бас сүйегінің ерекшеліктері Aegyptopithecus zeuxis және Heliopithecus түрлеріне ұқсас, олардың екі тозығы жеткен молярлары белгілі ерте катарринге жататын ірі түрлерден айырмашылығын көрсетеді. Кейін Лики, A. turkanensis-тің P. nyanzae сияқты примитивті, ағаш өсімдіктерінде тіршілік ететін төрт аяқты жануар екенін, сондай-ақ оның бет пішіні примитивті, ал тіс ерекшеліктері қатаң жемістермен қоректенуге бейімделгенін тұжырымдады. Лики сонымен қатар Heliopithecus-ті Afropithecus-пен бірдей деп санады.

Бас сүйегінің морфологиясы

KNM WT 16999 типтік үлгісі ұзын, айқын мұрындан, бет сүйегінен, маңдай сүйегінен, короналық құрылымның көп бөлігінен, басының көп бөлігінен және салыстырмалы түрде тозылмаған ересек тістерінен тұрады; оң көз ұңғысы (толық дерлік), оң жақ сүйегі, қанатты сүйек, басының көп бөлігі және кіші қанаттары, жоғарғы және алдыңғы жақ сүйектері, және алдыңғы тіс тістері ілгері шығыңқы ересек тістері. Оң жақ жоғарғы және алдыңғы жақ сүйектерінің беті, сондай-ақ оң жақ азу тістерінің эмалі уақыт өте келе жоғалған және кальцит кристалдарымен алмастырылған, олар тек жалпы пішін туралы мәлімет береді, бірақ егжей-тегжейлі емес. Азу тістерінің эмалінің қалыңдығы көбінесе қазбаларды тіркеу кезінде және түрлер арасында салыстырулар жасау үшін есепке алынады. Қалыңдық "жұқа" немесе "қалың" деп сипатталады және әдетте тозылған немесе табиғи түрде сынық тістердегі эмальдің сызықтық өлшемі ретінде бағаланады. Эмальды зерттеу нәтижелері бойынша, A. turkanensis – қалың эмальды ең ежелгі гоминид болып табылады, осы ерекшелік оны Kenyapithecus-тен ажыратады.