Кіріспе

Американдық футболшы және жаттықтырушы (1941 жылы туған)

Ричард Льюэллин Брукс (20 тамыз 1941 жылы туған) – зейнеткер американдық футболшы және жаттықтырушы. Ол 1977-1994 жылдары Орегон университетінің, 1995-1996 жылдары Ұлттық футбол лигасының (NFL) «Сент-Луис Рамс» клубының, ал 2003-2009 жылдары Кентукки университетінің бас жаттықтырушысы болды. Брукстің 1994 жылғы Орегон командасы Pac-10 титулын жеңіп алды және 1995 жылғы «Роуз-Боул» турниріне қатысты. Сол маусымдағы еңбегі үшін ол бірнеше ұлттық жаттықтырушы сыйлығына ие болды. Орегон университеті «Ауцен» стадионындағы алаңға оның 18 маусымдық жаттықтырушылық қызметінің құрметіне «Рич Брукс алаңы» деп ат қойды.

Білім

Брукс Корваллис қаласындағы Орегон мемлекеттік университетінде дене шынықтыру мамандығы бойынша оқыды және бас жаттықтырушы Томми Протро басшылығымен футбол командасында қорғаушы ретінде ойнады. 1963 жылы бакалавр дипломын алып, келесі жылы Орегон штатында білім беру саласында магистр дипломын аяқтады. Ол сондай-ақ Орегон штатында Phi Delta Theta студенттік ұйымының мүшесі болды.

Жаттықтырушылық мансап

Брукс жаттықтырушылық мансабын Орегон штатында магистр дәрежесін алып жүргенде, бірінші курс студенттерінің жаттықтырушысының көмекшісі ретінде бастады. Магистр дәрежесін алғаннан кейін ол Калифорнияның Сакраменто қаласына көшіп, Норте-Дель-Рио орта мектебінде жаттықтырушының көмекшісі қызметін атқарды. Біраз уақыттан соң ол өзі бітірген оқу орнына қайтып оралды және 1965 жылдан 1969 жылға дейін жаңа бас жаттықтырушы Ди Андрос басқаратын «Beavers» командасының қорғаныс шебінің жаттықтырушысы болды. 1970 жылы Брукс Протромен бірге UCLA-да қорғаныс шебінің жаттықтырушысы болып жұмыс істеді, ал 1971 жылы Протронымен бірге «Los Angeles Rams» командасына арнайы командалар мен негізгі дағдылар жаттықтырушысы ретінде қосылды. NFL-де екі жылдан кейін Брукс 1973 жылы Андрос басқаратын «Oregon State» командасында қорғаныс үйлестірушісі болып қайта оралды, себебі бұрынғы қорғаныс үйлестірушісі Бад Райли CFL-ге кетіп қалған еді. 1974 жылы Брукс Дик Нолан басқаратын «San Francisco 49ers» командасында қорғаныс шебі мен арнайы командалар жаттықтырушысы болып NFL-ге қайта оралды, содан кейін 1976 жылы бірінші жылғы бас жаттықтырушы Терри Донахью басқаратын UCLA-ға қорғаныс шебінің жаттықтырушысы ретінде оралды, онда ол «Bruins» командасының соңғы рейтингте топ 20-ға енуіне көмектесті.

Орегон

Брукс 1977 жылы Орегон университетінде алғашқы бас жаттықтырушы лауазымын қабылдады, бұл Орегон штатының қаһарлы қарсыласы болды. Ол келген кезде, Ducks (Балықтар) 1970 жылдан бері жеңіске жетпеген, ал 1965 жылдан бері тек бір рет жеңіске жеткен еді. Брукстің алғашқы шарты жылына 32 000 доллар еңбекақымен төрт жылға жасалды. 1980 жылы 1977–79 оқу жылдарындағы бір дау ашыққа шықты, және NCAA рекрутинг ережелерін бұзу, қаражатты дұрыс пайдаланбау және академиялық талаптарға байланысты мектеп екі жылға сынаққа (оның ішінде бір жылға боул ойындарына қатысудан шеттетілу) алынды. Брукс командалары Орегон штатымен штат ішіндегі бәсекелестікте үстемдік құрды, жалпы есеп бойынша 14–3–1 көрсеткішін тіркеді, бұл оны бірнеше көңіл көншітпейтін маусымдарда да танымал етті. 1989 жылы ол Ducks командасын Independence Bowl-ға (Тәуелсіздік боулі) жеткізді – 1963 жылдан бергі алғашқы боул ойыны. Брукс оларды басқару кезеңінде тағы үш боулға қатыстырды, мектеп тарихында Ducks командасын төрт боул ойынына алып шыққан алғашқы жаттықтырушы атанды. (Pac 8 1975 жылға дейін конференциядан екінші боул командасына қатысуға рұқсат бермеді). Оның ең табысты маусымы 1994 жылы болды, ол Ducks командасын мектептің 100 жылдық футбол тарихындағы алғашқы толыққанды конференция титулына және Rose Bowl-ға (Роуз-боул) жеткізді. Бұл команда сол кездегі мектеп рекордтарымен теңескен тоғыз ойын жеңіп алды, Ducks соңғы рет осынша ойын жеңгені 1948 жылға дейін болған. Брукс Pac-10 жылдың жаттықтырушысы атанды және Пол "Айғыр" Брайант сыйлығын жылдың ең үздік жаттықтырушысы ретінде жеңіп алды. Брукс 1994 жылғы маусымнан кейін Орегоннан NFL-ге кетті. Оның 91 жеңісі мектеп рекордтарының бірі болды, бірақ 2006 жылы оның ізбасары және бұрынғы шабуыл координаторы Майк Беллотти осы көрсеткішті жаңартты; ал оның 109 жеңілісі әлі де мектеп рекордтарының бірі болып табылады. Орегон университетіндегі оның жалпы көрсеткіші .500-ден 18 ойынмен төмен болды, себебі оның алғашқы жеті командасы барлығы 22 ойын жеңіп алды. Дегенмен, Брукс Орегонның футбол бағдарламасын жаңғыртуға және Беллотти мен Чип Келли басшылығымен ұлттық деңгейде танымалдылыққа жол ашуға үлкен үлес қосты деп есептеледі.

Сент-Луис Рамс

1995 жылғы 10 ақпанда Брукс жылына 625 000 доллар төлеммен төрт жылдық келісімшартқа қол қойып, сол маусымда Лос-Анджелестен Сент-Луиске көшуге дайындалып жатқан «Рамс» командасының бас бапкері болды. Ол екі жыл бойы команданы жаңарумен айналысты, осы кезеңде команда 13–19 есебін көрсетті, бірақ 1996 жылғы маусымның соңында қызметтен босатылды. Брукс содан кейін төрт маусым бойы Дэн Ривздің штабында Атланта қаласында жұмыс істеді және Ривз жүрек операциясынан кейін жазылып жатқанда «Фолконз» командасының 1998 жылғы Супер Боул маусымының соңғы екі ойынында уақытша бас бапкер міндетін атқарды.

Кентукки штаты

Екі жыл ойыннан тыс қалғаннан кейін, Брукс 2003 жылғы маусымға дейін Кентукки университетінің бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Ол бес жылдық келісімшартқа қол қойды, жылына 725 000 доллар жалақымен. Брукстың тағайындалуына қатысты даулар болды, себебі ол шамамен он жылдан бері жоғары білім беру деңгейінде жаттықтырушылық қызмет атқармаған еді. Брукс 2002 жылы 7–5 есебімен команданы қабылдады, бірақ Кентуккидің бұрынғы жаттықтырушылары жасаған рекрутингтік бұзушылықтардың салдарынан NCAA санкцияларының әсерін сезіне бастады. Брукстың алғашқы үш маусымында оның командалары 4–8, 2–9 және 3–8 есебін көрсетті (барлығы 9–25, Оңтүстік-Шығыс конференциясында 4–20). Брукс 2006 жылы Кентукки командасын жаттықтырып, 7–5 есебімен маусымды аяқтады. «Уайлдкэтс» 1999 жылдан бері алғаш рет боул ойынына қатысты, Нешвиллдегі «Музыка қаласы» боулында Клемсонға қарсы өтеді, онда Брукстың командасы «Тигрлерді» 28–20 есебімен жеңіп, 1984 жылдан бері Кентуккидің алғашқы боул жеңісін тойлады. 2006 жылдың 23 желтоқсанында Кентукки жеңіл атлетика директоры Митч Барнхарт университет пен Брукс төрт жылға келісімшартты ұзартуға келіскенін, сондай-ақ университеттің қалауынша қосымша бір жылға ұзарту мүмкіндігін хабарлады. Брукстың негізгі жалақысы жылына 1 миллион доллар және басқа да бонустарды құрады. 2007 жылы Кентукки жалпы есеп бойынша 8–5 көрсеткішін, ал SEC East дивизионында 3–5 көрсеткішін тіркеді, соның ішінде рейтингте бірінші орындағы LSU «Тигрлерін» және штат ішіндегі қарсыласы, сегізінші орындағы Луисвилл «Кардиналдарынан» жеңіске жетті. Кентукки AP сауалнамасында 8-орынға дейін көтерілді. «Уайлдкэтс» 2007 жылғы «Музыка қаласы» боулындағы кампаниясын аяқтады, бұл жолы Флорида штатының «Семинолдарынан» 35–28 есебімен жеңіске жетті. 2008 жылдың 18 қаңтарында Кентукки жеңіл атлетика бөлімі Брукс зейнеткерлікке шыққан жағдайда, Кентуккидің бұрынғы ойыншысы және сол кездегі шабуыл координаторы Джокер Филлипс футбол командасының келесі бас жаттықтырушысы болатынын мәлімдеді. Бұл ауысудың нақты күні белгіленбеді, бірақ болашақ рекруттарға жағдайдың тегіс өтуіне сендіру үшін бұл қадам жасалды. 2008 жылы «Уайлдкэтс» 7–6 есебімен жеңіске жетті, 2009 жылғы «Либерти Боулда» Conference USA чемпионы, фаворит саналған Шығыс Каролинадан жеңіске жетті. Брукс үш жыл қатарынан боул ойындарында жеңіске жеткен Кентукки жаттықтырушысы болды. 2009 жылдың 30 қыркүйегінде Брукс өзінің Twitter парақшасында аяғынан тері қатерлі ісігін алып тастау үшін операция жасағанын хабарлады. Брукс 2010 жылдың 4 қаңтарында жоғары білім берудегі жаттықтырушылық мансабынан зейнеткерлікке шыққанын жариялады. Жоспарланғандай, оның орнын Джокер Филлипс басты. «Уайлдкэтс» командасынан кеткеннен кейін Брукс Орегонға оралып, Маккензи өзенінің жанындағы Лейн округіне қоныс аударды. 2016 жылдың 23 қыркүйегінде Брукс және бұрынғы Кентукки ойыншысы, «Теннесси Титан» командасының ойыншысы Уэсли Вудиард Кентукки университетінің Атлетика даңқы залына енгізілді.