Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Түркиядағы жеке мұражай
Private museum in Turkey
Садберк Ханым мұражайы – Түркияның Стамбул қаласындағы Сарыер ауданының Бююкдере шағын ауданында, Босфор жағалауында орналасқан жеке мұражай. Ол Вехби Коч қорымен, Вехби Кочтың қайтыс болған әйелі Садберк есіміне арнап құрылған. Мұражай әртінбі күндері, сәрсенбі күнін қоспағанда, ашық болады. "Терсане Стамбул/Халипорт" жобасы аясында мұражай Алтын мүйіз жағалауындағы қолданыстан шыққан қоймалардың біріне көшуі жоспарлануда.
The Sadberk Hanım Museum ([[:tr:Sadberk Hanım Müzesi) is a private museum on the shores of the Bosphorus in the Büyükdere neighbourhood of Sarıyer district in Istanbul, Turkey. It was established by the Vehbi Koç Foundation in memory of Vehbi Koç’s deceased wife Sadberk. The museum is open every day except Wednesdays. It is intended that the museum will move to new premises in one of the abandoned warehouses on the shores of the Golden Horn as part of the Tersane Istanbul/Haliçport project.
Ғимараттар
Мұражай 19 ғасырдағы екі бөлек ағаш виллада орналасқан. Ағаштан, токарлық жұмыстарымен және гипстен салынған бастапқы ғимарат үш қабаттан және мансардадан тұрады. Оның архитектурасы еуропалық халықтық дәстүрлерден шабыт алды. Бастапқыда Азерян Ялысы (Азерянның жағалаудағы сарайы) деп аталған бұл үй Сивастан шыққан, армян католиктері болған бай Азерян отбасына тиесілі болған. Сыртқы жағын әшекейлеген қиылысқан ағаш ою-өрнектері ғимаратты көршілес ғимараттардан ерекшелендіреді. Осы ою-өрнектердің арқасында ғимарат ұзақ уақыт бойы Таспалы Ялы (түрікше: Vidalı Yalısı) деп белгілі болды. 1950 жылы Коч отбасы ғимаратты жазғы үй ретінде сатып алды, бірақ 1978 жылы оны мұражайға айналдыру туралы шешім қабылданды. 1978-1980 жылдар аралығында түрік сәулетшісі Седат Хакки Элдем әзірлеген жоба бойынша қайта құру жұмыстары жүргізілді. Мұражай 1980 жылдың 14 қазанында Садберг Коч коллекциясымен көпшілікке ашылды. Азерян Ялысы 4 гектар жерді алып жатыр. Бірінші қабатта сыйлық дүкені мен шағын шайхана орналасқан. Енді пайдаланылмайтын басты кіреберістің төбесі ежелгі рим архитектурасының элементтерімен безендірілген гипстен жасалған ою-өрнектермен әшекейленген. Ағаш баспалдақтар жоғары қабаттарға апарады. Қабырғалар мәрмәрге ұқсас боялған. Екінші және үшінші қабаттардағы орталық залдар мен оларға жалғасқан бөлмелер көрмелер үшін пайдаланылады. Мансардада қоймалар, кеңселер және кітапхана орналасқан. 1983 жылы Вехби Коч қоры Садберк Ханым мұражайы үшін Хюсейін Кокабаш коллекциясын сатып алды және осы жаңа коллекцияларды орналастыру үшін іргелес, жартылай қираған ялыны сатып алды. Осы ғасырдың басында салынған деп саналатын екінші ялының қасбеті Ибрахим Ялчинмен алғашқы түріне сәйкес қайта жаңартылды, бұл жұмысқа екі жыл кетті. Бұл жаңа бөлім, исламға дейінгі кезеңнің туындыларын көрсетеді және Садберк қызының құрметіне Севги Гөнүл қанаты деп аталды. 1988 жылдың 24 қазанында ашылған мұражай заманауи музей архитектурасы мен дизайнының көрнекті үлгісі ретінде «Еуропа Ностра» сыйлығына ие болды. Жаңа қанаттың құрылысында өрт қаупін азайту мақсатында толығымен темір бетон қолданылды. Алдыңғы жағы ағашпен қапталған, ал бүйір жағы ағашқа ұқсату үшін өңделген мәрмәр штукатурамен қапталған. Ғимараттың алдыңғы жағы үш қабаттан, артқы жағы төрт қабаттан тұрады, бірінші қабатта көп мақсатты зал мен консервациялық зертхана орналасқан. Археологиялық заттар барлық қабаттарда хронологиялық тәртіппен көрсетілген. Кіреберіс едені ақ Афион мәрмәрінен жасалған, ал көрме залдары мен баспалдақтардың едендері қара Адапазары мәрмәрінен жасалған. Барлық көрме залдары күн сәулесінен қорғалған, экспонаттар заманауи музей техникасына сәйкес жарықтандырылған. Жалпы көрме алаңы 2007 жылы Вехби Кочтың Буюкдередегі жазғы үйі көпшілікке ашылды, онда америкалық саяхатшы Жозефин Пауэлл өмірі бойы жинаған және қайтыс болғаннан кейін Вехби Коч қорына сыйға берген кілемдердің бір бөлігі қойылды.
The museum occupies two separate 19th century wooden villas. The original building, constructed of wood and lathe and plaster on a masonry foundation, consists of three storeys plus an attic; its architecture was inspired by European vernacular traditions. Originally known as the Azeryan Yalısı (Azarian waterside mansion), it belonged to the wealthy Azarian family who were Armenian Catholics from Sivas. The crossed wooden moldings decorating the exterior give the building a distinctive appearance quite different from that of its neighbors. Because of these moldings the building was for a long time popularly known as the Threaded Yalı (Turkish: Vidalı Yalısı). The building was purchased for use as a summerhouse by the Koç family in 1950, but in 1978 the decision was taken to convert it into a museum. The conversion was carried out between 1978 and 1980 according to a restoration project prepared by the Turkish architect, Sedat Hakkı Eldem. It opened its doors to the public on October 14, 1980, with the Sadberk Koç collection on display. The Azeryan Yalı occupies of space set in grounds measuring a total of The ground floor contains a gift shop and a small tea room. The ceiling over the main entrance, which is no longer used, is decorated with plaster moldings inspired by ancient Roman architecture. Wooden staircases lead to the upper floors. The walls are painted to resemble veined marble. The centrally located main halls of the second and third floors and the rooms opening onto them are used for display purposes. The attic is used for storage and also contains offices and a library. In 1983, the Vehbi Koç Foundation purchased the Hüseyin Kocabaş collection for the Sadberk Hanım Museum and bought a semi dilapidated adjacent yalı to house these new acquisitions. The facade of this second yali, which is thought to have been constructed in the early part of this century, was faithfully reconstructed according to the original by İbrahim Yalçın, and the work took two years to complete. This new section, housing works from the pre Islamic period, was named the Sevgi Gönül Wing after the daughter of Sadberk. It opened on October 24, 1988, and was immediately awarded the Europa Nostra prize as an outstanding example of modern museum architecture and design. The new wing is completely constructed of reinforced concrete as a precaution against fire. The front is clad in wood while the side is clad in marble stucco treated to resemble wood. The building has three storeys at the front and four at the back, including the ground floor on which are located a multi purpose hall and conservation laboratory. Archaeological objects are displayed in chronological order across all the floors. The entrance floor is paved in white Afyon marble while black Adapazarı marble was used for the floors of the exhibition spaces and the stairs. All the exhibition areas are sealed off from daylight and the display cases are illuminated in keeping with modern museum techniques. The total exhibition space is
In 2007 Vehbi Koç's summer house nearby in Büyükdere was opened to the public to showcase some of the kilims collected during her lifetime by the American traveller, Josephine Powell, and donated after her death to the Vehbi Koç Foundation.