Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Азиядағы ірі құстардың түрі
Species of large bird from Asia
Қара мойынды кран (Grus nigricollis) – Азияда кездесетін орташа мөлшердегі кран. Ол Тибет платосының және Үндістан мен Бутанның шалқары аймақтарында көбейеді. Қанаттарының жайылуы ұзын, салмағы да соған сай. Түсі ақшыл сұр, басы қара, басында қызыл дақ, мойнының жоғарғы жағы мен аяқтары қара, ал көзінің артында ақ дақ бар. Басты және екінші қанаттары қара түсті. Екі жынысы да бірдей. Кейбір популяциялары маусымдық көші-қон жасайды. Бұл құс буддалық дәстүрлерде қадірленеді және өмір сүретін аймақтарының көп бөлігінде мәдени тұрғыдан қорғалады. Бутан мемлекетінде осы құсқа арналған фестиваль өтеді, ал Үндістанның Ладакх одақтық аумағы оны мемлекеттік құс деп жариялаған.
The black necked crane (Grus nigricollis) is a medium sized crane in Asia that breeds on the Tibetan Plateau and remote parts of India and Bhutan. It is long with a wingspan, and it weighs It is whitish gray, with a black head, red crown patch, black upper neck and legs, and white patch to the rear of the eye. It has black primaries and secondaries. Both sexes are similar. Some populations are known to make seasonal movements. It is revered in Buddhist traditions and culturally protected across much of its range. A festival in Bhutan celebrates the bird while the Indian union territory of Ladakh has designated it as the state bird.
Сипаттама
Бұл орташа мөлшердегі кран көбінесе сұр түсті, басы мен мойны қара. Жұмсақ және басы жалаңаш, күңгірт қызыл түсті. Көздің астында және артында шағын ақ қауырсын тобы бар. Құйрығы қара, бұл оны ұқсас қарапайым краннан, құйрығы сұр болғандықтан, алыстан ажыратуды жеңілдетеді.
This medium sized crane is mostly grey with a black head and neck. The lores and crown are naked and dull red. A small patch of white feathers are present below and behind the eye. The tail is black and makes it easy to distinguish at a distance from the similar looking common crane which has grey tail.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Қара мойынды кран жазда негізінен Тибет таулы үстіртінің биік жерлерінде мекендейді. Көбею орындары – альпілік шалғынды далалар, көл және өзен жағалауындағы батпақтар мен өзен аңғарлары. Олар сондай-ақ осы аймақтарда арпа мен бидай егістіктерін пайдаланады. Қыстау орындары көбінесе қорғалған аңғарларда немесе төменгі биіктіктерде болады. Ең ірі популяциясы Қытайда, ал кішірек саны Вьетнам, Бутан және Үндістанға дейін жетеді. Солтүстік Сиккимде шағын популяциялар тіркелді. 1975 жылға дейін Апа Тани аңғарындағы Субансири аймағына 20-40 жеке құстан тұратын шағын топ тұрақты түрде келіп тұрған.
The black necked crane summers mainly in the high altitude Tibetan Plateau. The breeding areas are alpine meadows, lakeside and riverine marshes and river valleys. They also make use of barley and wheat fields in these areas. Wintering areas tend to be in sheltered valleys or lower altitudes. The largest populations are in China with smaller numbers extending into Vietnam, Bhutan and India. Small populations have been noted in northern Sikkim. A small group of 20 to 40 was once known to regularly visit the Subansiri area in the Apa Tani valley until 1975,
1991 жылы шамамен 600-900 кран Қытайдың Сычуань провинциясындағы Хуньюань Руэргай үстіртінде мекендеді, сол кезде бұл крандар үшін ең маңызды көбею және жазғы орналасқан жер болды. 2013 жылғы мәліметтерге сәйкес, Зоиге батпағындағы крандардың жалпы саны 893 құрады. 1996 жылы осы құстардың саны шамамен 4000 болды, олардың көпшілігі қыста Тибетте, Ньянга, Лхаса және Пэнбо өзендерінің аңғарларында және Ярлунг Цангпоның орта ағысында өткізді. Пэнбо аңғарындағы Хутоушань су қоймасы қыстауға маңызды орын болып табылады, ал 1993 жылы Линчжоу қара мойынды кранды қорғау аймағы құрылды. Қара мойынды крандар Үндістанның Аруначал-Прадеш штатының батысындағы екі аңғарда – Сангти мен Земитаңда да аз санымен қыстайды.
In 1991, an estimated 600 to 900 cranes inhabited the Hongyuan Ruoergai Plateau, Sichuan, China, making it the most crucial breeding and summering area for the cranes at that time. According to a 2013 survey, the total crane population in the Zoigê Marsh was 893. In 1996, there were about 4,000 of the birds, most of whom spent their winters in Tibet in the valleys of the Nyanga, Lhasa and Pengbo rivers and the middle reaches of the Yarlung Tsangpo. The Hutoushan Reservoir in the Pengbo valley is an important winter resting place, with a Linzhou Black necked Crane Preservation Zone established in 1993. Black necked cranes also winter in small numbers in two valleys of western Arunachal Pradesh, India. These are Sangti and Zemithang.
Мінез-құлық және экология
Қара мойынды жұлдыздар кішкентай топтарда жерде азық іздейді, көбінесе біреуі күзетші болып тұрады. Қыс мезгілінде топтар бірге келіп, азықтандыру орындарынан бірге кетеді, бірақ үлкен батпақтарда немесе далаларда әр топ өздерінің кішкентай азықтандыру аумақтарын сақтап, отбасылық топтарға бөлінеді. Олар күнінің шамамен 75% азық іздеуге жұмсайды, ең көп азықтандыру таңертең және кешкі уақытта болады. Олардың дауысты, құбыршақты шақырулары басқа жұлдыздардың дауыстарына ұқсас. Көптеген басқа жұлдыздар сияқты, олар ұзақ сақталатын жұптық байланыстар құрайды және көбейту маусымында би көрсетулерін жасайды. Ұрпақ өсіретін жұлдыздар аумақтық болып келеді және өз түрінің кез келген бұзылғышын дереу қуады, бірақ олар басқа түрлерге көбінесе төзімді. Жұмыртқалар негізінен мамыр және маусым айларында салынады. Бір немесе екі жұмыртқа. Құстар жас кезінде салыстырмалы түрде сақ болады. Балапандар ұшуға қабілетті болғанша, отбасы ұялаған жерді аралап жүреді, бірақ кейіннен отбасы күні бойы алыс-жақын жерлерге саяхаттауды бастайды. Балапандар өздігінен азық іздеуге қабілетті болса да, әдетте ата-аналарымен бірге азық іздейді. Отбасы байланыста болу үшін және ересектер жасөспірімдерге тамақ бар екенін көрсету үшін қысқа, тыныш мұрындық "куррр" дауыстарын қолданады. Ересектер Ладакшта жасөспірімдерді негізінен балықпен тамақтандырады, ересектер балық аулауда қасқырларға ұқсайды. Қорғау шараларына қарамастан, Қытай мен Үндістанның кейбір аймақтарында аң аулау мәселесі әлі де бар. Бутанның кейбір аймақтарында электр сызықтарына соқтығысу да өлімге себеп болып табылады. Адамдар ата-аналарын мазалағанда, қарғалар жұмыртқаларды жеуі мүмкін. Қара мойынды жұлдыздарға ең үлкен қауіп – мекендеу ортасының жойылуы және нашарлауы. Бұл мәселелер қыстау орындарында ең ауыр, мұнда суарма, тоған салу, суды құрғату және мал жаю сияқты адам қызметі су батпақтарына әсер етеді. Тибетте дәстүрлі егіншілік тәжірибелерінің кеңінен өзгеруі арпа мен көктемдік бидайдың қалдықтарын азайтты. Қара мойынды жұлдыз IUCN Қауіпті түрлердің қызыл тізімінде «қатерге жақын» деп бағаланған. Ол CITES-тің I қосымшасына енгізілген.
Black necked cranes forage on the ground in small groups, often with one bird acting as a sentinel. In winter, the groups arrive and leave the feeding grounds together, but may split into family groups, each group keeping their own small feeding territories in a big marshes or fields. They spend nearly 75% of the day foraging with peak feeding in the early morning and late afternoon. Their loud trumpeting calls are similar to those of other cranes. Like many other crane species, they are believed to form long lasting pair bonds and dancing displays are made during the breeding season. The breeding birds are territorial and will chase away any intruders of the same species immediately, though they are generally tolerant of other species. Eggs are laid mainly in May and June. One or two eggs. The birds are relatively more wary when the young ones are small. Till the time when the young ones are able to fly, the family kept moving around the nesting location, but later the family started traveling far and wide in the course of a day. Though the young ones are able to forage independently, usually they accompany the parents during foraging. Short, subdued nasal "kurrr" calls are used by the family to keep in contact and also by adults to indicate availability of food to juveniles. The adults were found to feed the young ones mainly with fish in Ladakh, adults fishing like herons. Despite protections, hunting continues to be a problem in parts of China and India. In Bhutan, collisions with power lines have been another cause of mortality in some areas. Eggs may also be preyed on by ravens that may use the opportunity provided when humans disturb the parents. Loss and degradation of habitat are the main threats facing the black necked cranes. The problems are most serious in the wintering areas, where wetlands are extensively affected by human activity including irrigation, dam construction, draining, and grazing pressure. In Tibet, widespread changes in traditional agricultural practices have reduced the availability of waste barley and spring wheat. The black necked crane is evaluated as near threatened on the IUCN Red List of Threatened Species. It is listed on Appendix I of CITES.