Кіріспе

Аллен М. Самнер класының эсминецтері, сондай-ақ осы атқа ие кемелер.

USS Taussig (DD 746) – американдық эсминец. Ол 50 жылдан астам қызмет еткен АҚШ Әскери-теңіз күштерінің контр-адмиралы Эдвард Д. Тауссигтің құрметіне аталған. Адмирал Тауссиг 1899 жылдың 17 қаңтарында «Беннингтон» канонерлік кемесімен Уэйк аралын АҚШ үшін жаңадан иеленгені және 300 жылдық испан отарлық үкімді аяқтаған Гуамды Испаниядан ресми түрде қабылдағаны үшін танымал.

Құрылыс және мансап

Кеме 1943 жылғы 30 тамызда Нью-Йорк штатының Стейтен-Айленд аймағында «Бетлехем кеме құрылысы және құрғақ док» компаниясымен салынды. 1944 жылғы 25 қаңтарда суға түсірілді, демеушісі адмирал Тауссигтің немересі Эллен М. Тауссиг болды. 1944 жылғы 20 мамырда Нью-Йорк теңіз кемежайында (Navy Yard) комиссияға қабылданды.

АҚШ-тың әскери-теңіз флотында қызмет ету

Тауссиг Нью-Йорк теңіз портында жабдықталды және Бермудаға жақын жерде бес апталық сынақ сапарынан өтті. 13 шілдеде Нью-Йоркке оралғаннан кейін, сынақ сапарынан кейінгі жұмыстар жүргізілді. Жөндеу жұмыстары аяқталып, 18 тамызда тағы да жаттығулар үшін теңізге шықты — бұл жолы Мэн штатының Каско шығанағында. 25 тамызда Тауссиг Бостоннан оңтүстікке қарай бағыт алды және 1 қыркүйекте Панама каналын кесіп өтті. Содан кейін ол солтүстікке қарай Сан-Диегоға бір күндік тоқтау үшін, ал одан кейін батысқа қарай Пёрл-Харборға бет алды. Гавайи суларында алты күн жаттығудан кейін, соғыс кемесі 28 қыркүйекте 61-ші эсминецтер эскадрильясымен (DesRon 61) бірге Эниветок арқылы Улитиге жолға шықты. 19 қазанда ол Улити лагунасына кірді және 3-ші флотқа қызметке кірісті.

Екінші дүниежүзілік соғыс

3-ші флотқа қосылғаннан кейін Тауссиг 38-ші арнайы топпен жұмыс істеді. Қазанның қалған бөлігінде эсминец Филиппин аралдарының жанында Лейте шабуылы кезінде құлаған ұшқыштарды іздеді. Қарашаның басында ол TF 38 экранына қосылды, ал оның ұшақтары Филиппин аралдарының бойындағы соққылармен Лейте операциясын қолдауға жалғасты. Желтоқсан айы қосымша қауіп әкелді – қорқынышты ауа райы. 1944 жылдың соңында «Кобра» тайфуны үш американдық эсминецті батырды. Лингаен шығанағындағы Лузонға шабуылға дайындық ретінде жасалған желтоқсандағы жорықтар 1945 жылдың қаңтарының бірінші аптасына дейін жалғасты. 8 қаңтарда жылдам авианосецтер Оңтүстік Қытай теңізінің жағалауларына әуе шабуылын бастады. Тауссиг жапондық базаларға, қытай және Индокитай жағалауларында, сондай-ақ Формоза және Окинава аралдарында авианосецтердің ұшақтарымен бірге қорғады, және Лузонды одақтастардың жаулап алуына қолдау көрсетті. 20 қаңтар түнінде эсминец TF 38-ді Балитанг каналы арқылы, Батан және Бабуян аралдары арасындағы Филиппин теңізіне бағыттады. 23 қаңтарда TF 38 Улитиге қысқа демалысқа және жабдықтауға оралды. Үш күннен кейін, түн ортасында, адмирал Реймонд Спраунс адмирал Уильям Ф. Хэлсиді Орталық Тынық мұхиты күштерінің бас қолбасшысы ретінде алмастырғаннан кейін ол тағы да TF 58 болды. Жедел авианосецтер тобы 10 ақпанда лагунадан шығып, Тауссиг 58.1 жұмыс тобын (TG 58.1) солтүстікке қарай, 1942 жылғы сәуірдегі Дулиттл шабуылынан бері жапондық аралдарға жасалған алғашқы авиациялық шабуылға қатысу үшін сүйемелдеді. 16-сы таңертең TF 58 Токиодан оңтүстік-шығысқа қарай 230 шақырым жерге жетті. Тауссиг және оның бауырлас эсминецтері жаудың су асты кемелерінен қорғағанда, авианосецтер Токиоға және Хонсюдағы басқа да нысаналарға ұшақтар жіберді. 17 таңертең тағы бір соққыдан кейін TF 58 Иво-Джимаға шабуыл жасау үшін оңтүстікке қарай жүзіп кетті. 19 ақпанда Иво-Джима шабуылына қолдау көрсету үшін TF 58-дің екі жұмыс тобы қозғалғанда, Тауссиг TG 30.8 және қалған үш авианосец тобының арасында жанармай құю кездесуін күзетті. Сол күні эсминец су асты кемесімен байланысқа шығып, тереңдік зарядтарымен шабуыл жасады. Кемені батыра алмаса да, Тауссиг өзінің негізгі міндетін орындады – авианосецтерді қорғады. 22 ақпанда TF 58 Жанартау аралдарын тазартып, Жапон империясының ортасына қарсы әуе шабуылдарын қайта бастады. Жаман ауа райы Токио мен Нагояға қарсы жоспарланған операцияларды жүзеге асыруға кедергі келтірді, олар тиісінше 25 және 26-сында жоспарланған еді, ал Тауссиг 1 наурызда Окинаваға шабуыл жасау үшін оңтүстік-батысқа қарай жүзіп кетті. Келесі күні Тауссиг Винсенс, Майами, Сан-Диего және 61-ші эсминец эскадрильясына қосылып, Окино Дайто Шиманы бомбалады. Екі күннен кейін арнайы топ Улитиге оралды. 14 наурызда Тауссиг Жапонияға қарсы тағы бір шабуылға жылдам авианосецтерді сүйемелдеу үшін Улити лагунасынан шықты. Бұл жолы мақсат – Кюсю, яғни Жапонияның ең оңтүстік бөлігін құрайтын негізгі арал. Окинаваға шабуылға екі аптадан аз уақыт қалғанда, авианосецтер шабуылға қарсы камикадзе шабуылдарын бастайтын әуеайлақтарды талқандауға тырысты. 18 және 19 наурыздағы рейдтер кезінде американдық ұшақтар Куредегі жапондық әскери кемелерге шабуыл жасап, «Рюхо» және «Амаги» авианосектеріне, сондай-ақ «Ямато» жапондық соғыс кемесіне зақым келтірді. Тауссиг 18-інде екі ұшақты атып түсіруге көмектесті, ал келесі күні TF 58-ді Кюсю маңынан кері қайтқанда, апатты камикадзе шабуылынан қорғады. Ол 20-шы дивизияның әуе шабуылы кезінде үлкен әпкелерін қорғады. 22-ші дивизияның қайта құрылғаннан кейін ол бір апта бойы Окинаваға жасалған әуе шабуыл кезінде TG 58.1 дивизиясына көшті. 1 сәуірде әскерлер Окинаваға шабуыл жасап, Екінші дүниежүзілік соғыстың қорытынды операциясын бастады. TF 58 науқанның алғашқы үш айында әуеден қолдау көрсетті, ал Тауссиг Окинавадан жапондық су асты кемелері мен ұшақтарынан авианосецті күзетті. Бүкіл науқан жаудың әуе белсенділігімен, әсіресе камикадзелермен сипатталды. 6 сәуірде Накаджима Ки 43 «Оскар» бомба тастап, Тауссигке жетпей қалды. Эсминец өзінің әуеге қарсы батареясымен шабуылға кірісіп, шабуылшыны атып өлтірді, бірақ TF 58-дің ұрыс әуе патрулі ақыры жеңіске жетті. 15-16 сәуір түнінде Тауссигтің артиллериялық ұшақтары екі бомбалаушыны құлатты, ал келесі күні екі қанатын жойды және Yokosuka P1Y «Frances» ұшағын құртуға көмектесті. 21 сәуірде ол Сан-Хуан және DesRon 61-мен бірігіп, Minami Daito Shima-ны бомбалады. Сәуірдің соңында Тауссиг TG 58.1-мен бірге Улитиге оралды және мамырдың бірінші аптасына дейін онда қалды. 8-інде ол лагунадан шығып, Окинава жағалауында тағы бір постқа тұрды. Ол TG 58.1 авианосецтерін күзетті, ал олардың ұшақтары Окинавадағы күштерді қолдады. Тауссиг жаудың су асты кемелеріне қарсы күресті, бірақ олардың ұшақтары ең үлкен қауіп болып қалды. 25 мамырда эсминец үш жапондық ұшақты құлатуға көмектесті, радио операторлары ұрыс әуе патрулін шабуылға бағыттады. Үш күннен кейін адмирал Хэлси адмирал Спраунсты алмастырды, ал 5-ші флот тағы да 3-ші флотқа айналды. Тауссиг сол жұмыс тобында қалды, ол жай ғана TG 38.1 атауын алды. Мамырдың бірінші аптасында ол Окинавадан авианосецтерді қорғауды жалғастырды, ал олар Окинава аралының қорғаушыларына және Кюсюдағы әуе базаларына ұшақтар жіберді. Содан кейін ол TF 38-мен оңтүстікке қарай жүзіп, 13 маусымда Лейте шығанағына жетті, жапондық аралдарға күтілетін шабуылға дайындық жүргізді. 1 шілдеде Тауссиг TF 38-мен Екінші дүниежүзілік соғыстағы соңғы шабуылдық операцияларға шықты. Келесі бір жарым ай бойы ол Жапония жағалауында авианосецтерді күзетті, ал олардың ұшақтары күтілетін шабуылға Жапонияны жұмсартты. Оның қарулары осы операциялар кезінде бірнеше рет оқ атты. 22 және 23 шілде түнде ол DesRon 61-мен бірге Хонсю жағалауында теңіз шабуылын жасады. Эсминецтер төрт кемеден тұратын жапондық конвойін кездестірді, оқтар мен торпедалармен шабуыл жасады және барлық төрт жау кемесін батырғанын мәлімдеді. Әуе операциялары және теңіз шабуылдары 1945 жылдың 15 тамызына дейін жалғасты, сол күні Жапонияның капитуляцияға дайын екені туралы хабар соғысқа толық нүкте қойды. Тауссиг Токио шығанағындағы ресми капитуляциялау рәсімінен кейін жақын арада 2 қыркүйекке дейін алыс Шығыста қалды. Қазан айында ол АҚШ-қа оралды және Сиэтлде жөндеу жұмыстарын бастады. Эсминец 1946 жылдың 1 ақпанына дейін онда қалды, содан кейін ол Қытай жағалауында бір жылдық міндеттерді орындау үшін теңізге шықты. 1947 жылдың наурыз айында Тауссиг Сан-Диего, Калифорниядағы батыс жағалауына оралды. АҚШ-қа оралғаннан кейін ол Монтерейдегі Бас желі мектебі үшін оқу кемесі болды. Келесі үш жыл бойы эсминец батыс жағалауында теңіздегі операциялармен танысқан офицерлерге круиздер жасады. Сонымен қатар, ол тегіс жаттығулар үшін теңіз резервистерін жиі алып жүрді.

Корей соғысы

1950 жылы оның оқу-жаттығу міндеттері аяқталды. 1 мамырда «Тауссиг» Сан-Диегодан шығып, Батыс Тынық мұхитына бағыт алды. Жолда ол Гавайиде бірнеше күн жаттығулар үшін және аралдарда демалыс үшін тоқтады. Бірақ 1 маусымда ол қайтадан Филиппиннің Самар аралына жол тартты. Тек 24 күн өткен соң, Қиыр Шығыста соғыс басталды, Солтүстік Корея әскерлері 38-параллельден оңтүстікке қарай Корея Республикасына басып кірді. 48 сағаттан кейін «Тауссиг», 7-флоттың 92-дивизионына бекітілді, Жапония теңізінде TF 77 авианосецтерін күзетуге кірісті, ал олардың ұшақтары Оңтүстік Кореяның құрлықтағы әскерлеріне қосылып, коммунистік шабуылды тоқтатуға тырысты. Бұл міндет шілде айының екінші аптасына дейін жалғасты, ол кезде «Тауссиг» 11-ші күні соғыс аймағына оралғанға дейін Окинавадағы Бакнер шығанағына және Тайваньдағы Килунгке барды. Келесі алты айда эсминец Кореяның екі жағалауында жұмыс істеді, көбінесе Сицилия және Бадонг бұғазының айналасындағы топтың бір бөлігі ретінде. Ол осы уақыттың көп бөлігін теңізде өткізді және Инчхон, Поханг және Вонсан операцияларына қатысты. Желтоқсанның соңында «Тауссиг» Вонсанды эвакуациялауға көмектесті. 1951 жылдың басында ол батыс жағалауына оралды, Сан-Францискодағы теңіз кеме жасаушылығында үш айлық жөндеуден өтті және соғысқа қайта оралуға дайындалу үшін Сан-Диегода кең ауқымды жаттығулар жасады. 27 тамызда «Тауссиг» қайтадан Батыс Тынық мұхитына бет алды. Перл-Харбор, Мидуэй және Жапонияда тоқтағаннан кейін, ол 20 қыркүйекте Корея маңындағы Біріккен Ұлттар Ұйымының блокадалық және эскорттық күштеріне (TF 95) қосылды. Осы күшпен 2 қазанға дейін жүргізілген операциялар кезінде эсминец Пусанға барып, Хан өзені мен Сонгжин маңында жағалауды бомбалады. 2 қазаннан 2 қарашаға дейін TF 77 авианосецтерін күзетті. 3 және 23 қараша аралығында «Тауссиг» Тайвань бұғазындағы патрульдеуге бір ай бойы оңтүстікке қарай жүзуден бұрын, Корея Республикасының Теңіз күштерімен бірлесіп аңшы-қастандық операцияларына қатысты. Ол Рождествоны Сасебода қарсы алды, содан кейін 26 желтоқсанда TF 95-ке қайта қосылды, бір айдан астам уақыт бойы операциялар жүргізді, негізінен Кореяның батыс жағалауында жағалауды бомбалау және түнгі жарықтандыру оқтары атты. Йокосукада демалыс алғаннан кейін «Тауссиг» 1952 жылдың 7 ақпанында өзінің соңғы соғыс міндеттемесін бастады. Осы тапсырманың қалған бөлігінде ол TF 77 авианосецтері әуе операцияларын жүргізген кезде оларды күзетті. 24 сәуірде эсминец Корея соғысындағы екінші рейсiн аяқтап, АҚШ-қа қайтып келді. «Тауссиг» 11 мамырда Сан-Диегоға оралды және бір айлық демалыс пен техникалық қызмет көрсетуден кейін 1 қазанға дейін жалғасқан жаттығу операцияларын бастады. Қарашаның ортасында Сан-Диегоға оралып, 20-сы күні Корея соғысына үшінші рет батысқа қарай бет алды. 22 желтоқсанда Йокосукаға жетіп, Рождестводан кейінгі күні TF 77 күзетіне қосылу үшін теңізге шықты. Келесі алты айда ол авианосецтерді күзету және ұшақтарды қадағалау, соққы және блокпост күштерімен, сондай-ақ аңшы-қастандық топтарымен және Тайвань бұғазындағы патрульдермен кезектесті.

Корея соғысынан кейінгі

1953 жылы тәуелсіздік күні ол үйіне бет бұрды. 1953 жылдың жазында эсминец алыс шығыстан аттанған кезде Корея соғысы дерлік тоқтаған еді. Келесі он жыл ішінде Тауссиг Батыс Тынық мұхитына тағы сегіз рет аттанды. Ол Корея соғысының әскерлік топтарымен жұмыс істесе де, оның міндеті көбінесе бейбіт уақыттағы жаттығулар мен "елдік туды көрсету" қызметіне ауысты. Жетінші және сегізінші рет орналасу арасында ол 1962 жылдың 22 қаңтарында Лонг-Бич теңіз кеме жасау зауытына кіріп, тоғыз айлық флотты қалпына келтіру және модернизациялау (FRAM) жөндеуін бастады, ол 11 қазанда аяқталды. Оның алыс шығысқа жасаған сегізінші бейбіт уақыттағы сапары 1963 жылдың сәуірінен желтоқсан айына дейін болды. Отанға оралғаннан кейін, кеме 1964 жылдың қазан айына дейін батыс жағалауында операциялар жүргізді.