Кіріспе

18 ғасырдағы француз саясаткері NOTOC Жозеф Франсуа Фуллон де Дуэ (25 маусым 1715 – 22 шілде 1789) – француз саясаткері және Людовик XVI тұсындағы Қаржы министрі. Өте жақтырмас тұлға болған ол, фонарьда дарға асылған алғашқы адам ретінде танымал.

Кеңселер

Саумр, Мэн және Луара департаментінде туған Фуллон Жеті жылдық соғыс кезінде Армияның Бас интенданты, ал маршал де Белль-Айлдың басшылығымен Армия және Флоттың интенданты қызметін атқарды. 1771 жылы ол Қаржы интенданты болып тағайындалды. 1789 жылы Жак Некер қызметтен алынғанда, реакциялық сарай партиясы Фуллонды жаңа үкіметте Қаржының Бас контроллері және король үйінің министрі етіп ұсынды. Фуллонның беделі барлық тараптан төмендеді. Баж салығын жинаушылар оның қатаңдығына наразы болды, ал париждіктер оның байлығына, оны кедейлерді пайдаланудың нәтижесі деп есептеді. Қауесет бойынша, ол бұрынғы ашаршылық кезінде: "Егер сол жындылардың наны болмаса, онда шөп жесін" деген екен. Мұқтаж консерватор болған ол Луи-Филипп д’Орлеанның айналасына да жаулық қатысты. Фуллон Француз революциясына дейін Париж Парламентінің мүшесі болды, оны "Аме дамнэ" ("құлаған жан") деп атады.

Бас сауғалау және кісі өлтіру

14 шілдеде Бастилияны басып алғаннан кейін Фуллон Парижден қашып, астанадан оңтүстікке қарай бірнеше шақырым жердегі Вири-Шатильондағы досы Антуан де Сартиннің үйіне жетті. Өзіне қарсы наразылықты сезіне отырып, Фуллон өз өлімі туралы хабар таратуға мәжбүр болды. 22 шілдеде Фуллон Сартиннің иелігіндегі шаруалар тарапынан ұсталды және Готель де Вильге жеткізілді. Оған жалаң аяқ жүруге мәжбүр етіп, арқасына шөп байлады, бұрыш қосылған сірке суын ішуге берді, ал бетіндегі терді қызылшамен сүрді. Парижде Жан Сильвен Бейли мен Ла Файет маркизі араласуға тырысты, бірақ Фуллон халық тарапынан Грев алаңына сүйреп әкелінді. Оны шам бағанасына іліп жатқанда, арқан үш рет тізбектей жыртылды – содан кейін көпшілік оны бас кесуге шешім қабылдады, ал кейін оның басын тігізге тігіп, аузын шөп, сабан және зәрмен толтырып, көрсетті. Фуллонның күйеу баласы, Париждің интенданты Бертье де Совиньи, өзі линчтенуге ұшырамас бұрын, кесілген баспен бетпе-бет кездесті. Жаңа Ұлттық заң шығару жиналысының мүшесі Антуан Барнаве Фуллон мен Бертье екеуінің де өлтірілуін мақұлдап, былай деді: "Олардың қаны соншалықты таза ма?". Фуллонның өлтірілуі Чарльз Диккенстің "Екі қаланың тарихы" романында еске алынады. Бұл оқиға Томас Пэйннің 1791 жылғы "Адам құқықтары" еңбегінде де талқыланады, онда Пэйн Фуллонның тағдырын 1757 жылы корольді өлтіруге тырысқаннан кейін жазаланған Роберт Франсуа Дамиеннің тағдырымен салыстырады, бұл Террор билігінің Ансиан Режим билеушілерінен үйренген мінез-құлықтың нәтижесі екенін дәлелдеу үшін жасалды.