Кіріспе

Халтерес (/h//æ//l/'/t//ər//iː//z/; ἁλτῆρες, "ἅλλομαι" hallomai, "секіру, шабыту"; "ἅλμα" halma, "секіріс") – ежелгі Грецияда қолданылған гантельдердің бір түрі. Ежелгі грек спортында, халтерестер салмақ көтеру үшін, сондай-ақ ұзындыққа секірудегі салмақ ретінде пайдаланылған. Спортшы үлкен қашықтыққа секіру үшін екі қолымен халтерестерді ұстаған, оларды бірінші немесе екінші секірістен кейін жіберуі мүмкін. Спортшы секіруге дайындалар алдында салмақтарды алға-артқа иіп, секіргенде алға қарай итеріп, жерге қонбас бұрын кері иіп жіберген. Халтерестер тас немесе металдан жасалған, салмағы бірнеше килограммнан бастап салмақ көлеміне байланысты айырмашылықтар болған. Олар ұзындыққа секіру нәтижесін шамамен арттырған.

Тарих

Қазіргі заманғы гантельдердің грекше баламасы саналатын гальтерлер жаттығудан бастап жарысқа дейін түрлі мақсаттарда қолданылған. Ежелгі грек деректері гальтерлердің б.з.д. 700 жылға дейін сона толғандығын көрсетеді. Ежелгі Грецияда дене шынықтыру мен жаттығуларға жоғары баға берілген. Б.з.д. V ғасырға қарай гальтерлер ежелгі грек жаттығуларында кеңінен қолданыла бастады. Гальтерлердің танымалдылығы артты, б.з.д. 2 ғасырында әйгілі грек дәрігері Гален гальтерлерді пайдаланатын түрлі жаттығулар ойлап тапты. Гален гальтерлерді дене күшін дамыту үшін қажет деп есептеді, өйткені олар денеге соғысқа дайындауға көмектеседі. Дене күшін азаматтық парыз санайтын римдіктер де гальтерлерді өз жаттығуларында әскерін нығайту үшін пайдаланды. Гректер, әсіресе грек пентатлоншылары үшін гальтерлер ежелгі Олимпиада ойындарындағы белгілі бір спорт түрлеріне, әсіресе ұзындыққа секіруге дайындану үшін ең көп қолданылған. Гальтерлерді қолдану күшті арттырып, ежелгі грек спортшыларының жоғары нәтижелер көрсетуіне мүмкіндік берді.

Ұзындыққа секіруде қолдану

Көне гректер секіруде ең көп қашықтыққа жете алу үшін екі қолымен гальтерлерді ұстап, секіріп тұрғанда оларды сыртқа қарай, ал қону кезінде артқа қарай иіп жіберетін. Физиологтардың пікірінше, гальтерлер дене салмағының орталығын өзгертіп, осылайша жарыс барысында секірушінің траекториясын кем дегенде бірнеше сантиметрге ұзартатын.