Кіріспе

Артек – фин жиһаз компаниясы. Ол 1935 жылдың желтоқсанында сәулетші Альвар Аалто мен оның әйелі Аино Аалто, көркем өнерді насихаттаушы Майр Гулликсен және өнер тарихшысы Нильс Густав Халь құрған. «Артек» деген неологизм өнер мен технологияны біріктіруге деген ниетті білдіру үшін таңдалды. Бұл Халықаралық стиль қозғалысының, әсіресе Баухаустың басты идеясын қайталайды, ол тарихи негіздемелі, эклектикалық немесе әшекейлік безендірудің орнына өндірістегі техникалық біліктілік пен материалдардың сапасын баса көрсетуді мақсат етеді. Кәсіпорынның бастапқы мақсаты – Альвар Аалто мен Аино Аалтоның жиһаздары мен шыны бұйымдарын насихаттау және олардың ғимараттары үшін жиһаз жасау еді. 1935 жылға дейін Аалтолардың дизайндық үлгілерін Турку қаласындағы Huonekalu ja Rakennustyötehdas Oy компаниясы өндірген. Кейін бұл компания Huonekalutehdas Korhonen Oy деп аталып, Литтонен қаласына көшірілді, бірақ қазір екі компания да Vitra (жиһаз) компаниясына тиесілі. Артекте Бен аф Шультен сияқты өз дизайнерлері де бар. Алғашқыда студия Аалтоның архитектуралық бюросына оның ғимараттарының интерьерін жасауға көмектесу үшін құрылған. Аалтоның 1976 жылы қайтыс болғаннан бері компания Юха Лейвиска, Ильмари Тапиоваара және Эро Арнио сияқты басқа фин дизайнерлерінің дизайндық бұйымдарын сатуда. Vitra компаниясымен байланысы бар басқа фин дизайнерлері, мысалы, Буруллец ағайындылары, егер олардың дизайндық үлгілері Артек портфолиосына сәйкес келсе, Артекпен де жұмыс жасайды. Артек қазіргі уақытта үш дүкенді басқарады: Хельсинкидегі бас дүкені, 2-ші циклдің көрме залы және Токиодағы дүкен.

Памио креслосы

Алвар Аалто мансабының бастапқы кезеңдерінен-ақ материалдармен, әсіресе ағашпен тәжірибе жасады, тіпті жиһаз дизайнында және ғимараттарындағы акустикалық экрандарда қолданылатын ағашты иілу технологиясы бойынша патент алуға өтініш берді. Аалтолар Паимио санаторийі (1929–33) үшін бірнеше түрлі жиһаз бен шамдар жобалады. Жиһаздың ең танымал туындысы – қайың ағашынан жасалған Paimio креслосы, ол туберкулезбен ауыратын науқастардың күнделікті сағаттап отыруы үшін арнайы жасалған. Аалто креслоның арқасының бұрышы науқастың тыныс алуын жеңілдету үшін ең қолайлы екенін айтқан. Кресло дизайнына Марсель Брюердің металл Wassily креслосының ықпалы болған болуы мүмкін, бірақ Аалто металл жиһазға көбінесе жағымсыз қарайтын. Ағаштың иілу деңгейі сол кездегі техникалық мүмкіндіктердің шегіне дейін сыналыпты. Бұл кресло Нью-Йорктегі MoMA және Финляндия дизайн мұражайының тұрақты коллекцияларына кіреді.

3 Аяқ табурет 60

Үлгі No 60 орындық, шамамен 1932–1933 жылдары жобаланған, Альвар Аалтоның қарапайым функционалдық, тұрмыстық формаларға деген қызығушылығын көрсетті. Ол иілген ламинатталған қайың ағашынан жасалған, ал бастапқыда табиғи (жазық) немесе иілген қайыңнан, немесе табиғи (жазық) аяқтары бар қара, қызыл немесе көк түсті орындықтармен шығарылған. Ол Артек компаниясының ең танымал өнімдерінің бірі болып табылады.

3 Аяқ сауыты X600

X600 60-шы модельден жетілдірілген. Қолмен жасалған аяқтарындағы орындыққа жалғасқан бөліктер желдей қанатқа ашылады, бұл Артек жиһазының иілген ағаш ерекшелігін және Аалтоның сәулетіндегі желдеткіш мотивін бірдей көрсетеді. X600 қазір өндірілмейді.

Пирка табуреті

Pirkka Stool 1955 жылы фин дизайнері Ильмари Тапиоваара жасаған. Бұл бастапқыда саунадан кейін демалу үшін ойластырылған, оның қарағай және қайың ағашынан жасалған құрылымы ылғалға төзімді, ал екі бөліктен тұратын орындық дизайны ауаны өткізуге арналған. Қарағайдан жасалған орындықтың эргономикалық қисық пішіні бар, бірақ ол Альвар Аалтоның дизайндарындағыдан мүлдем басқа әдіспен иілген. Қазір де өндірісте.

Артек павильоны

2007 жылы жапондық сәулетші Шигеру Бан, финляндиялық UPM қағаз өндірушісі ұсынған қайта өңделген қалдық материалдардан Artek көрме павильонын жобалады. Павильон алғаш рет 2007 жылы Милан триенналесінде пайдаланылды, содан кейін Хельсинкидегі Дизайн мұражайының сыртында уақытша қолданысқа енді.

Артек 2-ші цикл

Artek 2006 жылы басталған 2-ші цикл бағдарламасы үшін Хельсинкиде орналасқан үшінші дүкенін басқарады. Бұл бағдарламада қолданылған Artek және Huonekalutehdas Korhonen Oy жиһаздары жиналып, қайта сатылады. Көбінесе сирек кездесетін және өндірілімі тоқтатылған заттар қолжетімді, қажет болған жағдайда жөндеу және жаңарту жұмыстары жүргізіледі, бірақ 2-ші цикл өнімдерінің тартымдылығының бір бөлігі – шағын тозу немесе сыртқы кемшіліктер.