Кіріспе

Американдық абортқа қарсы белсенді 1830–1922

Хорацио Робинсон Сторр (27 ақпан 1830 – 18 қыркүйек 1922) – американдық дәрігер, нумизмат және абортқа қарсы белсенді. Ол "Дәрігерлердің абортқа қарсы крест жорығының" жетекшісі деп есептеледі, және тарихшылар оны "1800 жылдардың соңында абортты қылмыстық қылық деп жариялаған заңдардың көбеюіне басты себепкер деп санайды".

Ерте өмір және медицинадағы мансабы

Сторр Массачусетс штатының Бостон қаласында дүниеге келді және Бостон латын мектебін, Гарвард колледжін және Гарвард медицина мектебін бітірді. 1853 жылы медицина докторын алғаннан кейін ол Еуропаға сапар шегіп, Эдинбургте Джеймс Янг Симпсонмен бір жыл бойы оқыды. 1855 жылы Сторр Бостонда акушерлік және гинекологияға баса назар аударған медициналық тәжірибасын бастады. 1865 жылы Сторр әйелдерге жасалмалы аборттың моральдық және физикалық проблемалары туралы хабарлау мақсатындағы эссесі үшін Америка медицина қауымдастығының (АМА) жүлдесін жеңіп алды. "Неге емес?" деп аталатын "Әрбір әйелге арналған кітап" кеңінен сатылды және көптеген дәрігерлер оны аборт жасауды сұраған науқастарға таратты. 1869 жылы Сторр Бостон гинекологиялық қоғамын құрды, ол гинекологияға толығымен арналған алғашқы медициналық қоғам, сондай-ақ гинекология саласындағы алғашқы академиялық журналды жариялады. Өмірбаянаушы Фредерик Н. Дайердің айтуынша, Сторр "гинекологияны ғылым және медициналық мамандық ретінде қалыптастыруға кез келген американдық дәрігерден гөрі көп үлес қосты". 1872 жылы тәжірибасынан зейнетке шыққаннан кейін ол медициналық қызығушылық тудыратын медальондарды жинаумен айналысты. 1869 жылы унитариандық отбасында тәрбиеленген Сторр епископальдық дінге өтті. Он жылдан кейін ол "шіркеудің абортқа қатысты қатаң ұстанымына" байланысты Рим-католик дініне кірді.

Абортқа қарсы белсенділік және көзқарастар

1857 жылы Сторр NPR-дың «дәрігерлердің абортқа қарсы крест жорығы» деп атаған қозғалысын бастады. 1860 жылы АҚШ-тың барлық штаттарының губернаторлары жаңадан құрылған AMA-дан хат алды. Сторр AMA президентінен келгендей жазылған хатты өзі жазды, онда AMA абортқа қарсы екенін мәлімдеді. Сторер моральдық тілде былай деп жазды: «Осы қылмыстың қоғамға тигізетін зияны, елдегі жүздеген мың жағдайлардың болуынан анық көрінеді. Шын мәнінде, ер адам әйелінің жүкті болу қаупінен сақтау үшін, уақыт-уақыт зынақорлық үйіне баруы мен әйелінің өз құрсағындағы тірі ұрықты әдейі өлтіруі арасында көп айырмашылық жоқ. Бала тұқымдану сәтінен бастап тірі болады». Сторрдың пікірінше, абортты қылмыстық ету АҚШ-та кімнің дүниеге келетінін теңестіруге көмектеседі. Ол аборт және әйелдерге қатысты көзқарасын жеткізу үшін мақалалар, кітаптар, есептер, сөздер жазды. Бір лекциясында «Әйелдердегі ақылсыздықтың бастаулары» деп аталып, Сторр «әдетте ұры, құдайсыз немесе әдепсіз, көңілсіз немесе өзін-өзі баптаушы, жаман мінезді немесе ақымақ» әйелдерге жұмыртқа бездерін алып тастауды ұсынды. Ол кезде жұмыртқа бездерін алып тастау жұмыртқа безінің кистасы немесе ісігіне ем ретінде жасалатын, «бірақ жұмыртқа бездері мен менструацияның әйелдердің мінез-құлқында, соның ішінде ақыл-есі бұзылуында түрлі өзгерістерге әкелетіні тоғызыншы ғасырдағы дәрігерлер арасында кең таралған еді». Америка Құрама Штаттарында ақ нәсілдің үстемдігін сақтау және AMA-ға заңдылық беру үшін Сторр оны қылмыстық аборт жөніндегі комитет құруға және қоғам үшін қажетсіз деп санайтын адамдарды стерилизациялауды қолдауға көндірді. 1859 жылы Комитет есебі Луисвиллде (Кентукки штаты) өткен AMA отырысында ұсынылды. AMA-ның мақұлдауымен, онда мына сөздер келтірілді: «Егер біз ұрының тірі екенін, егер де оның тірі екенін дәлелдесек, тіпті оның тұқымдану сәтінен бастап тірі екенін дәлелдесек, онда біз негізсіз абортты әрқашан қылмыс деп санаймыз. Енді сөз таппай тұрмын. Анасы, келісімімен немесе өз қолымен, баласының қанына малшынған; сол сияқты кінәлі әке, ол осы қылмысты кеңес береді немесе рұхсат етеді; олардың көптеп кісі өлтіруімен Иродты [Ұлы] және Берк пен Еркекті асырып түскендер; барлық заңдарды, адам мен құдай заңдарын, барлық инстинктті, барлық ақыл-сананы, барлық мейірімділікті, барлық жаны ашықтықты, барлық сүйіспеншілікті жеңілдететін, кешіретін және тіпті мақтайтын қоғамдық пікір – сөйлей алатындарға қалдырамыз». 1820 жылдарға дейін Американың көптеген штаттары мен бұрынғы колониялары ағылшын ортақ құқығына сәйкес абортты реттеген, ол жүктілікке немесе абортқа жеделдетілгенге дейін мемлекеттік мүддені көбінесе мойындамаған. Кейде жүктіліктің 25-ші аптасына дейін созылған, оны жүкті әйел өзі анықтауға тиіс болған. Ортақ құқық көбінесе құрсақтағы бала емес, әйелдің мүддесін қорғау үшін қолданылған. Сторр «аборттар оның көзіндегі идеалдық Американы – ақ нәсілді протестанттар қоғамын, онда әйелдер өздерінің «міндеттеріне» – некеге тұру мен бала тууға қатаң түрде бағынуы керек – қауіпке тігеді» деп сенді. Ол жақында көшіп келгендердің, негізінен католиктердің туу көрсеткіші Жаңа Англиядағы ақ протестанттардың үстемдігін басып тастауы мүмкін деп қорқып, соның салдарынан некедегі протестант әйелдерін жеткілікті бала тумағаны үшін кінәлады. Сторр католиктер мен протестанттар арасындағы аборт деңгейінің айырмашылығын атап өтті, «өзінің протестант оқырмандарының католиктерге қарсы сезімдерін пайдаланып, оларды балаларын тууға итермелеуге үміттенеді, осылайша халықтың католиктерге қарай өзгеруіне жол бермеуге үлес қосады. Ол балалылыққа назар аудармайтын некені «заңды зынақорлықтан кем емес» деп теңеді. Сторр абортқа қылмыстық тыйым салуды заңдастыру үшін «аборттардың эпидемиялық таралуын және оның туу көрсеткішіне тигізетін әсерін көрсеткен» деп мәлімдеген «сақындырғыш статистикалардың тізімін» пайдаланды. Оның статистикалық әдістері «жаман деректермен» және «қате болжамдармен» сипатталған. Сторрдың күш-жігерінің нәтижесінде AMA штаттар мен аумақтардың заң шығарушыларына өздерінің заңдарын таңдаулы аборттарға қарсы күшейту туралы өтініш жасады. 1880 жылға қарай көптеген штаттар мен аумақтар осындай заңдарды қабылдады. Бірақ аборт жалғасты, кейбір әйелдер жаңа заңдардан ыңғайсызданып, дәрігерлерге көнді.